Eshonali Arabayev
Эшонали Арабаев (қирғизча: Эшенаалы Арабай уулу; 1882, Қунбатиш қишлоғи, Қўчқор тумани — 1933-йил Тошкент) — қирғиз маърифатчиси ва жамоат арбоби.
| Эшонали Арабаев | |
|---|---|
| қирғизча: Эшенаалы Арабай уулу | |
 | |
| Таваллуди |
1882-йил Қунбатиш қишлоғи, Қўчқор тумани |
| Вафоти |
1933-йил Тошкент |
| Фуқаролиги |
 СССР |
Ҳаёти
1882-йилда Қунбатиш қишлоғида (ҳозирда Қўчқор тумани, Норин вилояти) туғилган. 1883-йилда отасидан айрилган. 1895—1900-йилларда қишлоқ мулласидан таҳсил олган. Оиладаги оғир аҳвол туфайли ўқишга фақат 12 ёшида кира олган. Қаракўл шаҳрида аввал 5 йил татар мактабида, сўнгра рус-тузем мактабида ўқиган. Унинг ўқитувчиси Эшонали Арабаевнинг ўқишга интилишини пайқаб, унга ўқишни Оренбург шаҳридаги „Хусаиния“ мадрасасида давом эттиришни маслаҳат берган, бироқ у етиб боргунига қадар мадрасага янги ўқувчиларни қабул қилиш тўхтатилган эди. Шу сабабли у турк лицейи учинчи синфига ўқишга киради ва у ерда 1908-йилгача ўқийди. Баъзи маълумотларга кўра, у Измирда, Байрутда бўлган ва Макка ҳамда Мадинага ҳаж қилган[1]. Истанбулга қайтгач, Петербургда олган инқилобий-демократик руҳдаги матбуот туфайли Оренбургга қайтишга мажбур бўлган. 1908—1909-йилларда „Хусаиния“ мадрасасида ўқиган. 1910-йилда у Уфага жўнаб, у ерда олий ўқув юрти — Галия мадрасасида таҳсил олган. Айнан шу ерда у Молдо Қиличнинг Қисса-йи-зилзола асарини нашр эттирган. 27 ёшида Галияни тугатиб, маърифатчилик фаолиятини давом эттириш учун ватанига қайтган. Октябр инқилобигача бўлган қарашлари бўйича жадидчилик тарафдори бўлган[1].
Ўлими
1933-йилда „Социал — Турон партияси“ иши бўйича ҳибсга олинган. 1933-йил 7-июнда суд бўлишидан аввал Тошкентдаги қамоқда вафот этган. Айрим маълумотларга кўра, ўз жонига қасд қилган (заҳар ичган)[2]. 1958-йил 9-июлда оқланган.
Хотираси
1992-йилда Қирғизистон давлат университетига Эшонали Арабаев номи берилди.
Мукофотлари
- „Қора-қирғиз автоном вилояти ташкил этилганлигининг 100 йиллиги“ юбилей нишони (2025-йил 20-феврал, вафотидан кейин) — Қирғизистон Республикасининг мустақиллигини мустаҳкамлаш, унинг иқтисодий, сиёсий, ижтимоий, илмий, маънавий салоҳиятини, мудофаа қудратини ошириш, қирғиз давлатининг чегаралари дахлсизлигини таъминлаш, тинчлик ва барқарорликни, миллатлараро дўстлик ва тотувликни сақлаш, адолатли фуқаролик жамиятини барпо этишга қўшган муҳим ҳиссаси учун[3]
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Қариева. А. К 2017.
- ↑ Арабаэв Ишенали // Люди и судби. Биобиблиографический словар востоковедов — жертв политического террора в совецкий период (1917—1991). — С.-Пб.: Петербургскоэ Востоковедениэ. Я. В. Василков, М. Ю. Сорокина. 2003.
- ↑ Юбилейним знаком к 100-летию Кара-Киргизской автономной области награждени государственниэ деятели, учёниэ, представители култури, спорта и других сфер