Farnabaz II
Фарнабаз ИИ (қадимги юнонча: Парнабос; милоддан аввалги 373 дан кейин вафот этган, Суза) — форс саркардаси ва сатрап Фригия ва Фарнакнинг ўғли Киликия.
Биография
Фарнабаз ИИ Фарнак ИИ<реф>Фукидиднинг ўғли эди. Тарих (ВИИИ китоб, 6.1-боб); Паули-Виссоу энциклопедияси. бд. ХИХ. Ҳалфбд. 2. С. 1842; аммо М. А. Дандамаэв, манбасини кўрсатмасдан, уни саркарда Артабазанинг ўғли деб ҳисоблайди (Дандамаэв М.А. Аҳамонийлар давлатининг сиёсий тарихи. М .: Наука, 1985. С. 195 )</ реф> зодагонлар оиласидан Фарнацидлар, қироллик сулоласи Аҳамонийлар билан чамбарчас боғлиқ.
Пелопоннес уруши даврида Афинага қарши курашда Спартага ёрдам берган. Айни вақтда у Фригияда қочган афина саркардаси Алкибиадесуга бошпана берган. Форс-спарта иттифоқини шубҳа остига олган спарталик саркарда Лизандрнинг талабига биноан Фарнабаз милоддан аввалги 404 йилда буйруқ берди. э. Алкибиадесни о'лдириш (Корнелиус Непос версияси). Бошқа бир версияга (Диодор Сикулй) кўра, Алкибиадеснинг ўлдирилишига унинг шоҳ Артаксеркс иттифоқи — Кичик Кир ҳақида хабар бериш истаги сабаб бўлган. Спарта билан. Плутархнинг ёзишича, Фарнабаз Алкибиадесни шахсий сабабларга кўра (қасос учун) ўлдиришни буюрган. Айни вақтда Форсда подшоҳ Артаксеркс ва унинг укаси Кичик Кир ўртасида бўлган фуқаролар уруши йилларида Фарнабаз қиролни қўллаб-қувватлаган.
Кейинги Форс ва Спарта о'ртасидаги урушда Фарнабаз ИИ марказий роллардан бирини о'йнайди. Милоддан аввалги 397 йилда. э., унинг тавсиясига ко'ра, қирол афиналик Кононни Форс флоти қо'мондони этиб тайинлайди. У, шунингдек, Дерсилидлар бошчилигидаги спарталик армияга қарши Карияни ҳимоя қилишда сатрап Тиссафернга ёрдам беради. Бунга жавобан спарталиклар ўзларининг қироли Агесилаус ИИ бошчилигида Фарнабаз эгалик қилган Фригияни вайрон қилишди. Спарталикларнинг эътиборини Кичик Осиёдаги форс эгаликларидан чалғитиш мақсадида Фарнабаз ИИ родийлик Тимократлар воситачилигида милоддан аввалги 396-395 йилларда порахўрлик қилган. э. Боэотиан Тҳебесга раҳбарлик қилиб, уларни Спартага қарши урушга ундади ва шу тариқа Коринф урушини бошлаб юборди. Конон, Фарнабаз билан биргаликда милоддан аввалги 394 йилда. э. бутун Спарта ҳарбий флоти ботган Книд жангида ҳал қилувчи ғалабага эришди. Кейинчалик, Эгей денгизида Спарта денгиз кучининг қайта тикланишига ё'л қо'ймаслик учун у Афина қо'мондони Трасибула ҳаракатларини қо'ллаб-қувватлади. Бу муваффақиятларга қарамай, эрамиздан аввалги 387 йил якунига этганидан кейин. э. Спарта билан тинчлик о'рнатгандан со'нг, Фарнабаз қирол томонидан Фригия сатраплиги бошқарувидан четлаштирилди ва унинг о'рнига унинг о'г'ли Андоза:Нп5 тайинланди.
Шундан сўнг Фарнабаз қирол Артаксеркс ИИ нинг судида жой олади ва унинг қизи Апамага уйланади. Унга генераллар Тифарауст ва Аброком билан биргаликда Мисрга қарши юриш ва уни босиб олиш вазифаси юкланади. Бироқ Миср қўшинлари қўмондони Фарнабаз босими остида афиналик Чабриус зудлик билан ўз ватанига чақириб олинганига қарамай, Мисрга қарши юриш (милоддан аввалги 385-383 йиллар) муваффақияциз якунланди. Тахминан милоддан аввалги 370 йил. э. Пҳарнабазус яна Мисрга қарши кампаниянинг раҳбари этиб тайинланди. Афина генерали Ификрат билан бирга Финикияда қўшин тўплайди. Милоддан аввалги 373 йилда. э. қўшини чиқиб кетади. Чегарада жойлашган Пелусиум қал'аси деярли босиб бо'лмайдиган бо'лганлиги сабабли, Фарнабаз о'з қо'шинларини Нила делтасига туширишга қарор қилади. Форс қо'шини қо'нгандан со'нг, Нилнинг йиллик мавсумий сув тошқини туфайли ҳужумни то'хтатиб қо'йганлиги сабабли жуда қийин аҳволга тушиб қолди. Фарнабаз ва Ификрат ўртасидаги кейинги низодан сўнг, юнон ёлланма аскарлари бошида турган иккинчиси Форс лагерини тарк этиб, ўз ватанига, Грецияга сузиб кетади. Фарнабаз армияни қайта ташкил этиш учун Финикияга қайтаради, лекин у ерда уни қирол тахтдан тушириб, ўрнига Датама тайинланади. Орадан кўп ўтмай, 60 ёшдан ошганида Фарнабоз вафот этди.
Эслатмалар
Фукидидлар. Тарих (ВИИИ китоб, 6.1-боб); Паули-Wиссоw энциклопедияси. бд. ХИХ. Ҳалфбд. 2. С. 1842; аммо М. А. Дандамаэв, манбасини ко'рсатмасдан, уни саркарда Артабазанинг о'г'ли деб ҳисоблайди (Дандамаэв М. А. Аҳамонийлар давлатининг сиёсий тарихи. М .: Наука, 1985. С. 195).== Адабиёт ==