Farnam saroyi
Фарнам саройи — Онеида, Қўшма Штатлардаги 19-асрдаги қаср. Тахминан, 1862-йилда қурилган бўлиб, у 1983-йилда тарихий жойлар миллий реэстрига киритилган шаҳарнинг „Маин-Броад-Грове“ кўчалари тарихий округи доирасидаги кўчаларининг жануби-ғарбий бурчагида жойлашган.
Архитектура
Италия услубида қурилган саройнинг ташқи кўриниши паст томга эга бўлиб, зеб-зийнат педиментлари бўлган баланд деразалар, уйнинг шимолий ва жанубий томонидаги дафна деразалари ва уйнинг ўралган айвонига эга. Саройнинг шарқий томонида тўртбурчак белведер жойлашган. Унинг томи мансардли, тўрт томонида равоқли учлик ойнаси бор. Саройнинг олдинги кириш қисмида деразалари бўлган бир жуфт маун дарахти эшиклари, қўлда ўйилган панеллар ва Бостоннинг Металлиc Cомпрессион компанияси томонидан ишлаб чиқарилган ноёб безакли бронза эшик тутқичлари мавжуд бўлиб, уларда итнинг юзи ва панжалари жуда стилизе қилинган. Саройнинг ички қисмида ўн бир фут баландликдаги шифтлар, безакли гипсли шифтли медалёнлар ва тож қолиплари, баланд панелли йўлбарсли эман эшиклари ва панелли йўлбарс-эмандан ясалган иккита тўпламли чўнтак эшиклари мавжуд. Биринчи қаватдаги учта хонанинг ҳар бирида мармар камин мавжуд.
Фарнам саройининг олд томонини акс эттирувчи қора ва оқ фотосурат (тахминан, 1970-йиллар) 1976-йилдаги "Мамлакат йўллари — Мадисон округи мероси: келажак учун манба" (Мадисон округи режалаштириш кенгаши; Женнифер ГФ Солмс ва Паула А.) китобининг 11-саҳифасида жойлашган. Саройга „Фарнам саройи“ деб ишора қилинган фотосуратнинг сарлавҳасида айтилишича, қурувчилар „эҳтимол, ўз дизайнини энг сўнгги меъморчилик услублари учун режалар чоп этилган, машҳур нақш китобларидан кўчириб олишган“. Саройнинг сарлавҳасиз қора ва оқ чизмаси 8-саҳифада пайдо бўлади ва „Фарнам саройии“нинг баъзи меъморий тафсилотларини тавсифловчи параграф Мадисон округи архитектураси бўлимида 130—131-саҳифаларда пайдо бўлади. Параграфдан олинган кўчирмада айтилишича, қасрнинг тепасида безакли қавслар билан мустаҳкамланган осилган карнизлар билан қопланган минора мавжуд. Худди шундай, деразалар жуда оғир қалпоқли қолиплар ва карнизлар билан безатилган бўлиб, улар бинога сезиларли чирой қўшади. Узум ва гулларнинг темирдан ясалган нақшлари бу таъсирни янада кучайтиради[1].
Тарихи
Саройнинг асл эгаси Степҳен Ҳеад Фарнам исмли бадавлат тадбиркор бўлиб, уй унинг номи билан аталган. Муваффақиятли аппарат дўкони[2] ва Миллий давлат банки президенти бўлишдан ташқари, жаноб „Фарнам Литтле Фаллс Аҳеа Фаcторй“ эгаси, Гленwоод қабристони уюшмаси президенти, ташкилотчилар ва биринчи директорлардан бири бўлган. У 1897-йил 17-ноябрда инсултдан кейин уйда вафот этди. Уни Онеиданинг „таниқли ва ҳурматли фуқароси ва савдогари“, шунингдек, „ ўзини ўзи танитган одам ва ўз бойлигининг меъмори“ деб таърифлаган[3].
1913-йил октабр ойида Стивен Фарнамнинг бева қолган иккинчи хотини Сара уйни аёллар сайлов ҳуқуқи ҳаракатининг дастлабки фаоли Марй Даер Жаcсонга сотди. 1889-йилда Прогресс клубига асос солган ва 1898-йилда Мадисон округи тарихий жамиятининг устав аъзоси бўлган, Мисс Жаcсон Неw-Ёрк штатининг қонун чиқарувчи органига петиция тарқатган биринчи аёл бўлгани учун минтақавий миқёсда таниқли эди[4]. Саройни сотиб олганидан беш ой ўтгач, Жаcсон мулкни сотиб, кўчиб ўтди. Унинг ғайриоддий қисқа бўлиши, Фарнамдаги ўлимлар билан бир қаторда, қасрда таъқиблар борлиги ҳақидаги миш-мишларни келтириб чиқарди.
1914-йил март ойида доктор Роберт Люис Крокетт ва унинг рафиқаси Мейбел саройга эгалик қилишди. Доктор Крокетт биринчи жаҳон урушида ҳарбий хизматга кетишдан олдин 1916—1917-йилларда Онеида шаҳрининг 8-мери лавозимида ишлаган таниқли шифокор ва жарроҳ эди. У, шунингдек, ёввойи ўсимликлар ва гул намуналарини йиғиш билан шуғулланадиган табиацҳунос эди ва Сиракуза университетининг Мексика, Жанубий Америка ва Канадага учта таниқли экспедиция аъзоси эди. Унинг севимли машғулотларидан бири ноодатий ўсимлик намуналарини излаш учун Адирондаклар ёввойи табиатига саёҳат қилиш эди, уларнинг кўпчилигини ўзи билан олиб келган ва уйининг ертўласида ташкил этилган лабораторияда ўрганган[5]. Айнан шу лабораторияда рафиқаси билан ботаника намуналарини текшираётганда у 1946-йил 27-майда юрак хуружига учради. Унинг беваси саройни 1952-йилда доктор канслер Х. Уайтингга сотган, у эса ўз навбатида уни ўн йилдан сўнг доктор Уилям М. Ҳааммер ва унинг рафиқаси Ширлига сотган — иккаласи ҳам 1980-йилларда уйда вафот этган.
Фарнам саройи ҳозирги кунда
Фарнам саройи ҳозирда ёзувчи ва собиқ антиквар сотувчи Ҳаррй Грейга тегишли бўлиб, у турмуш ўртоғи Браян билан бирга уйни таъмирлаш ва аввалги шон-шуҳратини тиклаш учун машаққатли меҳнат қилган. Саройнинг сўнгги таъмирланишига 2014-йил июл ойида қурилган янги орқа айвон, 2016-йил январ ойида биринчи қаватдаги ҳаммомни тўлиқ таъмирлаш ва 2016-йил июл ойида уйнинг олд қисмидаги ташқи ғиштларни алмаштириш киради.
Фарнам саройида бир қатор ғалати ва тушунтириб бўлмайдиган ҳодисаларни бошдан кечиргандан сўнг ва унинг собиқ эгалари ва аҳолисининг тахминий ғайритабиий тажрибаларини ўрганганларидан сўнг, Ҳаррй ва Браян Грей Неw-Ёрк „Шадоw Часерс“ деб номланган паранормал тадқиқот гуруҳи билан боғланиб, уларни текширишга таклиф қилишди. Шадоw Часерс жамоаси томонидан Фарнам саройининг кўплаб паранормал текширувларидан биринчиси 2011-йил апрел ойида яхши жума куни бўлиб ўтди. Ўша дастлабки тергов давомида ғайритабиий фаолият барча терговчилар томонидан гувоҳи бўлган ва ҳужжатлаштирилган бўлиб, асосий салонда ташқи девор бўйлаб айланиб юрган соя фигураси, залдаги чироқ ўз-ўзидан ёнаётгани, тушунтириб бўлмайдиган қадам товушлари ва овозлар пайдо бўлган. Неw-Ёркдаги Шадоw Часерс, „биз жиҳозларни қўйишни бошлашимиздан олдин, Фарнам саройи таъқиб қилингани ва руҳлар мулоқот қилишдан жуда хурсанд бўлгани аниқ эди“ деган хулосага келди[6].
Ўшандан бери Фарнам саройида кўплаб паранормал текширувлар (ҳам давлат, ҳам хусусий) ўтказилди, у тезда ўзини „паранормал иссиқ нуқта“ деган обрўга эга бўлди[7]. Саройни текширган гуруҳлар ва шахслар орасида Неw-Ёрк Шадоw Часерс, Неw-Ёрк штати Паранормал Ресеарч, психик-ўрта мутахассис Лесли Марден, муаллиф ва радио-шоу бошловчиси Рон Колек, Шарқий Бридюотернинг энг кўп ҳаяжонлангани Энн Керриган, Неw-Энгланд шарпа лойиҳаси, Мишел бор. Канададаги энг кўп ҳаяжонланган, оролнинг паранормал ва Римдаги паранормал тадқиқотчилари бўлишган.
Манбалар
- ↑ Cоунтрй Роадс — Мадисон Cоунтй’с Ҳеритаге: А Ресоурcе фор тҳе Футуре.
- ↑ 1868-69 Ленох Бусинесс Диреcторй
- ↑ Оур Cоунтй анд Иц Пеопле: А Десcриптиве анд Биограпҳиcал Реcорд оф Мадисон Cоунтй.
- ↑ Марй Дер Жаcксон обитуарй — Онеида Даилй Диспатч, Нов. 8, 1934
- ↑ „Тwо Натуралисц оф Онеида, Неw Ёрк. Чарлес Э. Паге, 2002“. 2012-йил 25-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 6-октябр.
- ↑ Шадоw Часерс — Ҳаунтед Фарнам Мансион Инвестигатион
- ↑ „Дарк Дестинатионс - Фарнам Мансион/Cоллинwоод Инн“. 2013-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 9-декабр.