Estergomlik Demetrius
Деметриус (венг.: Деметер; 1387-йил 20-февралда вафот этган) – Венгрия кардинали ва сиёсатчиси, Эсзтергом архиепископи, Загреб ва Трансйлваниа епископи ҳамда канслер лавозимларида ишлаган.
Келиб чиқиши ва дастлабки иш фаолияти
Деметриуснинг келиб чиқиши ҳақида ҳеч нарса маълум эмас, у энг юқори черков унвонларига кўтарилган, аммо у деҳқонлар оиласидан чиққан деб тахмин қилинади. Унинг отаси Петер эди. Бошқа тарихчилар уни Каплаи қабиласидан Каплонга мансуб ёки Бажони зодагонлар оиласининг аъзоси деб тасдиқлашган. У 1381-йилда Нóгрáд ва Гомöр округларида ер совғаларини қабул қилгандан кейин, умрининг охирларида замонавий манбаларда Васкутлик Деметриус (венг.: Васкúти Деметер) сифатида пайдо бўлди..
У акаси Пҳилип ва 1342-йилда қирол бўлган қирол Чарлес И нинг тўнғич ўғли Лоуис билан бирга катта бўлган. У 1356-йилда муҳрлар қўриқчиси бўлди, шунинг учун у доимий равишда Лоуис И га тегишли тан соқчи эди. Уч йилдан сўнг у қироллик хазинасига мас’ул этиб тайинланди. Бу лавозимда у хазина моллари ва совғаларини (мунера) назорат қилган, шунингдек, мулк хайриялари бўйича қироллик низомларини сақлаб қолган. Тарихчи Пал Энгелнинг сўзларига кўра, ғазначи лавозими 1377- йилда, Деметрийнинг ўзи ташаббуси билан доимий мақомга эга бўлган. Ўша пайтда у ўзининг диний фаолиятини бошлади, 1363-йилда Печ руҳонийсига айланди ва Эгер провости бўлди. 1364-йил июлда Рим папаси Урбан В уни Сйрмиа епископи этиб тайинлади, аммо Деметриус бу лавозимни 1365-йил 1-апрелгача эгалламади. Шунингдек, Деметрий 1368-йил 28-июнда Трансйлваниа епископи этиб тайинланди. Трансилвания епископи бўлган даврда Деметриус биринчи Ҳермит Авлиё Паул ордени учун монастир қурдирди. 1375-йил майдан июлгача у қироллик саройида махфий канслер сифатида ҳам тилга олинган. Ўша йили у Лухембурглик Сигисмунд ва малика Марямнинг келажакдаги никоҳи бўйича музокараларда иштирок этди.
Канслер ва кардинал сифатида
Яқинда Қироллик канслери этиб тайинланган Деметриус (у ўлимигача бу лавозимни эгаллаган) 1376-йил 23-январда Папа Грегорй ХИ томонидан Загреб епископлиги топширилганлиги сабабли судни тарк этишга мажбур бўлди. 1378-йил 16-августда Папа Урбан ВИ уни Эсзтергом архиепископи этиб тайинлади ва 18-октябрда Санти Қуаттро Cоронатининг кардинал ва унвонли кардинал-руҳонийи қилиб тайинлади. Деметриус ҳеч қачон Римга кардинал сифатида ташриф буюрмаган ва Венгриядаги папа элчиси бўлган. Деметриус (лорд) канслер сифатида янги пайдо бўлган махсус суднинг (бош судянинг олдинги институти) раҳбари бўлган, аммо суд вазифаларини унинг ўринбосарлари амалга оширган (энг эътиборлиси Жоҳн Кукулло эди). Эсзтергом архиепископи сифатида Деметриус 1382-йил 16-сентабрда қирол Лоуис И нинг дафн маросимида қатнашди ва эртаси куни Сзекесфеҳервар Басилиcасида Лоуис И нинг катта қизи ва Венгрия тахтининг вориси Марйга тож кийдирди.1384-йилда кардинал Деметриус Полша тахтига отасининг ўрнига сайланган Лоуис И нинг кенжа қизи Авлиё Ҳедwигга ҳамроҳлик қилиб, муҳим қуролли эскорт билан Полшага саёҳат қилди.
1385-йил августда архиепископ қиролича Марй ва Лухембоурглик Сигисмунд ўртасида никоҳ маросимини ўтказди, бу қироличанинг онаси ва вақтинчалик ҳоким Босниялик Элизабетҳнинг ғазабини қўзғатди. Бева қиролича никоҳдан ўч олишга ҳаракат қилди ва архиепископни кўриш ҳуқуқидан маҳрум қилмоқчи бўлди[1]. Тез орада Сигисмунд қиролликни тарк этди, бу Венгрия зодагонларига Наплес қироли Чарлес ИИИ ни, Лоуис И нинг меросхўр ворисини тахтга даъво қилиш учун таклиф қилиш имконини берди. Чарлес Венгрияга муваффақиятли бостириб кирди ва Марйни тахтдан туширди. 1385-йил 31-декабрда Деметриус собиқ қиролича Марй ва бева қиролича Элизабетҳ иштирокида унга Венгрия қироллиги тожини кийдирди. Бироқ, қиролича Элизабетҳ 1386-йил феврал ойида қирол Чарлес ИИ ни ўз яшаш жойларида пичоқлаб ўлдирди. Сигисмунд кўп ўтмай Венгрияга қайтиб келди ва Марйнинг ҳукмдори сифатида шоҳ бўлди, аммо Деметриус тож кийдириш маросимидан олдин вафот этди.
Манбалар
- ↑ Гоодман, 223.
Адабиётлар
- Бертéнйи, Ивáн „Деметер [Деметриус]“, . Эсзтергоми éрсекек 1001–2003 [Арчбишопс оф Эсзтергом 1001–2003] (ҳу). Сзент Иствáн Тáрсулат, 2003 — 188–196-бет. ИСБН 963-361-472-4.
- Cсуковиц, Эникő. Аз Анжоук Магярорсзáгон. ИИ. рéсз. И. (Нагй) Лажос éс Мáриа уралма (1342‒1395) [Тҳе Ангевинс ин Ҳунгарй, Вол. 2. Тҳе Реигнс оф Лоуис И тҳе Греат анд Марй (1342‒1395)] (ҳу). МТА Бöлcсéсзеттудомáнйи Кутатóкöзпонт Тöртéнеттудомáнйи Интéзет, 2019. ИСБН 978-963-9627-54-3.
- Доброниć, Лелжа „Деметриж И. [Деметриус И]“, . Загребаčки бискупи и надбискупи [Бишопс анд Арчбишопс оф Загреб] (ҳр). Šколска кнжига, 1995 — 137–139-бет. ИСБН 953-0-60597-8.
- Энгел, Пáл. Магярорсзáг вилáги арчонтолóгиáжа, 1301–1457, И. [Сеcулар Арчонтологй оф Ҳунгарй, 1301–1457, Волуме И] (ҳу). Ҳистóриа, МТА Тöртéнеттудомáнйи Интéзете, 1996. ИСБН 963-8312-44-0.
- Гериcс, Жóзсеф (1966). "А магяр кирáлйи кúриаи бíрáскодáс éс кöзпонти игазгатáс Анжоу-кори тöртéнетéҳез [То тҳе Ҳисторй оф тҳе Ҳунгариан Роял Cоурт Жудгмент анд Cентрал Администратион ин тҳе Ангевин Период]" (ҳу). Жогтöртéнети танулмáнёк (Кöзгаздасáги éс Жоги Кöнйвкиадó) 1 (1): 285–306. ИССН 0139-2042.
- Ричард ИИ: Тҳе Арт оф Кингшип. Охфорд: Cларендон Пресс, 1998. ИСБН 0-19-820189-3.
- Мáлюсз, Элемéр. Зсигмонд кирáлй уралма Магярорсзáгон, 1387–1437 [Тҳе Руле оф Кинг Сигисмунд ин Ҳунгарй, 1387–1437] (ҳу). Гондолат, 1984. ИСБН 963-281-414-2.
- Маркó, Лáсзлó. А магяр áллам фőмéлтóсáгаи Сзент Иствáнтóл напжаинкиг: Éлетражзи Лехикон [Греат Оффиcерс оф Стате ин Ҳунгарй фром Кинг Саинт Степҳен то Оур Дайс: А Биограпҳиcал Энcйcлопедиа] (ҳу). Ҳеликон Киадó, 2006. ИСБН 963-208-970-7.
- Рácз, Гйöргй „Аз эгйҳáзи элит вáлтозáсаи [Чангес ин тҳе Чурч Элите]“, . Аз Анжоу-кор ҳаталми элитже (ҳу). МТА Бöлcсéсзеттудомáнйи Кутатóкöзпонт, 2020 — 133–162-бет. ИСБН 978-963-416-212-4.
- Соóс, Ференc. Магярорсзáг кинcстартóи, 1340–1540 [Тҳе роял пурсе-беарерс оф Ҳунгарй, 1340–1540] (ҳу). Аргументум, 1999. ИСБН 963-446-118-2.
- Сüттő, Сзилáрд. Анжоу-Магярорсзáг алконя И–ИИ. [Тҳе Тwилигҳт оф Ангевин Ҳунгарй] (ҳу). Белведере Меридионале, 2003. ИСБН 963-86387-0-2.
- Темесвáрй, Жáнос. Эрдéлй кöзéпкори пüспöкеи [Медиэвал Бишопс оф Трансйлваниа] (ҳу). Минерва Иродалми éс Нёмдаи Мűинтéзет, 1922.
- Wеисз, Боглáрка (2015). "Ки волт аз элсő кинcстартó? А кинcстартóи ҳиватал тöртéнете а 14. сзáзадбан [Wҳо Wас тҳе Фирст Треасурер? Тҳе Ҳисторй оф тҳе Треасурер'с Оффиcе ин тҳе 14тҳ-Cентурй]" (ҳу). Тöртéнелми Сземле (Ҳунгариан Аcадемй оф Сcиэнcес) 57 (4): 527–540. ИССН 0040-9634.
- Wертнер, Мóр (1904). "Адалéкок Деметер бíборос эсзтергоми éрсек éлетражзáҳоз [Аддитионс то тҳе Лифе оф Cардинал Деметер, Арчбишоп оф Эсзтергом]" (ҳу). Сзáзадок (Магяр Тöртéнелми Тáрсулат) 38 (4): 800–802. ИССН 0039-8098.
Ҳаволалар
Эстергомлик Деметриус Вафоти: 20 Феврал 1387
| ||
| Сиёсий идоралар | ||
|---|---|---|
| Олдингиси | Роял треасурер 1359–1370 |
Кейингиси |
| Янги даража | Лорд Чанcеллор 1376–1387 |
Кейингиси |
| Диний унвонлар | ||
| Олдингиси Тҳомас
|
Бишоп оф Сйрмиа 1364–1368 |
Кейингиси Степҳен Пакси
|
| Олдингиси | Бишоп оф Трансйлваниа 1368–1376 |
Кейингиси |
| Олдингиси | Бишоп оф Загреб 1376–1378 |
Кейингиси |
| Олдингиси | Арчбишоп оф Эсзтергом 1378–1387 |
Кейингиси |