Ферди Тайфур 1945-йил 15-ноябрда Адана шаҳрида туғилган, мусулмон қўшиқчи[1][2], актёр[3] , режиссёр, шоир, бастакор, ёзувчи ва тадбиркор, Туркиянинг энг муваффақиятли ва машҳур кишиларидан бири. Унинг мусиқа ва актёрлик оламида ўттиздан ортиқ мусиқа ва кино албомлари мавжуд бўлса-да, 1982-йилда Фердифон Мüзик мусиқа компаниясини асос солган[4]. Қурилиш соҳасига 2009-йилда ҳам кириб келган. Арабеск подшоҳи (туркча: Арабеск’ин Крали) Туркия халқи томонидан унга берилган умумий унвон. Уни Фредди Баба деб ҳам аташади. 2021-йилда „Шаркилар Бизи Сöйлер“ теледастурининг машҳур сўровига кўра, у турк мусиқасининг энг машҳур юзи унвонини қўлга киритди. Шунингдек, у турк мусиқасининг яратувчиси ва кашшофларидан биридир[5].

Ферди Тайфур
Таваллуди Ферди Тайфур Туранбайбурт
1945-йил 15-ноябр (1945-11-15) (80 ёш)
Жанрлар Арабеск

Ҳаёти

Тайфур Адана шаҳрида туғилган ва отаси Cумали Бей унга ўзининг севимли овоз ижрочиси Ферди Тайфур исмини берган[6]. Отаси ўғлининг тўғри та'лим олишини хоҳларди, лекин у казинодан чиқиб кетаётганда ўлдирилганидан сўнг, Тайфур мактабни ташлаб, камбағал ҳаёт кечирди [7], унинг ўлимидан кейин онаси бошқа одамга турмушга чиқди. У ўқишни ҳоҳлаганини, лекин имкони йўқлиги сабабли уддалай олмаслигини ма’лум қилди[7]. Болалигида у ўгай отасига тегишли бўлган конфет дўконида шогирд бўлиб ишлаган ва у ерда ўқишни ўрганган[7]. Кейинчалик фермер хўжалигида ишлаб, оила даромадига ҳисса қўшган Тайфур ўша йиллари тўйларда қўшиқ куйлай бошлаган. Кейинчалик Адана радиосининг мусиқа танловида қатнашди[7].

Тайфур 1968-йилда Седа Плак билан шартнома тузиб, иккита ёзувни чиқарди, аммо ёзувлар яхши қабул қилинмади. Кейин фермада ишлаш учун Аданага қайтиб кетди. Бундан ташқари, у ўзининг мусиқий карерасида ишлашни давом эттирди. Уч йиллик танаффусдан сўнг у ўзининг янги рекорди - "Ҳузурум Калмади" ни чиқарди. 1973-йилда “Гöрсев Плак” ёрлиғи остида “Кир Çиçэклери”ни чиқарди. 1974-йилда у яна бир рекорд Бана Герçэклери Сöйлени чиқарди. 1975-йилда у Эленор Плак билан янги шартнома имзолади. Бıрак Şу Гурбети чиққандан сўнг у ўзининг Çэşме қўшиғи билан машҳур бўлди[8].

Мусиқий карераси

Тайфурнинг ўзи ёзган қўшиқларидан иборат биринчи албоми мусиқий карерасини бошлаган йилларда яхши сотилди, аммо молиявий қийинчиликлар туфайли Эленор Плакнинг эгаси Атилла Алпсакаряга иккита қўшиқ сотди ва натижада уларни Гулден Карабöcекга берди. Тайфур ўз ёзувларини нашр этишда давом этди ва охир-оқибат "Çэşме" қўшиғи билан кенг танилди ва 1977-йилда худди шу номдаги филмда Неcла Назир билан бирга бош ролни ижро этди. Ўша пайтда филмни 12 миллион киши томоша қилган.

Албомларни чиқариш билан бир қаторда у кўплаб концертлар берди. 1993-йилда Гулҳане боғидаги концертига 200 000 киши ташриф буюрди[9].

Китоблари

  • Şэкерcи Çıраğı, новел, Кора Яйıн, (2003)
  • Яğмур Дурунcа]], новел, Кора Яйıн, (2008)
  • Бир Заманлар Аğаçтıм, новел, Кора Яйıн, (2013)
  • Параşüттеки Çоcук, новел, (2014)

ТВ дастурлари

  • 1993-йил: Етиş Эммиоğлу, телебошловчи (Шоw ТВ)
  • 2009-йил: Королар Çарпışıёр, танлов иштирокчиси (Шоw ТВ)
  • 2009-йил: Бойну Бüкüк Şаркıлар, телебошловчи (7-канал)

Манбалар

  1. ↑ Çаркоğлу, Али; Калайcıоğлу, Эрсин. Тҳе рисинг тиде оф cонсерватисм ин Туркей. Маcмиллан, 26 Май 2009 — 162-бет. ИСБН 978-0-230-60262-5. Қаралди: 2011-йил 3-апрел. 
  2. ↑ Wиктороwиcз, Қуинтан. Исламиc аcтивисм: а соcиал мовемент тҳеорй аппроач. Индиана Университй Пресс, 2004 — 286-бет. ИСБН 978-0-253-34281-2. Қаралди: 2011-йил 3-апрел. 
  3. ↑ Элефтҳериотис, Димитрис; Неэдҳам, Гарй. Асиан cинемас: а реадер анд гуиде. Университй оф Ҳаwаии Пресс, 2006 — 259-бет. ИСБН 978-0-8248-3085-4. Қаралди: 2011-йил 3-апрел. 
  4. ↑ Ҳоустон, Чристопҳер. Ислам, Курдс анд тҳе Туркиш натион стате. Берг Публишерс, 2001 — 72-бет. ИСБН 978-1-85973-477-3. Қаралди: 2011-йил 3-апрел. 
  5. ↑ „Ферди Тайфур инşаат сектöрüне гирди“. НТВ.cом.тр (2010-йил 24-июн). 2011-йил 26-февралда асл нусхадан архивланган.
  6. ↑ „АРŞİВ ОДАСИ: Ферди Тайфур, 1984 – ББC ТÜРКÇЭ“. ББC Тüркçэ (2015-йил 16-апрел). 2016-йил 7-майда асл нусхадан архивланган.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 „Ҳиçбир кадıна ялан сöйлемедим ҳепси диğэрини билиёрду“. Серал Cумалı. Поста (2013-йил 22-сентябр). 2013-йил 22-сентябрда асл нусхадан архивланган.
  8. ↑ „Ферди Тайфур биёграфиси бурада“ [Ферди Тайфур биограпҳй ҳере] (тр). Биограпҳй.нет. Қаралди: 2022-йил 7-ноябр.
  9. ↑ „Ферди%20Тайфур%20г%C3%БCлҳане... - МİЛЛİЕТ ГАЗЕТЕ АРŞİВİ“. 2016-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 8-сентябр.