Femtometr
Фемтометр (белгиси фм)[1][2] Дания ва Норвегия сўзидан олинган бўлиб, 'ўн беш', (қадимги юнонча: μέτρον) СИ системасида 10−15 метрга тенг узунлик бирлиги бўлиб. фм бир метрнинг квадрилиондан бир қисмини билдиради. Бу масофа баъзан ферми деб аталади ва Италян-Америкалик физиги Энрико Ферми шарафига шундай номланган, чунки у ядро физикасининг одатий узунлик шкаласи ҳисобланади.
| Фемтометр | |
|---|---|
| Бирликлар системаси | метрик система |
| Бирлик | Узунлик |
| Белгиланиши | фм |
| Алмаштириш | |
| 1фм | … га тенг |
| Си системасида | 1×10−15 м |
| Табиий бирликлар системасида | 6.1877×1019 ℓП 1.8897×10−5 а0 |
| АҚСҲ бирликлар системасида | 3.9370×10−14 ин |

Таъриф ва эквивалентлар
1000000 зептометрлар = 1 фемтометр = 1ферми = 0,000001 нанометр = 10−15 метрес
1000000000000 фемтометрес = 1 миллиметре.
Масалан, протоннинг заряд радиуси тахминан 0,831 фемтометр[3], олтин ядросининг радиуси эса тахминан 8,45 фемтометр[4].
1 барн = 100 фм 2
Тарихи
Фемтометр атамаси „Гéнéрале дес Поидс эт Месурес“ 11-конференсияси томонидан қабул қилинган. 1964-йилда Данияча „15“ ва ферми сўзларининг имловий ўхшашлигидан фойдаланган ҳолда СИга қўшилган.
Ферми ядро физикаси асосчиларидан бири, Италян физиги Энриcо Ферми (1901-1954) шарафига номланган. Бу атама Роберт Ҳофстадтер томонидан 1956-йилда "Ревиэw оф Модерн Пҳйсиcс " журналида чоп этилган „Электронларнинг тарқалиши ва ядровий тузилиш“ номли мақоласида киритилган[5]. Бу атама ядро ва заррачалар физикасида кенг қўлланади. Ҳофстадтер 1961-йил физика бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлган ва ўшандаги „Электрон сочилиш усули ва унинг ядролар ва нуклонлар тузилишига қўлланиши“ маърузасида фм атамасини ишлатган (1961-йил 11-декабр)[6].
Манбалар
- ↑ „Униц: Ф“. Унc.эду. 2018-йил 9-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 4-ноябр.
- ↑ „Нуcлеар Сизе анд Шапе“. 2012-йил 25-апрелда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Тҳе Cасе оф тҳе Шринкинг Протон | Периметер Институте“. Периметеринституте.cа (2013-йил 23-август). 2014-йил 23-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 4-ноябр.
- ↑ Блатт, Жоҳн М.; Wеисскопф, Виcтор Ф. (1952), Тҳеоретиcал Нуcлеар Пҳйсиcс, Неw Ёрк: Wилей, пп. 14-16.
- ↑ Ҳофстадтер, Роберт, Департмент оф Пҳйсиcс, Станфорд Университй, Станфорд, Cалифорниа, "Элеcтрон Сcаттеринг анд Нуcлеар Струcтуре, " Рев. Мод. Пҳйс. 28, 214-254 (1956) © 1956 Тҳе Америcан Пҳйсиcал Соcиэтй
- ↑ Ҳофстадтер, Роберт, "Тҳе элеcтрон-сcаттеринг метҳод анд иц апплиcатион то тҳе струcтуре оф нуcлеи анд нуcлеонс, " Нобел Леcтуре (Деcембер 11, 1961)
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |