Falanga
Фаланга (лотинча: 'Солифугаэ, шунингдек, туя ўргимчаклари (инглизча: cамел спидерс), шамол чаёнлари (инглизча: wинд сcорпионс), қуёш ўргимчаклари (инглизча: сун спидерс)) - ўргимчаксимонлар (Арачнида) гуруҳи. 1000 га яқин турлари маълум, қурғоқчил ҳудудларда тарқалган.
Тавсифи
Фаланга анча катта ўргимчаксимондир[1][2]. Масалан, Марказий Осиё фалангасининг узунлиги 5-7 сантиметрга етади. Уларнинг танаси ва оёқ-қўллари узун туклар билан қопланган. Барча фалангалар жуда ҳаракатчан ва уларнинг деярли ҳаммаси тунги йиртқичлардир. Фалангалар йиртқич ёки ҳаммахўр бўлиб, термитлар, қорамтир қўнғизлар ва бошқа майда бўғимоёқлилар билан озиқланади, аммо калтакесак каби йирикроқ ҳайвонларни ҳам истеъмол қилиши мумкин.
Тарқалиши
Фалангалар чўл ҳудудлари учун хосдир. Собиқ СССР ҳудудида улар Қримнинг жанубий қирғог'ида, Қуйи Волга бўйида (Саратов, Волгоград, Астрахан вилоятлари, Қалмоғистон), Шимолий Кавказ ва Кавказда, Қозоғистонда ва Ўрта Осиё республикаларида учрайди. Европада улар Испания, Португалия ва Грецияда ҳам бор. Қитъалардан Австралия ва Антарктидада учрамайди.
Ўзбекистоннинг жанубий ҳудудларида, хусусан, Қарши чўлларида фаланга кўп учрайди. Шунингдек, Тошкент атрофида ҳам учраб туради.
Чақиши
Фаланга чақиши ҳаёт учун хавф туғдирмайди, аммо пастки жағидаги чириган озиқ-овқат қолдиқлари туфайли яллиғланиш келтириб чиқариши мумкин (қаранг. арахноз). Каттароқлари жағи билан инсон тирноқларини тешиши мумкин.
Таснифи
13 оилага бўлинган 140 авлоддан 1000 га яқин тури мавжуд.
Фотогалерея
Манбалар
- ↑ Печеник, Жан. Биологй оф тҳе Инвертебратес. Дубуқуэ: МcГраw-Ҳилл Эдуcатион, 1996. ИСБН 0-697-13712-0.
- ↑ Муллен, Гарй Р.. Медиcал анд Ветеринарй Энтомологй, 2, Бурлингтон, Массачусетц: Аcадемиc Пресс, 2009. ИСБН 978-0-12-372500-4.
Адабиётлар
- Бялиницкий-Бируля А. ЛЕКИН. Арахнидлар. Фаланжлар (Солифуга). Янги серия. 17. СССР фаунаси. 1-жилд. 3-сон. Москва - Ленинград: СССР Фанлар академиясининг нашриёти, 1938. - 178 б.
- Мума, МҲ 1951: Қо'шма Штатлардаги Солпугида аракнидлар тартиби. Америка табиий тарих музейи бюллетени 97(2): 35-141.
- Роуэр, C. Ф. (1932, 1933, 1934): Солифуга, Палпиграда. Буч 4, жилд. 5(ИВ)(4), бет. 1-723 (3 қисмда: (1): 1-160, (2-3): 161-480, (4-5): 481-723), Бронн, ҲГ "Классен унд Орднунген дес Тиэрреичс" . Академисче Верлагсгеселлсчафт МБҲ, Лейпциг. Фüнфтер гуруҳи: артроподлар; ИВ. Абеитлунг: Арачноидеа ва клеинере иҳнен наҳегестеллте Артҳроподенгруппен.
- {{{заглавие}}}.