Ferma prinsipi

Ёруғликнинг тарқалиши ёруғлик тўлқинлари энергияларининг кўчиши билан боғлиқдир. Агар қуёшдан келаётган нурни қандайдир кичик тирқишдан ўтказиб ҳавода қараб турсак ёруғлик дастаси ҳосил бўлади. Бу ёруғлик шу'ласидир. Агарда биз тирқишни кичрайтириб шу’лани ингичкалаштирсак ёруғлик нури ҳосил бўлади. Бироқ уни чексиз ингичка қилиш мумкин эмас.

Ёруғлик нури- бу йўналишлари фазонинг ихтиёрий нуқтасида ёруғлик энергиясининг кўчиш йўналиши билан устма-уст тушадиган геометрик чизиқ.

Бир жинсли муҳитда ёруғлик тўғри чизиқ бўйлаб тарқалади. Бир жинсли бўлмаган муҳитда ёруғлик нури эгилади. 1662-йилда франсуз математиги Ферма бир жинсли бўлмаган муҳитда ёруғлик тарқалиш йўлини топишга имкон берадиган принсип яратди ва уни Ферма принсипи деб номлади.

Ферма принсипи- геометрик оптиканинг асосий принсипи. Унга кўра, ёруғлик нури фазодаги икки нуқта орасида шундай йўл бўйича тарқаладики, ёруғлик бу йўлни ўтиши учун шу нуқталарни туташтирувчи бошқа йўлларга нисбатан ёки энг кам, ёки энг кўп ёки бир хил вақт сарф қилади.

Ферма принсипидан геометрик оптиканинг асосий қонунлари: ёруғликнинг тўғри чизиқ бўйлаб тарқалиш қонуни, қайтиш қонуни ва синиш қонунлари келиб чиқади.