Espiye (Turkiya)

Эспие - Гиресун вилоятининг бир тумани.

Этимология

"Эспие" ва унинг эски имлоси "Эсбуэли" минтақанинг туркча номларидир. Эспие форсча "от" ма'носини билдирувчи "Эсб" со'зидан ва туркий "-ели" ва "-елü" қо'шимчаларидан келиб чиққан ҳолда "у ердан" ёки "у ердан" ёки "соҳил" ёки "қирг'оқ" ма'носини билдирувчи "ялı" бо'лиши мумкин. Шундай қилиб, Эсбуэли "отлар мамлакати" ёки муқобил равишда "сув бо'йидаги отхона" деган ма'нони англатади. ^[1]

Тарихи

У 13-асрнинг биринчи ярмида, Требизонд империяси даврида ташкил этилган деб ишонилади. Бироқ, Тиреболу (Триполис) ва Зепҳре (юнонча Зефирион) номлари даврнинг ёзма матнларига киритилган бо'лса-да, Эспиэ ҳақида ҳеч қандай ма'лумот ё'қ. Ҳудудда жойлашган Зефре порти машҳур Ипак ё'ли бо'йлаб муҳим порт ҳисобланади. Бу ердан юкланган юклар кемада Руминия ва Россия орқали Европага етказиларди. Генуяликлар ёки Требизонд империяси томонидан қурилган Андос қал'аси Яглидере Қора денгизга қуйиладиган баланд тепаликда жойлашган. Чепни халқи салжуқийлар даврида Хуросон/Курдлар орқали ҳудудга келиб ўрнашиб кета бошлаган. Эспиэ Чепнис қабри Гувенди платосида жойлашган. Меҳмед ИИ даврида Усмонийлар империясига қўшилгандан сўнг Дикмен Меликлиги сифатида маъмурий бўлинишга киритилган. Илгари Тиреболу туманига қарашли шаҳарча бо'лган Эспиэ 1957 йилда туманга айланди.

География

Машҳур Ипак ё'лининг Зефре порти ҳудуднинг шимоли-г'арбий қисмида жойлашган бо'либ, қадимги даврларда кучли шамоллар учун ёпиқ бо'лган Шарқий Қора денгиз минтақасининг энг машҳур табиий портидир. У Қора денгиз минтақасининг географик тузилишининг о'зига хос хусусиятларига эга. Шу сабабли ернинг тузилиши кучли. Бу тепаликлар вилоят маркази орқасидан бошланади ва аста-секин ко'тарилади. О'ртача майдони 230 км². Туман шарқда Тиреболу ва Гücе, г'арбда Кесап ва Яг'лидере, жанубда Алукра ва Шебинкараҳисар туманлари ва шимолда Қора денгизни о'з ичига олади.

Маданият

Гиресун вилоятидаги ўғуз/туркман/шаман, алавий/бектошларнинг Ўрта Осиё маданий тузилиши баъзи жойларда сақланиб қолган. Саз ва каманче — тўйларда чалинадиган анъанавий чолғу асбоблари. Кўчманчи туркман маданиятидан мерос бўлган ўчоқ ва трив анъаналари давом этмоқда.

Манба

↑ „Эспие'нин Тариҳи (Ҳисторй оф Эспие ин тҳе оффиcиал сите оф Эспие Муниcипалитй.)“. 26 оcак 2007да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5 майıс 2021.

Ташқи ҳаволалар

Эспие тумани ҳокимлиги сайти 14 Нисан 2006 тариҳинде </линк>
Эспие муниципал сайти 29 Аğустос 2019 тариҳинде </линк>

[1] „Эспие'нин Тариҳи (Ҳисторй оф Эспие ин тҳе оффиcиал сите оф Эспие Муниcипалитй.)“. 26 оcак 2007да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5 майıс 2021.

[1]