Эшреф Эффендй Фрашери (1874-йил 15-октябр – 1938-йил 17-октябр), шунингдек, Эштреф Бей Фрашери номи билан танилган, албан сиёсатчиси[3]. У 1921-йилдан 1923-йилгача Албания Миллий Кенгашининг ҳамраиси, 1932—1938-йилларда эса раис ўринбосари бўлиб ишлаган.

Эшреф Бей Фрашëри
Таваллуди 15-октябр 1874-йил
Вафоти 17-октябр 1938-йил (64 ёшида)
Касби Инжинер[2], сиёсатчи
Имзоси

Ҳаёти

Эшреф Афанди Албания жанубидаги Корче шаҳрида туғилган[4]. У Истанбулда қурилиш муҳандислиги бўйича ўқиган ва 1914-йилда у ерда Албания ватанпарварлик клуби ва Фрашери Косово миллий мудофаа қўмитаси аъзоси этиб тайинланган[5]. Косово қўмитаси 1920-йилдаги Лушнже конгрессига ўз делегатларини юборган. Фрашëри Хйсни Курри ва Хҳемал Приштина билан биргаликда Косово префектураси (Ҳас – Тропожë – Лума) ва Ирредентист Косово вакили этиб сайланган[6]. Фрашери 1920-йил январ ойининг бошида ўтказилган миллий конгресс чақирувининг ташаббускорларидан бири бўлган. У Конгресс давомида директорлардан бири сифатида ҳам ишлаган ва Ақиф Пошо Элбасаний ва Аҳмет Зогу билан бирга ҳукмронлик қилган сиёсий арбоблардан бири эди[7]. Фрашери ҳукуматнинг Бош вазир ўринбосари[3] ва жамоат ишлари вазири[8] этиб сайланган.

1920-йил май ойида у Тирана ҳукумати томонидан Корче шаҳрига миссия билан юборилган ва у ердаги франсуз армияси шаҳарни чегара яқинида жойлашган юнон қўшинларига эмас, балки Албания ҳукуматига топширишига ишонч ҳосил қилишини айтган. Фрашери шаҳарда катта йиғилиш уюштирган, Корче Автоном Албания Республикасини Албаниянинг қолган қисми билан бирлашишини эълон қилган ва юнонлар шаҳарни эгаллашга ҳаракат қилсалар, милиция бўлинмасини тайёрлаш учун шаҳар атрофидаги кўнгиллиларни тўплай бошлаган[9]. Кейинчалик тузилган Капштица протоколи Корчени Албания тасарруфида қолишини белгилаб берган.

1921—1934-йилларда Фрашери Аҳмет Зогунинг „Халқ партияси“ (албанча: Партиа э Популлит) аъзоси бўлган[10][11]. Фрашери 1925—1928-йилларда Албания Сенати аъзоси этиб сайланган. 1925-йил 2-мартда у сенатор ва сенат бошлиғи лавозимини галлаган, шу тариқа республика вице-президенти бўлган. Ўша йилнинг 5-апрелида у Зогни ағдарганлиги учун Корчедаги фитна марказига тушиб қолади. Яна бир фитна 1925-йил 23-сентябрда амалга оширилади, бу сафарги фитна Зогнинг қайниси Cено Бег Крезиу томонидан уюштирилган. Шундан сўнг Фрашери ўз лавозимидан истеъфога чиқишга мажбур бўлади, аммо сиёсий мухолифатни бостириш учун уни Корфуга юборган Зог билан яхши муносабатда бўлишда давом этади. 1938-йилда у Италия-Албания электр компанияси СИТА бошқарув кенгаши аъзоси этиб сайланган, аммо кўп ўтмай машҳур сиёсатчи вафот этган[11].

Манбалар

  1. ↑ Wиллиам Э. Гриффитҳ (1963), Албаниа анд тҳе Сино-Совиэт Рифт, М.И.Т. Пресс, 8-бет, ОCЛC 246100
  2. ↑ Институти и Гжуҳëсисë дҳе и Летëрсисë (Академиа э Шкенcаве э РПСҲ); Университети Штетëрор и Тиранëс. Студиме филологжике. Тирана: Академиа э Шкенcаве э РПССҲ, Институти и Гжуҳëсисë дҳе и Летëрсисë, 1981 — 153-бет. ОCЛC 2268583. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Аубрей Ҳерберт. Албаниа'с Греатест Фриэнд: Аубрей Ҳерберт анд тҳе Макинг оф Модерн Албаниа: Диариэс анд Паперс 1904-1923 Бежтуллаҳ Дестани: . И. Б. Таурис, 2011 — 352-бет. ИСБН 978-1848854444. Аубрей Ҳерберт (2011).
  4. ↑ Оwен Пеарсон. Албаниа ин тҳе Тwентиэтҳ Cентурй: А Ҳисторй. И.Б.Таурис, 2004 — 162-бет. ИСБН 978-1-84511-013-0. 
  5. ↑ Муин Çами (1973), Ла Лутте анти-империалисте де либератион натионале ду пеупле албанаис, 1918-1920, Аcадéмиэ дес Сcиэнcес де ла РП д'Албаниэ, Институт д'Ҳистоире, 34-бет, ОCЛC 4366925
  6. ↑ Сежфи Влламаси (2000), „ВИ“, ин Маренглен Верли (муҳ.), Баллафақиме политике нë Шқипëри (1897-1942): кужтиме дҳе влерëсиме ҳисторике, Штëпиа Ботуэсе "Нераида", ИСБН 9992771313, 2014-02-02да асл нусхадан архивланди, „Пра, Комитети нга ана э тиж делегон Эштреф Фрашëрин пëр та пëрфақëсуар нë Конгрес дҳе, нга ана тжетëр, пëр та пëрфақëсуар префектурëн э Косовëс дҳе Косовëн ирреденте, згжодҳи дй делегатë тë тжерë, Ҳйсни Cуррин дҳе Хҳемал беж Приштинëн, дй типа ме карактер тë ндрйшëм.“
  7. ↑ Оwен Пеарсон (2006), Албаниа ин тҳе Тwентиэтҳ Cентурй, А Ҳисторй, И: Албаниа анд Кинг Зог, 1908–39-жилд, И. Б. Таурис, 137-бет, ИСБН 978-1845110130
  8. ↑ Оwен Пеарсон (2006), Албаниа ин тҳе Тwентиэтҳ Cентурй, А Ҳисторй, И: Албаниа анд Кинг Зог, 1908–39-жилд, И. Б. Таурис, 139-бет, ИСБН 978-1845110130
  9. ↑ Сежфи Влламаси (1995), „ВИ“, ин Маренглен Верли (муҳ.), Баллафақиме политике нë Шқипëри (1897-1942), Штëпиа Ботуэсе "Марин Барлети", ОCЛC 37228559, 2014-02-02да асл нусхадан архивланди, „Нë Корçë у формуа нжë комитет қë тë организонте мброжтжен э вендит дҳе нга çдо анë по мблидҳешин вуллнетарë. Ндëркоҳë, икжа э франcезëве вазҳдонте пëрдитë, пор э нгадалëшме. Қевериа э Тиранëс, э далë нга Конгреси и Лушнжëс, киште дëргуар нë Корçë си пëрфақëсуэс тë саж Эшреф Фрашëрин. У организуа нжë митинг и мадҳ, нë тë cилин мори пжесë гжитҳë популли и қйтетит дҳе и фшатраве. У мбажтëн фжалиме тë зжаррта нга баллкони и Башкисë. Пëрфақëсуэси и Қеверисë сë Тиранëс шпалли солемништ башкимин э Корçëс ме Тиранëн. Популли, и cили пжесëришт иште и арматосур, у бетуа се до тë мбронте Корçëн нга инвадими грек.“
  10. ↑ Винcент Э. МcҲале; Шарон Скоwронски (1983), Политиcал Партиэс оф Эуропе: Албаниа-Норwай, Греэнwоод ҳисториcал энcйcлопедиа оф тҳе wорлд'с политиcал партиэс, Греэнwоод Пресс, 16-бет, ИСБН 9780313214059
  11. ↑ 11,0 11,1 Роберт Элсиэ (2012), А Биограпҳиcал Диcтионарй оф Албаниан Ҳисторй (2нд-нашр), 149-бет, ИСБН 978-1780764313