Fatehpuri masjidi
Фатеҳпури масжиди Ҳиндистондаги 17-асрга оид масжид бўлиб, Ҳиндистоннинг Деҳли шаҳридаги Эски Деҳли маҳалласида, Чандни Човкнинг энг қадимги кўчасининг ғарбий қисмида жойлашган. Бу Чандни Човкнинг қарама-қарши томонида жойлашган Қизил қал’анинг қаршисидаги ҳудуддир.
| Масжид | |
Фатеҳпури масжиди
| |
 | |
| Масжиднинг кириш қисми | |
| Мамлакат |  Ҳиндистон
|
| Шаҳар | Деҳли |
| Координаталар | 28°39′24.0″Н 77°13′21.4″Э / 28.656667°Н 77.222611°Э |
| Йўналиши | сунний |
| Асосчи | Фатеҳпури Бегим (Шоҳжаҳоннинг аёли) |
| Асосий сана: 1650
| |
Тарихи
Фатеҳпури масжиди 1650-йилда император Шоҳ Жаҳоннинг хотинларидан бири Фатеҳпур Сикри[1] Фатеҳпури Бегим томонидан қурилган ва Тож Маҳалдаги масжид ҳам унинг номи билан аталган[2].
Инглизлар 1857-йилги урушдан кейин масжидни Раи Лала Чуннамал кимошди савдосига қўйган ва бино 19 000 рупий[3] эвазига Бобурийларнинг авлодларига сотилган (уларнинг авлодлари ҳали ҳам Чандни Човкдаги Чуннамал ҳавелида яшайди[4]). Кейинчалик 1877-йилда у ҳукумат томонидан тўртта қишлоқ эвазига қайта сотиб олинган ва инглизлар мусулмонларга Эски Деҳли ҳудудига қайтариш учун рухсат берган вақтида, Деҳли Дурбар шаҳрида масжидни қайта тиклашган. Акбарободий бегим томонидан қурилган Акбарободи масжиди деб аталган худди шундай масжид инглизлар томонидан вайронага айлантирилган[5].
Бугунги кунда Осиёдаги энг йирик зираворлар бозори бўлган Хари Баоли масжид қурилгандан кейинги даврларда аста-секин ривожланган.
Мусулмонларнинг Ид-ул-Фитр ва Ид-ул-Зуҳо байрамлари масжидда катта иштиёқ билан нишонланилади. Муфтий Мукаррам Аҳмад масжиднинг бош муфтийси ва меросхўр имоми бўлиб, қарийб 42 йилдан буён у ерда имомлик қилган, ундан олдин отаси Мавлоно муфтий Муҳаммад Аҳмад (вафоти 21-октябр 1971-йил (ҳижрий 1391-йил)) масжид имоми ва муфтийси лавозимида фаолият юритган.
Исёнчилар етакчиси Мавлоно Абдулқодир Лудҳианви рафиқасининг қабри Фатеҳпури масжиди ҳовлисида жойлаштирилган[6].
Архитектураси
Масжид қизил қумтош ёрдамида қурилган бўлиб, тепасида маҳападма ва калаш жойлаштирилган найли гумбаз мавжуд. Ёнлари миноралар билан ўралган масжид анъанавий дизайнга эга бўлиб, намозхонанинг етти равоқли тешиклари бор. Масжиднинг ён томонларида имом ҳамда хизматчилар учун бир ва икки қаватли уйлар барпо этилган.
Ўртадаги марказий айвон икки томондан учтадан арка билан ўралган.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Ҳисторй оф Мугҳал Арчитеcтуре, Бй Р. Натҳ, Публишед бй Абҳинав Публиcатионс, 2006
- ↑ Тҳе Ҳисторй оф тҳе Таж анд тҳе Буилдингс ин Иц Виcинитй: Wитҳ 3 Иллустратионс фром Пҳотограпҳс анд 2 Планс, Бй Муḣаммад Муʻīн ал-Дīн, Акбарāбāдī Муḣаммад Муʻīн ал-Дīн Публишед бй Моон Пресс, 1905.
- ↑ Фатеҳпури Шаҳи Масжид: А муте wитнесс то тҳе траваилс оф Диллеэ миллигазетте. 1 Май 2000.
- ↑ „Беёнд тҳе WАЛЛ“. Тҳе Ҳинду (2003-йил 25-сентябр). 2003-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 19-декабр.
- ↑ Ин меморй оф а пиоус Бегум Тҳе Ҳинду, 3 Оcтобер 2005.
- ↑ „Пунжаб мосқуэ опенс фор праерс афтер 74 еарс“ (эн-УС). www.аwазтҳевоиcе.ин. Қаралди: 2022-йил 4-октябр.
Ҳаволалар
Викиомборда „Фатеҳпури масжиди“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.