Faxr haykali
Фахр ҳайкали (туркча: Онур Анıтı) — шунингдек, Ататурк ёдгорлиги сифатида ҳам танилган, Туркиянинг Самсун шаҳридаги Илкадим туманидаги Ататурк боғида жойлашган. У Мустафо Камол Ататуркнинг Туркия мустақиллик урушининг муҳим воқеаларидан бири бўлган Самсунга қўнишига бағишланган. Ёдгорлик Самсуннинг асосий диққатга сазовор жойларидан биридир
Тарих
Мустафо Камол Ататуркнинг отлиқ ҳайкали 1927-йилда Самсун вилояти губернатори Казим Пошо (Казим Инанч) томонидан австриялик ҳайкалтарош Гейнрих Криппелга топширилган бўлиб, у илгари Анқарада Ататурк тасвирланган Ғалаба ёдгорлигини яратиш учун ҳакамлар ҳайʻати билан танловда ғолиб чиққан эди. отда. Бронза ҳайкалнинг яратилиши 1928-йилдан 1931-йилгача Вена шаҳрида бўлиб ўтди. 1931-йил 29-октабрда Самсун шаҳрида Республика кунида ёдгорлик ўз пойдеворига ўрнатилди. Унинг расмий очилиши 1932-йил 15-январда бўлиб ўтди. Фахрий ҳайкали Туркиядаги Ататуркнинг ўн учинчи ёдгорлиги ва Криппелнинг тўртинчи асари бўлди[1].
Ататуркнинг отда тасвирланган бронза ҳайкалининг баландлиги 4,75 метр, ёдгорликнинг умумий баландлиги эса 8,85 метр. Ҳайкалтарош ўз иши учун 5500 доллар мукофот олди ва ёдгорликни ўрнатиш 37 000 долларга тушди.
Ёдгорлик учун металл конструксиялар Австриядаги Вереинигте Металлwерке металлургия заводида қуйилган. 32 қисмга бўлинган ёдгорлик Гамбургдан (Германия) Ниcеа кемасида Германия-Левантин денгизи йўли бўйлаб Самсунга олиб келинган ва у ерга 1931-йил 15-октабрда етиб келган[2].
Манбалар
Адабиётлар
- Осма, Кıванç. Cумҳуриет Дöнеми Анıт Ҳейкеллери (1923-1946). Анкара: Ататüрк Араşтıрма Меркези, 2003. ИСБН 9751616786.
- Асланапа, Октай. Тüркие'де Авустурялı Санат Тариҳçилери ве Санаткарлар. İстанбул: Эрен Яйıнcıлıк, 1993.