Fidan Yanshin
Фидан Тауфиковна Яншина (1933-йил 28-май, Хива, СССР – 2011-йил 17-сентябр, Москва, Россия Федерацияси) – рус геологи, файласуфи, геокимё соҳаси бўйича мутахасис. Академик В. И. Вернадскийнинг илмий меросини ривожлантириш бўйича РАС комиссияси раисининг ўринбосари, Геокимё ва аналитик кимё институтининг етакчи илмий ходими[1]. Геология-минералогия фанлари номзоди (1967), фалсафа фанлари доктори (1999). Россия Экология академиясининг аъзоси. Халқаро экология, инсон хавфсизлиги ва табиат фанлари академиясининг мухбир аъзоси.
| Фидан Яншин | |
|---|---|
| Таваллуди | |
| Вафоти |
17-сентябр 2011-йил (78 ёшда) Москва |
| Касби | Геокимё бўйича мутахасис |
Биографияси
1933-йил 28-майда Ўзбекистон ССРнинг Хива шаҳрида таваллуд топган.
1956-йилда Москва нефт институтини, 1966-йилда эса Новосибирск давлат университетининг аспирантурасини тамомлаган. Новосибирск давлат университетининг минералология ва петрография кафедрасида ишлаган, доцент. Литология, палеогеография, чўкинди келиб чиқиши фойдали қазилмаларни излаш, биосфера ва ноосфера ҳақидаги таълимот, экологик муаммолар, фан тарихи ва методологияси, табиацҳунослик фалсафаси. Илмий мақолалар, рисолалар, монографиялар муаллифи.
Ф.Т. Яншина учта монография, юзга яқин илмий мақола ва рисолалар муаллифи. У экология бўйича қатор мақолалари Россия Фанлар академияси Президиумининг лауреати бўлди.
1982-йилда Яншин Фанлар академиясининг вице-президенти бўлди. Фанлар академиясининг Литосфера институти директори Фидан Тауфиковна Москвага қайтиб, Минералогия музейида ишлайди.
Таълими
1956-йилда Москва нефт институтини муваффақиятли тамомлаган.
1963—1966-йилларда Новосибирск давлат университети аспирантурасида таҳсил олган.
Илмий ишлари
1956—1963-йилларда СССР Фанлар академиясининг Нефт институтида фаолият юритган.
1967-йилда Марказий Осиёдаги фосфорит конларининг геологияси бўйича номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. Новосибирск давлат университетида минералогия ва петрография кафедрасида ассистент, сўнгра доцент бўлиб фаолият юритган. Кўплаб университетларда чўкинди жинсларнинг петрографияси бўйича маърузалар ўқиган[2].
1983—1986-йилларда А. Э. Ферсман номидаги Минералогия музейида катта илмий ходим бўлиб иш фаолиятини давом эттирган. Музейда кўргазмалар ташкил этиш ва Академик В. А. Вернадский уй-музейини яратишда жонбозлик кўрсатган.
1986-йилдан В. А. Вернадский номидаги Геокимё ва аналитик кимё институтида катта ва етакчи илмий ходим бўлиб фаолият юритган.
1999-йилда Россия Федерацияси Президенти ҳузуридаги Россия Давлат бошқаруви академиясида „В. И. Вернадскийнинг дунёқараши ва фалсафий контексти“ мавзусида фалсафа доктори илмий даражасини олиш учун номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. Расмий оппонентлар фалсафа фанлари докторлари ва профессор К. Х. Делокаров , А. Н. Чумаков ва А. Н. Кочергин бўлишган.
Шу билан бирга, Фидан илмий котиб, академик В.Вернадский илмий меросини ривожлантириш бўйича РАС комиссияси раисининг ўринбосари бўлиб ишлаган[3]. Фидан фан тарихи бўйича китоблар тузган, таҳрир қилган ва нашр этган.
Фидан Яншин 2011-йил 17-сентябрда Москвада вафот этган. У Введенский қабристонига дафн этилган[4].
Оиласи
- Турмуш ўртоғи – А. Л. Яншин (1911—1999) – геолог, РАС академиги.
Манбалар
- ↑ Памяти Ф. Т. Яншиной (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-12-01 санасида архивланган) // Геохимия. 2012. № 4. С. 431—432.
- ↑ Фидан Тауфиковна Яншина (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-12-01 санасида архивланган): [некролог] // Наука в Сибири. № 38 (2823). 22 сентября 2011.
- ↑ Вестник Российской академии наук. 2014. Том 84, Выпуски 7-12. C. 854.
- ↑ Московские могилы