Finike

Финике — Анталиянинг ғарбий қисмида жойлашган сайёҳлик шаҳарчаси. Шарқда Кумлуcа, шимолда Элмали, шимоли-ғарбда Каш ва ғарбда Демре билан ўралган.

Тарихи

Унинг эски исми Феник. Милоддан аввалги Финикияликлар томонидан 500-йилларда порт шаҳри сифатида ташкил этилган. Финике шаҳри қадимда Ликия (Теке ярим ороли) деб аталган минтақада жойлашган. Теке ярим оролида милоддан аввалги 3-минг йилликдан бошлаб аҳоли яшай бошлаган. Бугунги кунда қўлланилаётган минтақанинг расмий номи (Финике) ҳеч қандай тарихий маълумотга эга бўлмаса-да, маълумки, „Феникия“ номи 1937-йилда ўша давр Ички ишлар вазирлиги томонидан чиқарилган вилоятлар регламенти доирасида ўзгартирилган.

Туманнинг асосий иқтисодий тармоғи ички туризм ва қишлоқ хўжалигидир. Туманда етиштириладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари орасида апелсин ва мандарин биринчи ўринда туради. Бироқ машҳур эътиқоднинг акси, апелсин етиштириш билан машҳур бўлган туманда, Анталиянинг бошқа туманларида бўлгани каби апелсин етиштириш учун мос қишлоқ хўжалик майдонлари йўқ. Бу Üскüдар университети тарих факултети доценти профессор Аҳмет Киргичнинг 2011-йилда „Доğан“ нашриёти томонидан чоп этилган „Туркиянинг энг янги тарихи ва қишлоқ хўжалиги“ номли тадқиқот китобига киритилган. Бундан ташқари, Акдениз университети озиқ-овқат технологиялари институти декан муовини Сена Гüрбüз раҳбарлигида амалга оширилган „Туркия қишлоқ хўжалигининг келажаги“ лойиҳаси доирасида 2013-йилда якунланган тадқиқот ишлари натижасида апелсин ишлаб чиқариш 2035-йилгача тўлиқ якунланади, бу Финике қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш учун ажратилган ерларда гил миқдорининг тез ортиши билан боғлиқ, деган.

Иқтисодиёти

Финике тумани ва унинг атрофида ҳукмрон бўлган иқтисодий тузилма қишлоқ хўжалиги характерига эга ва мавжуд савдо-саноат қишлоқ хўжалиги тузилишига асосланади. Минтақадаги энг катта тирикчилик манбаи янги сабзавот ва ситрус мевалардир. Бундан ташқари, минтақада аҳолининг оз қисми балиқчилик билан ҳам шуғулланади. Вилоятда қишлоқ хўжалиги ва туризмнинг мавсумийлиги ва уларнинг турли даврларда фаоллашиши вилоятда эндигина ривожлана бошлаган туризм қишлоқ хўжалигига муқобил даромад манбаи эмас, балки қўшимча даромад манбаи бўлиши мумкинлигини кўрсатади. Маҳаллий қишлоқ хўжалиги ва туризм ўзининг мавсумий хусусиятлари билан бир-бирини мувозанатлаштириб, ҳудуднинг мавсумий ишсизлик муаммоси қисман ҳал этилган.

Балиқчилик

Финике кўрфази ўзининг қояли ва қумли туб тузилиши билан кўплаб Ўрта ер денгизи балиқлари, денгиз сутемизувчилари ва денгиз тошбақаларининг масканидир.

Маржон ва оқ ласос (маҳаллий тилда қум панжараси) маҳаллий аҳоли ва балиқчилар томонидан энг кўп талаб қилинадиган балиқ турларидир. Иқтисодий аҳамияти юқори бўлган кўплаб балиқлар, масалан, лейк, мовий балиқ, ласос, леврек, минакоп, чумчуқ, кефал, кот, ясемин, маржон, хани, сариққуйруқ, Искармоз ва қизил кефал соҳилидаги қумлоқ жойларда овланади.

Очиқ денгизлардан сардаля, колёс, скумбрия, ёзма оркинос, ламбука, қиличбоз ва оркинос каби балиқлар ҳам Финике кўрфазини ҳамён балиқ овлашга яроқли ҳолга келтирган.

Яқин вақтгача бутун Финике кўрфазида тақиқланган трол (Трата) балиқ овлаш сўнгги йилларда яна бошланди ва кўпчилиги қумли бўлган кўрфаз сувларини талон-торож қила бошлади. Шу сабабли маҳаллий балиқчилар учун жуда қимматли ва изланувчан балиқ тури бўлган Cорал Фиш шиддатли балиқ овлаш босимига дуч келмоқда.

Марина

Финике тарих давомида муҳим юк ортиш ва тушириш порт шаҳри бўлган. Денгиз халқи бўлган Финикияликлар ўз вақтида савдо-сотиқни ривожлантириб, Финикия ва Ўрта ер денгизининг турли портларидан юклаган молларини бошқа портларга сотиш орқали кун кечиришган. Тарихда Финике портида ҳам турғун даврлар бўлган. Кўп йиллар давомида портда фақат балиқ овловчи қайиқлар қолиб, улар республика даврида узоқ вақт ишламай қолди. 1966-йилда балиқ овлашга мўлжалланган кемалари ва яхталар учун янги бошпана қурила бошланди. Бу бошпана 1970-йилда қуриб битказилди. Финике марина Финикенинг географик ва маданий жойлашувини яхта туризми билан ривожлантириб, туман ва мамлакат иқтисодиётига катта ҳисса қўшмоқда. Қулай жойлашув Финике маринасини муҳим яхта марказига айлантирди ва Финике халқаро порт шаҳри ва яхта туризми маркази мақомини берди.

Туризм

Сўнгги даврда қизғин қурилиш билан муҳим туризм нуқталаридан бирига айланди. 1980-йиллардан кейин бу минтақадаги туризм инвестиция сиёсати Финикеда унчалик кучаймаган эди. Чунки туман ерлари деҳқончилик учун қулай. Шу боис туризм соҳаси бошқа атрофдаги туманлар каби тез ривожланмаган. Яқин тарихда Финике портига қўшимча равишда қурилган марина билан яхта туризмида ўз самарасини бера бошлади. У 10 км қумли пляжи билан мамлакатдаги энг узун пляжлардан бирига эга.

Ариқанда (Ориф) ва Лимйра (Турунчова, Зенгедер) каби қадимий шаҳарлардан ташқари Сулуин ғори тумандаги диққатга сазовор жойлардан биридир.