Feliks Qulov: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Feliks Qulov | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
# | {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ||
| ismi = Feliks Qulov<br/>{{small|Феликс Кулов}} | |||
| tasvir = Felix Kulov 22 September 2010.jpg | |||
| izoh = Qulov 2010-yilda | |||
| lavozim = 9-Qozog'iston Bosh Vaziri | |||
| prezident = [[Qurmanbek Bakiyev]] | |||
| boshlanish davri = 1-sentabr 2005-yil | |||
| tugash davri = 29-yanvar 2007-yil | |||
| oʻtmishdoshi = [[Qurmanbek Bakiyev]] | |||
| vorisi = Azim Isabekov | |||
| tavallud_sanasi = {{birth date and age|1948|10|10|df=y}} | |||
| tavallud_joyi = [[Bishkek|Frunze]] (hozirgi [[Bishkek]]), [[Qirg'iziston]] | |||
| vafot sanasi = | |||
| vafot joyi = | |||
| partiyasi = [[Ar-Namys]] | |||
| turmush_oʻrtogʻi = Naila Mamakanovna Bayaliev | |||
}} | |||
'''Feliks Sharshenbayevich Qulov''' ({{Lang-ru|Феликс Шаршенбаевич Кулов}}; {{Lang-ky|Феликс Шаршенбаевич (Шаршенбай уулу) Кулов}}; 1948-yil 29-oktyabrda tugʻilgan) — qirgʻiz siyosatchisi, "lola" inqilobidan keyin 2005—2007-yillarda Qirgʻizistonning 9-bosh vaziri lavozimida ishlagan. U bu lavozimda birinchi marta 2005-yil 1-sentyabrdan 2006-yil 19-dekabrgacha ishlagan<ref name="RESIGN">{{Yangiliklar manbasi |last=Pannier |first=Bruce |date=2006-12-19 |title=Kyrgyz Government Resigns |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/12/37827e5c-bb96-455e-82ce-5a75941db612.html |access-date=2007-01-30 |archive-date=2007-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070115101429/http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/12/37827e5c-bb96-455e-82ce-5a75941db612.html |url-status=dead }}</ref>. | |||
Qulov “Ar-Namys” siyosiy partiyasiga asos solgan va unga rahbarlik qilgan, shu bilan birga “Xalq kongressi” saylov ittifoqiga raislik qilgan. | |||
== Siyosiy karyerasi == | |||
Qulov Frunze (hozirgi [[Bishkek]]) shahrida tug‘ilgan. 1978-1998-yillarda Qirgʻiziston hukumatida turli lavozimlarda, jumladan, Ichki Ishlar Vaziri, Milliy Xavfsizlik Vaziri va [[Chuy (viloyat)|Chuy viloyati]] gubernatori lavozimlarida ishlagan. 1992-1993-yillarda u vitse-prezident bo'lib, shu lavozimda Qirg'iziston valyutasining muomalaga chiqarilishini nazorat qilgan. Biroq yetishmayotgan oltin zahiralari bilan bog‘liq janjal ortidan u iste’foga chiqishga majbur bo‘ldi. | |||
1998-yildan 1999-yilgacha Qulov Bishkek meri lavozimida ishlagan va shahardagi mashhur siyosatchiga aylangan. 1999-yilda u "Ar-Namys" partiyasini tuzishda ishtirok etib, uning birinchi rahbari bo'ldi. 2000-yil fevral oyida u [[Jogorku Kengesh|Oliy Kengash]] a'zoligiga nomzodini qo'yish niyatini ma'lum qildi. Qirg'iziston politsiyasi uni bir oydan keyin korrupsiyada ayblab hibsga oldi . 2001-yil 22-yanvarda harbiy sud uni aybdor deb topdi va yetti yilga ozodlikdan mahrum qildi. 2005-yilda unga qoʻyilgan barcha ayblovlar olib tashlandi, 2010-yilda esa BMTning Inson huquqlari qoʻmitasi uni hibsga olish va sud jarayonida bir qancha fuqarolik huquqlari buzilganini aniqlagan<ref>[http://www1.umn.edu/humanrts/undocs/1369-2005.html HRC views in ''Kulov v. Kyrgyzstan'', Communication No. 1369/2005] U.N. Doc. CCPR/C/99/D/1369/2005</ref>. | |||
== Qirg'iz inqilobi, 2005-yil == | |||
2005-yil 24-martda Qulov Qirg‘iziston inqilobi ("lola" inqilobi) paytida ozodlikka chiqdi va prezident vazifasini bajaruvchi Bosh Vazir [[Qurmanbek Bakiyev]] tomonidan huquqni muhofaza qilish va xavfsizlik xizmating koordinatori (shuningdek, Qirg‘iziston xavfsizlik boshlig‘i) etib tayinlandi. U 30-mart kuni bu lavozimdan iste’foga chiqdi. | |||
6-aprel kuni Qirg‘iziston Oliy sudining maxsus ishchi guruhi tuzilib, Qulovga nisbatan ilgari qo‘yilgan ayblovlar va sudlanganlik holatlarini ko‘rib chiqdi va 11-aprelga kelib u barcha ayblovlardan oqlandi. Bu davrda siyosatchi va jinoyat arbobi deb hisoblangan Rispek Akmatboyev, akasi Tinichbekning o‘ldirilishini uyushtirganlikda Qulovni ayblab, milliy norozilik to‘lqiniga sabab bo‘lgan edi. <ref>[http://kommersant.ru/doc/620998 Kommersant - Революция авторитетов] ([[Russian language|Russian]])</ref> | |||
Qulov avvaliga 10-iyulga belgilangan saylovda prezidentlikka nomzod sifatida qatnashish niyatini bildirgan. Qonunga ko'ra prezident [[Qirgʻiz tili|qirg'iz tilini]] yaxshi bilishi shart. Ammo mamlakat shimolidagi ko'pchilik bilan bir qatorda Qulovning ona tilisi [[Rus tili|rus]] tili edi. Shu sababga ko'ra uning saylanishi noma'lum edi. Biroq, u may oyi o‘rtalarida Bakiyevni qo‘llab-quvvatlashga va’da berib, o‘z nomzodini bekor qildi. O‘shanda u Bosh vazirning birinchi o‘rinbosari vazifasini ham bajaruvchi etib tayinlangan edi. U allaqachon saylangan prezident tomonidan bosh vazir etib tayinlanishi kutilgan edi. Bakiyev iyul oyidagi prezident saylovlarida g‘alaba qozongan edi. U 11-avgust kuni qasamyod qildi. U Qulovni bosh vazir vazifasini bajaruvchi etib tayinladi. 2005-yil 1-sentabrda Qirg‘iziston parlamenti tomonidan 55 ovoz, 8 ovozga qarshi ovoz bilan Qulov bosh vazir etib tasdiqlandi<ref>[http://www.rulers.org/2005-09.html ''Rulers - September 2005, 1'', rulers.org, undated]. Retrieved 21 September 2014.</ref>. | |||
== 2005-yildan beri Qirg'iziston siyosati == | |||
Qulov 2006-yilning 19-dekabriga qadar Bosh vazir lavozimini boshqarib, keyin isteʼfoga chiqdi va bu oʻz-oʻzidan Konstitutsiyaga koʻra oʻz kabinetini ishdan boʻshatishga sabab boʻldi<ref name="FIRSTREJECTION">{{Yangiliklar manbasi |date=2007-01-18 |title=Kyrgyz Parliament rejects Kulov's nomination as Prime Minister |publisher=RadioFreeEurope/RadioLiberty |url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/1/48B24D9C-A1D2-4726-84D5-9CE1E2CE45CE.html |access-date=2007-01-30 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930041801/http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/1/48B24D9C-A1D2-4726-84D5-9CE1E2CE45CE.html |url-status=dead }}</ref>. Lekin Prezident Bakiyev uni darhol Bosh vazir vazifasini bajaruvchi etib tayinladi. | |||
Parlament a'zolari 2007-yil 18-yanvarda Qulovning tasdiqlanishiga 23 ovozga va 39 qarshi ovoz berishdi, tasdiqlanish uchun minimal ovozdan 15 ta ovoz kam bo'ldi. Muxolifatdagi deputat Azimbek Beknazarov ovoz berishdan oldin Qulovga “Men noto‘g‘ri bo‘lishim mumkin, ammo sizning nomzodingiz rad etilishiga ishonaman. Jasoratli bo'ling va bosh vazirlik vazifalaringizni bajara olmasligingizni tan oling. So'nggi bir yarim yil ichida buni qila olmaganingizni tan oling. Menimcha, [qayta tayinlanishdan] bosh tortsangiz yaxshi bo'lardi. Erkak bo'ingl!" | |||
== Manbalar == | |||
<references group="" responsive="1"></references> | |||
== Havolalar == | |||
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4370925.stm#kulov BBC News profili] | |||
* [https://web.archive.org/web/20050223074634/http://ar-namys.org/en/view_temp.php?i=140 Ar-Namys partiyasi biografiyasi] | |||
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4431761.stm Feliks Qulov barcha ayblovlardan oqlangan] | |||
* [https://www.cbc.ca/news/world/new-kyrgyzstan-leader-appoints-key-ministers-1.556387 Qirg‘izistonning yangi rahbari asosiy vazirlarni tayinlaydi] | |||
{{Start box}} | |||
{{S-off}} | |||
{{s-bef|before=[[German Kuznetsov]]}} | |||
{{S-ttl | |||
| title = [[Vice President of Kyrgyzstan]] | |||
| years = 1992–1993 | |||
}} | |||
{{s-non | |||
| reason = Position abolished | |||
}} | |||
|- | |||
{{s-bef|before=[[Kurmanbek Bakiyev]]}} | |||
{{S-ttl | |||
| title = [[Prime Minister of Kyrgyzstan]] | |||
| years = 2005–2007 | |||
}} | |||
{{s-aft|after=[[Azim Isabekov]]}} | |||
{{S-end}} | |||
[[Turkum:Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari qoʻmitasi sud amaliyoti]] | |||
[[Turkum:Qirgʻiziston Bosh vazirlari]] | |||
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]] | |||
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Feliks Qulov Феликс Кулов | |
|---|---|
![]() Qulov 2010-yilda | |
| 9-Qozog'iston Bosh Vaziri | |
|
Mansab davri 1-sentabr 2005-yil – 29-yanvar 2007-yil | |
| Prezident | Qurmanbek Bakiyev |
| Oʻtmishdoshi | Qurmanbek Bakiyev |
| Vorisi | Azim Isabekov |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
1948-yil 10-oktyabr Frunze (hozirgi Bishkek), Qirg'iziston |
| Siyosiy partiyasi | Ar-Namys |
| Turmush oʻrtogʻi | Naila Mamakanovna Bayaliev |
Feliks Sharshenbayevich Qulov (ruscha: Феликс Шаршенбаевич Кулов; qirgʻizcha: Феликс Шаршенбаевич (Шаршенбай уулу) Кулов; 1948-yil 29-oktyabrda tugʻilgan) — qirgʻiz siyosatchisi, "lola" inqilobidan keyin 2005—2007-yillarda Qirgʻizistonning 9-bosh vaziri lavozimida ishlagan. U bu lavozimda birinchi marta 2005-yil 1-sentyabrdan 2006-yil 19-dekabrgacha ishlagan[1].
Qulov “Ar-Namys” siyosiy partiyasiga asos solgan va unga rahbarlik qilgan, shu bilan birga “Xalq kongressi” saylov ittifoqiga raislik qilgan.
Siyosiy karyerasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qulov Frunze (hozirgi Bishkek) shahrida tug‘ilgan. 1978-1998-yillarda Qirgʻiziston hukumatida turli lavozimlarda, jumladan, Ichki Ishlar Vaziri, Milliy Xavfsizlik Vaziri va Chuy viloyati gubernatori lavozimlarida ishlagan. 1992-1993-yillarda u vitse-prezident bo'lib, shu lavozimda Qirg'iziston valyutasining muomalaga chiqarilishini nazorat qilgan. Biroq yetishmayotgan oltin zahiralari bilan bog‘liq janjal ortidan u iste’foga chiqishga majbur bo‘ldi.
1998-yildan 1999-yilgacha Qulov Bishkek meri lavozimida ishlagan va shahardagi mashhur siyosatchiga aylangan. 1999-yilda u "Ar-Namys" partiyasini tuzishda ishtirok etib, uning birinchi rahbari bo'ldi. 2000-yil fevral oyida u Oliy Kengash a'zoligiga nomzodini qo'yish niyatini ma'lum qildi. Qirg'iziston politsiyasi uni bir oydan keyin korrupsiyada ayblab hibsga oldi . 2001-yil 22-yanvarda harbiy sud uni aybdor deb topdi va yetti yilga ozodlikdan mahrum qildi. 2005-yilda unga qoʻyilgan barcha ayblovlar olib tashlandi, 2010-yilda esa BMTning Inson huquqlari qoʻmitasi uni hibsga olish va sud jarayonida bir qancha fuqarolik huquqlari buzilganini aniqlagan[2].
Qirg'iz inqilobi, 2005-yil
[tahrir | manbasini tahrirlash]2005-yil 24-martda Qulov Qirg‘iziston inqilobi ("lola" inqilobi) paytida ozodlikka chiqdi va prezident vazifasini bajaruvchi Bosh Vazir Qurmanbek Bakiyev tomonidan huquqni muhofaza qilish va xavfsizlik xizmating koordinatori (shuningdek, Qirg‘iziston xavfsizlik boshlig‘i) etib tayinlandi. U 30-mart kuni bu lavozimdan iste’foga chiqdi.
6-aprel kuni Qirg‘iziston Oliy sudining maxsus ishchi guruhi tuzilib, Qulovga nisbatan ilgari qo‘yilgan ayblovlar va sudlanganlik holatlarini ko‘rib chiqdi va 11-aprelga kelib u barcha ayblovlardan oqlandi. Bu davrda siyosatchi va jinoyat arbobi deb hisoblangan Rispek Akmatboyev, akasi Tinichbekning o‘ldirilishini uyushtirganlikda Qulovni ayblab, milliy norozilik to‘lqiniga sabab bo‘lgan edi. [3]
Qulov avvaliga 10-iyulga belgilangan saylovda prezidentlikka nomzod sifatida qatnashish niyatini bildirgan. Qonunga ko'ra prezident qirg'iz tilini yaxshi bilishi shart. Ammo mamlakat shimolidagi ko'pchilik bilan bir qatorda Qulovning ona tilisi rus tili edi. Shu sababga ko'ra uning saylanishi noma'lum edi. Biroq, u may oyi o‘rtalarida Bakiyevni qo‘llab-quvvatlashga va’da berib, o‘z nomzodini bekor qildi. O‘shanda u Bosh vazirning birinchi o‘rinbosari vazifasini ham bajaruvchi etib tayinlangan edi. U allaqachon saylangan prezident tomonidan bosh vazir etib tayinlanishi kutilgan edi. Bakiyev iyul oyidagi prezident saylovlarida g‘alaba qozongan edi. U 11-avgust kuni qasamyod qildi. U Qulovni bosh vazir vazifasini bajaruvchi etib tayinladi. 2005-yil 1-sentabrda Qirg‘iziston parlamenti tomonidan 55 ovoz, 8 ovozga qarshi ovoz bilan Qulov bosh vazir etib tasdiqlandi[4].
2005-yildan beri Qirg'iziston siyosati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qulov 2006-yilning 19-dekabriga qadar Bosh vazir lavozimini boshqarib, keyin isteʼfoga chiqdi va bu oʻz-oʻzidan Konstitutsiyaga koʻra oʻz kabinetini ishdan boʻshatishga sabab boʻldi[5]. Lekin Prezident Bakiyev uni darhol Bosh vazir vazifasini bajaruvchi etib tayinladi.
Parlament a'zolari 2007-yil 18-yanvarda Qulovning tasdiqlanishiga 23 ovozga va 39 qarshi ovoz berishdi, tasdiqlanish uchun minimal ovozdan 15 ta ovoz kam bo'ldi. Muxolifatdagi deputat Azimbek Beknazarov ovoz berishdan oldin Qulovga “Men noto‘g‘ri bo‘lishim mumkin, ammo sizning nomzodingiz rad etilishiga ishonaman. Jasoratli bo'ling va bosh vazirlik vazifalaringizni bajara olmasligingizni tan oling. So'nggi bir yarim yil ichida buni qila olmaganingizni tan oling. Menimcha, [qayta tayinlanishdan] bosh tortsangiz yaxshi bo'lardi. Erkak bo'ingl!"
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Pannier, Bruce. „Kyrgyz Government Resigns“. Radio Free Europe/Radio Liberty (2006-yil 19-dekabr). 2007-yil 15-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 30-yanvar.
- ↑ HRC views in Kulov v. Kyrgyzstan, Communication No. 1369/2005 U.N. Doc. CCPR/C/99/D/1369/2005
- ↑ Kommersant - Революция авторитетов (Russian)
- ↑ Rulers - September 2005, 1, rulers.org, undated. Retrieved 21 September 2014.
- ↑ „Kyrgyz Parliament rejects Kulov's nomination as Prime Minister“. RadioFreeEurope/RadioLiberty (2007-yil 18-yanvar). 2007-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 30-yanvar.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- BBC News profili
- Ar-Namys partiyasi biografiyasi
- Feliks Qulov barcha ayblovlardan oqlangan
- Qirg‘izistonning yangi rahbari asosiy vazirlarni tayinlaydi
| Siyosiy idoralar | ||
|---|---|---|
| Oldingisi | Vice President of Kyrgyzstan 1992–1993 |
Position abolished |
| Oldingisi | Prime Minister of Kyrgyzstan 2005–2007 |
Keyingisi |
