Финлар партияси  – илгари Ҳақиқий Финлар номи билан танилган. Финландияда ўнг қанот популистик сиёсий партиядир . У 1995-йилда Финландия қишлоқ партияси тарқатиб юборилганидан кейин ташкил этилган. Партия 2011-йилги Финландия парламент сайловларида 19,1% овоз олиб  Финландия парламентидаги учинчи йирик партияга айланди . 2015-йилги сайловда партия 17,7% овоз олиб, парламентдаги иккинчи йирик сиёсий партияга айланди. Партия ўз фаолиятининг дастлабки 20 йилида мухолифатда эди. 2015-йилда у Бош вазир Юҳа Сипиля томонидан тузилган коалиция ҳукуматига қўшилди. 2017-йилдаги бўлинишдан сўнг партия депутатларининг ярмидан кўпи депутатлик гуруҳини тарк этди ва кейинчалик партия аъзолигидан чиқариб юборилди. Бу қочқинлар гуруҳи, Мовий ислоҳот ҳукумат коалициясини қўллаб-қувватлашда давом этди, Финлар партияси эса мухолифатга чиқди. Бўлинишдан кейин 17 ўринга қисқарган партия 2019-йилги Финландия парламент сайловларида ўз вакиллигини 39-ўринга кўпайтирди, „Мовий ислоҳот“ эса бирорта ўринни қўлга кирита олмади[1].

Тарихи

Финландия қишлоқ партияси

Финлар партиясининг салафи 1959-йилда Аграр лига диссиденти Веикко Веннамо томонидан асос солинган Фин қишлоқ партияси (СМП) эди. Веннамо Аграр лиганинг партия котиби Арво Корсимо билан жиддий келишмовчиликка дуч келди ва парламент гуруҳидан чиқарилди . Натижада, Веннамо дарҳол ўз ташкилотини қуришга киришди ва Финландия қишлоқ партиясига асос солди. Веннамо популист эди ва президент Урхо Кекконенни ва „эски партиялар“, хусусан, Марказ партияси (Аграр лига деб ўзгартирилди) ичидаги сиёсий коррупцияни танқид қилди . Қишлоқ партияси 1970-йилги сайловларда иккита йирик ғалабага эришдива 1983 , мос равишда 18 ва 17 ўринларни қўлга киритди. 1970-йилларда Веннамонинг шахсийлаштирилган этакчилик услуби партиядаги баъзиларини бегоналаштирди, бу эса 1972-йилда парламент гуруҳининг бўлинишига олиб келди. 1983-йилда Веннамонинг ўғли Пекка бошчилигида қишлоқ партияси янги юксалишидан сўнг, партия икки коалиция ҳукуматида ҳамкор бўлди . Бироқ, 1980-йилларнинг охири ва 1990-йилларнинг бошларида партиянинг қўллаб-қувватланиши барқарор равишда камайди. 1995-йилда партия Финландия парламентида фақат битта ўринни қўлга киритди ва тез орада банкротлик тўғрисида ариза берди.

Финлар партиясининг ташкил топиши ва унинг машҳурлигининг ошиши

2010-йилда Хелсинки , Ҳаканиэми майдонидаги дўкон

1995-йилнинг ёзида, Финландия қишлоқ партияси қулагандан сўнг, Финлар партиясини тузиш тўғрисида қарор Тимо Соини, Раимо Вистбаcка, Урпо Леппäнен ва Кари Бäрлунд томонидан қабул қилинди. Соини Қишлоқ партиясининг сўнгги партия котиби, Вистбаcка эса унинг сўнгги раиси ва депутати бўлган. Партия рўйхатга олиш учун зарур бўлган беш минг имзони тўплади ва 1995-йил 13-октабрда партиянинг расмий реэстрига киритилди.  Партиянинг биринчи қурултойи ноябр ойида бўлиб ўтди. Вистбаcка партия раиси, Соини эса партия котиби этиб сайланди.

Финлар партияси Финландия сайловларида ғалаба қозониши учун бироз вақт керак бўлди. 1995-йилда ташкил этилган пайтда партиянинг ягона депутати 1999-йилги сайловда қайта сайланган Вистбаcка эди. 2003-йилда партия учта ўринни қўлга киритди: Вистбекадан ташқари, Соини ва Тони Халме ҳам сайланган. 2007-йилда партия яна иккита, жами бешта ўринга эга бўлди. 2008-йилги муниципал сайловларда Финлар партияси социал-демократлар ва чап иттифоқчилар энг кўп мағлуб бўлган туманларда муваффақият қозонган. 2011 йилги сайловларда Финлар партиясининг муваффақиятидан Марказ партияси энг катта зарбани олди[2].

2008-2009-йилларда ўтказилган тадқиқотга кўра, Финлар партияси тарафдорлари ўзларини марказчи сифатида кўришган: 1 балл ўта чап ва 10 балл ўта ўнг бўлса, ўртача тарафдорлар ўзларини 5,4 баллга қўйган. Худди шу тадқиқотга кўра, тарафдорларни ватанпарварлик ва ижтимоий консерватизм бирлаштирган ғ. 2011-йилги тадқиқот шуни кўрсатдики, Финлар партияси йиллик даромади 35 000-50 000 эвро бўлган сайловчилар орасида энг машҳур партия бўлиб, партия сайловчиларининг чорак қисмидан кўпроғи йилига 50 000 дан ортиқ даромад олади.  Худди шу тадқиқот шуни кўрсатдики, партия сайловчилари социал-демократикларга қараганда кўк ёқали ишчиларнинг кўпроқ фоизини ўз ичига олади.

Тимо Соини

Тимо Соини, 20 йилдан бери раис. Тимо Соини йигирма йил давомида Финлар партиясини 1997-йилдан 2017-йилгача бошқарган. У биринчи марта 2003-йилда парламентга сайланган. 2006-йилги президентлик сайловларида партиядан номзод бўлган ва 2009-йилда энг юқори шахсий овоз билан Европа парламентига сайланган. мамлакатдаги улуш[3].  У 2011-йилги сайловда Финландия парламентига қайтган ҳолда икки йил давомида Европарламент депутати бўлиб ишлади. Соини 2012-йилги сайловда иккинчи марта партия президентлигига номзод бўлган .  Жусси Ҳалла-аҳо 2017-йилда Соинидан кейин партия раиси лавозимини эгаллади.

2011-2017

2011-йилги парламент сайловларида Финлар партиясини муниципалитет томонидан қўллаб-қувватлаш — Финлар партиясининг ёрдами бутун мамлакат бўйлаб тенг равишда тарқалди.  2011-йилда Финлар партиясининг энг кучли сайлов округи Сатакунта (23,6%), энг кучли муниципалитет эса Киҳниё (53,2%) эди. Партия учун энг заиф сайлов округи пойтахт Хелсинки (13%) бўлди. Мамлакатнинг қолган қисми билан солиштирганда, швед тилида сўзлашувчиларнинг фоизи юқори бўлган муниципалитетларда ҳам партиянинг қўллаб-қувватлаши паст эди[4].

Финлар партияси 2011-йилги сайловларда 39 ўринга эга бўлиб, уларни Миллий коалиция партияси (44) ва Социал-демократлардан (42) ортда қолган учинчи йирик партияга айлантирди. Соини 43 212 шахсий овоз олди, бу барча номзодлар орасида энг кўп овоз  ва Уусимаа сайлов округида ташқи ишлар вазири Александр Стубб ва молия вазири Жйрки Катаиненни ортда қолдирди.  Партиянинг машҳурлиги тўрт йил ичида 4,1% дан 19,1% гача кўтарилди. Хелсингин Саномат таҳририят мақоласида ёзган эдики, партия ва Соини „сайлов тарихи китобларини қайта ёзган“.  Сиёсий таҳлилчи Ян Сундбергнинг фикрича, Соини оддий одамларга мурожаат қилиш ва мураккаб нарсаларни осон кўрсатиш қобилиятига эга эди.  Сайлов натижалари, шунингдек, „ҳайратланарли“ ва „истисно“ деб номланди.

Сайловдан кейин Миллий коалиция партияси (НCП) НCП, Социал-демократлар ва Финлар партияси ўртасида вазирлар маҳкамасини шакллантириш мақсадида музокараларни бошлади. Бироқ, Финландия партияси сайлов кампанияси давомида кескин қаршилик кўрсатган НCП ва Социал-демократлар Европа Иттифоқининг ёрдамларини қўллаб-қувватлашда давом этиши аниқ бўлгач, партия ихтиёрий равишда этакчи мухолифат партияси бўлиш учун музокаралардан воз кечди. Соинининг айтишича, партия ҳукуматга кириш учун ўзининг асосий тамойилларидан воз кечмайди.  Ўтказилган сўров натижаларига кўра, партия тарафдорларининг аксарияти бу қарорни қабул қилган.

Финлар партиясининг нуфузи дастлаб 2011-йилги сайловлардан кейин ҳам ўсишда давом этди: 2011-йил июн ойида ўтказилган бир сўровномада партия 23 фоизга рекорд даражадаги машҳурлик кўрсатди.  2013-йилга келиб партия аъзолари сони 8000 дан ошди  (2011-йилда 5500 га яқин  ва 2005-йилда 1000 га яқин эди  ). Партия ёшлар ташкилотига аъзолар сони 2011-йилги сайловгача  800 тадан 2013-йилда 2200 дан ошди

Партия Соинини 2012-йилги президентлик сайловига номзод қилиб кўрсатди;  Соини 9,4 фоиз билан тўртинчи ўринни эгаллади.  Соини натижани шундай изоҳладики, партия сайловчиларининг ярми уни президент бўлишини, қолган ярми эса унинг партия раиси сифатида қолишини исташларини айтди.  2012-йил охиридаги муниципал сайловларда партия 12,3 фоиз овоз ва муниципал кенгашларда 1195 ўринга эга бўлди, бу аввалги муниципал сайловларга қараганда 750 дан кўпроқ.  Бироқ, бу натижа 2011 йилги парламент сайлови натижасига қараганда партияга берилган овозларнинг сезиларли даражада қисқарганини кўрсатди. Партия 2014-йилги Европарламент сайловларида 12,9 фоиз овоз олганва Европарламент депутатлари сонини иккига оширди.

2015-йилги сайловда Финлар партияси 17,7% овоз ва 38 ўринга эга бўлди. Бу уларнинг овозлар сони бўйича учинчи, лекин ўринлар бўйича иккинчи энг катта партия эканлигини англатарди. Кейинчалик Финлар партияси Бош вазир Юҳа Сипиля бошчилигидаги Марказ партияси ва НCП билан коалицион ҳукуматга кирди . Партиянинг Сипила Вазирлар Маҳкамасидаги иштироки унинг эвроскептик позицияларини юмшатганини кўрсатди . 2016-йил 22-июнда Финлар партияси депутати Мария Толппанен социал-демократлар сафига қўшилди, шундан сўнг Финлар партияси парламентда 37 ўринга эга бўлди.  2017-йил март ойида Соини июн ойида бўлиб ўтадиган навбатдаги партия қурултойида партия раиси лавозимини тарк этишини эълон қилди[5].

2017 йилги раҳбарлик сайловлари ва бўлинишлар

2017-йил июн ойида Жусси Ҳалла-ахо ва Сампо Терхо раҳбарлик сайловларида тўқнаш келишди, унда Ҳалла-аҳо Терҳонинг 646 овозига қарши 949 овоз олди ва шу тариқа Соини партия раиси лавозимини эгаллади.  Сипиля ва молия вазири Петтери Орпо тез орада Финлар партияси Ҳалла-аҳо бошчилигида бўлган коалицияни давом эттирмасликларини эълон қилишди.  Кейинчалик, Финлар партиясининг йигирма нафар депутати, жумладан Соини ва Терҳо, „Янги алтернатив“ номи остида янги парламент гуруҳини тузиш учун ажралиб чиқди ва кейинчалик „ Мовий ислоҳот“ деб ўзгартирилди . Вазирлар маҳкамасининг барча вазирлари дефекторлар орасида бўлганлиги сабабли, Мовий ислоҳот Сипиля билан ҳукуматда қолиш ҳақида келишувга эришди[6].

Бўлинишдан сўнг, депутатлар Веэра Руоҳо ва Аржа Жувонен Финлар партияси парламент гуруҳидан чиқиб, мустақилликни давом эттиришди, шундан сўнг партиянинг ўринлари 15 тагача қисқартирилди. Депутатларнинг барчаси кейинчалик Финлар партиясидан чиқариб юборилди.  Кейинги ҳафталарда депутатлар Ритва Эломаа ва Аржа Жувонен ўз қарорларидан пушаймон бўлишди ва яна партияга қўшилишди ва депутатлар сонини ўн етти нафарга етказишди. 2018-йилги сайлов чодири Партия 2018-йилги президентлик сайловларида депутат Лаура Хухтасарини номзод сифатида кўрсатди. Сайловда Ҳуҳтасаари 6,9 фоиз овоз билан учинчи ўринни эгаллаган бўлса, амалдаги президент Саули Ниинистё кўпчилик овоз билан иккинчи муддатини кафолатлади.  ​​Финландиядаги 2019-йилги парламент сайловларида Финлар партияси иккинчи ўринни эгаллади ва депутатлар сонини 39 тага етказди (энг кучли натижа Сатакунтада бўлди), бўлгинчи „Мовий ислоҳот“ партияси эса барча ўринлардан маҳрум бўлди.

2021-йил 21-июнда Жусси Ҳалла-ахо 2021-йил августида партия етакчиси лавозимини тарк этишини эълон қилди 14-августда унинг ўрнига депутат Риикка Пурра келди

2020-йилдан бошлаб партия ичида яна бўлинишлар юзага келди, улар „ Ҳокимият халққа тегишли“ ва „Кўк-қоралар ҳаракати“ни ташкил қилди[7].

Европа Парламентида

Финлар партияси биринчи марта 2009-йилда Европа парламентида вакилликка эга бўлганида, у парламентдаги Европа Озодлик ва Демократия гуруҳининг (ЭФД) таъсисчи аъзосига айланди. Бироқ, 2014-йилги сайловлардан сўнг, партия Европа консерваторлари ва ислоҳотчилар гуруҳига (ЭCР) қўшилиш учун ЭФДни тарк этишни танлади . Партиянинг гуруҳ танлашини шарҳлар экан, партия котиби Риикка Слунга-Поуцало 2014-йилда ўнг қанот парламент гуруҳига қўшилиш партиянинг „марказчи чап ишчилар партияси“ бўлиш хусусиятини ўзгартирмаслигини айтди. 2019-йилги сайловдан сўнг партия „Идентификаторлик ва демократия“ гуруҳига қўшилди.

Мафкураси

Мафкуравий нуқтаи назардан, Финлар партияси ўнг қанот  ва ўта ўнг қанот сифатида тавсифланган.  Бу миллатчи  ва миллий-консерватив  иммиграцияга қарши бўлган партиядир,  эса, хорижий позицияларда улар эвроскептикдирлар. Партия сўл иқтисодий сиёсат  ва иқтисодий миллатчилик  ижтимоий консерватив қадриятлар билан бирлаштиради, ваэтник миллатчилик. Бир қанча тадқиқотчилар партияни молиявий жиҳатдан марказлашган чап, ижтимоий консерватив,  „марказга асосланган популистик партия“ ёки „социалистик бўлмаган партияларнинг энг чап қаноти“ деб таърифлаган, бошқа олимлар эса уларни таърифлаган. радикал ўнг қанот популист сифатида .  Парламентда жойлашиш тартибида партия 2019-йилгача ялпи мажлиснинг марказида ўтирди ва бу ҳаракатга қарши бўлишига қарамай, пленар мажлиснинг ўнг томонига кўчирилди. Партия тарафдорлари ўзларини марказчилар деб таърифлаган. Партия чап қанот партияларидан одамларни жалб қилди, аммо уларнинг манифестининг марказий жиҳатлари  ўнг қанот сайловчилар томонидан ҳам қўллаб-қувватланди. Финлар партияси халқаро оммавий ахборот воситалари томонидан бошқа шимолий популистик партиялар ва Европадаги бошқа шунга ўхшаш миллатчи ва ўнг қанот популистик ҳаракатлар билан таққосланади, шу билан бирга Финландия фаровонлик давлатини кучли қўллаб-қувватлашини таъкидлади[8].

Сиёсат ва платформа

Финлар партиясининг 2011-йилги сайловлар учун 70 саҳифалик дастурини баҳолар экан, Тампере университети сиёсацҳуноси Микко Лаҳтинен ва Турку университети ғоялари тарихчиси Маркку Хиркканен миллатчилик бутун дастур давомида доимий равишда такрорланадиган мавзу эканлигини таъкидлайдилар. Уларга кўра, партия популизмни халқнинг имкониятларини кенгайтиришга интиладиган олийжаноб мафкура сифатида кўрсатади. Лаҳтинен дастурда қўлланган риторикани асосий оммавий ахборот воситаларининг сиёсий жиҳатдан тўғри „жаргони“га тетиклантирувчи ўзгариш сифатида таърифлайди ва Финлар партияси танқиднинг янада жозибали шаклини тақдим этиш орқали анъанавий чап партиялардан тарафдорлар олишга муваффақ бўлган бўлиши мумкин, деб ҳисоблайди. бу партияларга қараганда неолиберализм .

Сиёсацҳунос Вилле Пернаа партиянинг 2015-йилги сайлов дастурини таърифлаб, Финлар партияси ўнг ва чап қанот сиёсати элементларини популистик риторика билан бирлаштирганини айтди.

Финлар партиясининг 2011-йилдаги сиёсати қуйидагилардан иборат:

Фискал сиёсати

  • Прогрессив солиққа тортиш ва ижтимоий давлат

Финлар партияси бир текис солиққа тортишни ўрнатишдан қочиш учун солиқларнинг янада прогрессивлигини таклиф қилди. Партия сармоядан олинадиган даромад солиғини ошириш ва бойлик солиғини қайта тиклашга чақирди . Партияга кўра, солиқ тўлашга тайёрликни тўғри ижтимоий сиёсат билан бирлаштирилган жамият энг яхши кафолатлайди — сайловолди дастури фуқаролар ўртасидаги бирдамликни заифлаштирадиган индивидуалистик сиёсатдан огоҳлантиради. „Солиқ тўлашга тайёрлик ягона халқнинг мавжудлиги билан таъминланади“, дейилади дастурда (46-бет).

Баъзи кузатувчилар Финлар партиясининг молиявий сиёсатини Финлар партиясига чап қанот брендини берган собиқ миллий Социал-демократик солиқ сиёсати билан солиштиришди. 2011-йилги сайлов кампанияси пайтида Соини бўлажак вазирлар маҳкамасида коалициянинг мумкин бўлган ҳамкори сифатида ўнг марказчи Миллий коалицион партиядан кўра социал-демократларни афзал кўришини айтди . Соини Финлар партияси „социализмсиз ишчилар партияси“ эканлигини таъкидлади.  Талоустуткимус фикрини ўрганиш компанияси тадқиқотчиси Финлар партиясини „социалистик бўлмаган ишчилар партияси“ деб таърифлаб, рози бўлди.

  • Қишлоқ ҳудудларини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш, шу жумладан қишлоқ хўжалигини қўллаб-қувватлаш. Финлар партиясининг қишлоқ сиёсати дастури қишлоқ жойларига тузилмавий ўзгаришлар таъсирини юмшатиш учун давлат субсидияларини таклиф қилади.  Бу сиёсат Финландиядаги Марказ партияси томонидан қўшилади ва иккала партиянинг аграр ва қишлоқ сиёсатидан келиб чиқади.
  • Инфратузилма ва саноатга давлат инвестицияларининг ортиши.

Финлар партияси инфратузилма ва саноатга давлат инвестицияларини ҳам ёқлайди. Қадимги саноат сиёсатини қўллаб-қувватлаш тенденцияси баъзи сиёсий таҳлилчиларни Финлар партиясини чап марказчи партия сифатида белгилашга олиб келди.

Энергия сиёсати

  • Энергияга бўлган ишонч ва атом энергиясини қўллаб-қувватлашга интилиш
  • Саноатни қўллаб-қувватловчи атроф-муҳит сиёсати — яшил солиқ ислоҳотига ва солиқ тўловчиларнинг эмиссия савдоси фондларига жалб қилинишига қаршилик
  • Финлар партияси катта миқдордаги иссиқхона газларини ишлаб чиқарадиган торф саноатини қаттиқ қўллаб-қувватлайди ва ҳатто бу ишлаб чиқаришни ҳар қандай солиқдан озод қилишни таклиф қилади. Партия одатда иқтисодлари шу соҳага боғланган муниципалитетларда энг яхши балл олади. Партия 2015-йил декабрида имзоланган Иқлим бўйича Париж келишувини кескин қоралаб, унинг иқтисодиёт учун „ҳалокатли“ эканлигини айтиб, хусусий сектор ва солиқ тўловчилардан унинг „ҳалокатли иқтисодий оқибатларидан“ халос бўлишни талаб қилди.

Маданий сиёсати

  • Мактабларда „Соғлом миллий ғурур“ни ўргатиш, чунки фуқаролар бирлиги жамиятнинг асосидир.
  • Таълимнинг барча даражалари бўйича ўқув дастурларида иккинчи давлат тилининг (фин тилидаги мактабларда швед тили ва аксинча) мажбурий хусусиятини олиб ташлаш, инглиз, немис, франсуз, испан ва рус тиллари каби бошқа хорижий тилларни ўрганишга вақт ажратиш. (айниқса, мамлакатнинг шарқий қисмида).  Шубҳасиз, швед тилидан фойдаланиш ва уни ўргатиш бўйича имтиёзлар швед тилида сўзлашувчи аҳоли кўпчилик ёки аҳолининг катта фоизини ташкил этадиган жамоалар учун берилиши керак — швед тили Финландиянинг миллий тилларидан биридир. .
  • „Фин ўзига хослигини тарғиб қилувчи“ маданий тадбирларни қўллаб-қувватлаш

Финлар партиясининг анъанавий санъатни постмодернистик санъатдан кўра субсидиялашни таклиф қилган маданий дастури партиядан ташқари танқидларга сабаб бўлди ва партия ичида ҳам мунозараларга сабаб бўлди.  Сиёсатнинг айрим танқидчилари уни очиқдан-очиқ популистик  деб атаган ёки давлат санъат мазмунига аралашмаслиги керак, деган.  Можаролар вақтида Ҳелсингин Саномат томонидан ўтказилган сўров шуни кўрсатдики, Финландия аҳолисининг кўпчилиги, яъни 51 фоизи постмодерн санъат учун субсидияларни тўхтатиш бўйича партия позициясига рози.

Ижтимоий сиёсати

  • Гендер идентификаторини рад этиш, бир жинсли никоҳга қарши чиқиш, бир жинсли асраб олиш ва бир жинсли жуфтликлар ва ёлғиз аёлларга ин витро уруғлантириш .

Иммиграция сиёсати

Иммиграция сиёсати бўйича 2011-йил манифестида қуйидагилар таъкидланган:

  • Гуманитар иммиграцияни қочқинлар квоталари билан чеклаш (у иқтисодий вазиятга мос келиши керак),
  • Оилани бирлаштиришни фақат тасдиқланган тўғридан-тўғри қариндошлар билан чеклаш ва иммигрантдан тирикчилик воситаларини талаб қилиш,
  • Оғир ёки такрорий жиноятларда айбдор ёки иммиграция қонунларига жавоб бермайдиган муҳожирларни депортация қилиш,
  • Иммигрантлар солиқ тўлашлари ва Финландия меҳнат қонунларига риоя қилишлари шарти билан меҳнатга асосланган иммиграцияни кутиб олиш,
  • Финландияда 5 йил яшаганидан кейин Финландия фуқаролигини бериш, агар иммигрант хўжайинлар фин бўлса, судланган бўлмаса ва яшаш учун маблағга эга бўлса.

Партия, шунингдек, иммигрантлар Финландия маданий меъёрларини қабул қилишни талаб қилади.  Ҳақиқий Финн парламенти депутати томонидан Европа Парламентига қилинган ягона ёзма декларация ҳам иммиграция масалаларига тегишли.  Партия иммиграция масалаларида миллий суверенитетнинг ролини таъкидлайди: 2015-йилда партиянинг иммиграция дастури қуйидаги талабларни ўз ичига олган эди:

  • Қочқинлар учун квотани камайтириш
  • Умумий Европа бошпана сиёсатининг режалаштирилган юкни тақсимлаш механизмларига қаршилик
  • Кўп маданиятлиликни ривожлантириш учун давлат маблағларидан фойдаланишга қарши
  • Мигрантлар томонидан оилаларни бирлаштириш шартларини кучайтириш
  • Финландия меҳнат идораси томонидан маълум бир соҳада зарур деб топилган тақдирдагина, Европа Иттифоқи ва ЭЭА мамлакатларидан ташқаридаги ишчиларнинг иммиграциясига рухсат бериш.
  • Ижтимоий нафақа асосида яшаётган мигрантлар бир хил ҳудудларда тўпланмаслигига ишонч ҳосил қилиш
  • Жамоат жойларида тиланчилик қилишни тақиқлаш
  • Ижобий дискриминацияни тугатиш

2019-йилги сайловолди манифестида партия жамоат жойларида бурқа ва ниқоб кийишни тақиқлашга чақирди .

Тимо Соини 1998-йилда ирқчиликка қарши умумевропа хартиясини имзолади.  Бироқ, 2009-йилда, Европа парламенти сайловлари олдидан Соини ирқчиликка қарши мурожаатни имзолашдан бош тортди ва бу мурожаат партиянинг танловига таъсир кўрсатишга уриниш эканлигини айтди. номзодлар (апелляция бошқа сиёсий партия томонидан тузилган). Финландиянинг бошқа барча партиялари ирқчиликка қарши ушбу мурожаатни имзоладилар.  2011-йил май ойида Финлар партияси депутати Теуво Ҳаккараиненнинг сўзлари билан боғлиқ баҳс-мунозаралардан сўнг, Финлар партиясининг парламент гуруҳи барча ирқчилик ва камситишларни, шу жумладан ижобий ҳаракатларни қораловчи баёнот чиқарди. Партия бошқа томонларни ҳам баёнотга имзо чекишни таклиф қилди, аммо бошқа ҳеч бир томон буни қилмади. 2011-йил декабр ойида ўтказилган сўров натижаларига кўра, Финлар партияси сайловчиларининг 51 фоизи "Жоиҳинкин ротуиҳин куулуват иҳмисет эивäт керта каиккиаан сови асумаан модерниин йҳтеискунтаан;" деган фикрга қўшилган. „Муайян ирқдаги одамлар замонавий жамиятда яшашга мутлақо қодир эмас“.

Ташқи ва мудофаа сиёсати

Партия шунингдек:

  • Европа Иттифоқи интеграциясига қарши  ва Финландиянинг Евро ҳудудига аъзолигига қарши.
  • Чет эл ёрдамини қисқартириш

Тимо Соини ҳам Европа Иттифоқини, ҳам НАТОни очиқ танқид қилган, бироқ агар танлов қилиш керак бўлса, НАТО Европа Иттифоқига қараганда камроқ ёвузлик эканлигини таъкидлади. Финлар партияси иттифоқ бўлмаслик ёки бетарафликни қўллаб-қувватлайди, чунки Мудофаа кучлари учун чет элдаги халқаро тадбирлар бутун Финландия мудофаасини кафолатлаш учун уруш давридаги ҳарбий хизматчилардан иборат катта армияни (350 000 киши) сақлаш учун мудофаа бюджети маблағларини йўқ қилади.  Финландия парламенти 2011-йил ноябр ойида пиёдаларга қарши миналарни тақиқловчи Оттава шартномасини ратификация қилиш учун овоз берганида , Финлар партияси шартномага қарши чиққан ягона томон эди.

Партия миллий суверенитетга ишонади:Жусси Ҳалла-ахо раҳбарлик лавозимига сайланганидан кўп ўтмай, партия Европа Иттифоқига нисбатан ўз позициясини қаттиқлаштирди. 2017-йилда Лаура Хухтасаари 2018-йилда Финландиядаги президентлик сайловларида ғалаба қозонган тақдирда Европа Иттифоқидан чиқишни қўллаб-қувватлашини маълум қилиб, Иттифоқ қудрати аъзо давлатлар ҳисобига ошиб бораётганини таъкидлаган эди. Бошқа партия аъзолари Финландиянинг Шенген келишувидан ҳам , Эврозонадан ҳам чиқиши ғоясини қўллаб-қувватладилар. Финлар партияси ўзининг сўнгги платформасида Ғарб ва насроний шаклдаги қадриятларни қадрлашга асосланган „Европа сиёсати“ни қўллаб-қувватлашини билдиради. Партия Финландия қисқа муддатда Финландия манфаатларини ҳимоя қилиш учун Европа Парламентида зарурлигини таъкидлайди, аммо „узоқ муддатли стратегик мақсад“ Финландияни Европа Иттифоқидан чиқариш бўйича босқичма-босқич чоралар кўриш эканлигини таъкидлайди ва мамлакат ичида параллел валюта жорий этишни таклиф қилади. Финландия Финландиянинг Эврозона аъзолигини босқичма-босқич бекор қилишни бошлайди.

Дастлаб, партия ўзининг 2011-йил дастурида Финландиянинг НАТОга қабул қилинишига қарши эди,  бироқ 2022-йилда Россиянинг Украинага бостириб кириши ортидан партия бу сиёсатни ўзгартиришга ишора қилди ва НАТО аъзолигини қўллаб-қувватлашга тайёрлигини билдирди.

Суд сиёсати

2011-йилги сайловда партиянинг суд дастурига қуйидагилар киради:

  • Зўравонлик жинояти учун қаттиқроқ жазолар
  • Полиция ва прокурорлар учун кўпроқ ресурслар
  • Шариат қонунларининг суд амалиётига киритилишига қарши

Сайлов натижалари

Финлар партиясининг сайлов округлари бўйича натижалари, 2019-йилги парламент сайлови
Сайлов округи Овозлар

(%)

Ўртача натижа

+/− (пп)

Сатакунта 24.1 +6,6
Тавастия 21.0 +3,5
Оулу 20.4 +2,9
Финландия Тўғри 19.1 +1,6
Жануби-Шарқий Финландия 18.9 +1,4
Савония-Карелия 18.1 +0,6
Марказий Финландия 18.0 +0,5
Пирканмаа 17.3 −0,2
Лапландия 17.2 −0,3
Вааса 17.1 −0,4
Уусимаа 15.9 −1.6
Хелсинки 12.3 −5.2
Финландия (жами) 17.5 0

Парламент сайловлари

Сайлов Овозлар % Ўриндиқлар +/- Ҳукумат
1999 йил 26 440 0,99 1/200 Мухолифат
2003 йил 43 816 1.57 3/200 2 Мухолифат
2007 йил 112 256 4.05 5/200 2 Мухолифат
2011 йил 560 075 19.05 39/200 34 Мухолифат
2015 йил 524 054 17.65 38/200 1 Коалиция (2015-2017)
Мухолифат (2017-2019)
2019 538 805 17.48 39/200 1 Мухолифат

Президент сайлови

Сайлов номзод 1-тур Лавозим
Овозлар %
2000 Илкка Ҳакалеҳто 31 405 1.03 6
2006 йил Тимо Соини 103 368 3.43 5
2012 йил Тимо Соини 287 571 9.40 4
2018 Лаура Ҳуҳтасаари 207 337 6.93 3

Европа парламентига сайловлар

Сайлов Овозлар % Ўриндиқлар +/-
1996 йил 15 004 0,67 0 / 16
1999 йил 9 854 0,79 0 / 16
2004 йил 8900 0,54 0 / 14
2009 йил 162 930 9.79 1/13 1
2014 йил 222 457 12.87 2 / 13 1
2019 252 990 13.8 2 / 14

Муниципал сайловлар

Сайлов Овозлар % Маслаҳатчилар
1996 йил 21 999 0,93 138
2000 14 712 0,66 109
2004 йил 21 417 0,90 106
2008 йил 137 497 5.39 443
2012 йил 307 797 12.34 1195
2017 йил 227 297 8.8 770
2021 йил 354,236 14,5 1351

Етакчилик

Раислик ва партия котиблари

Собиқ полиция комиссари ва депутат Раимо Вистбаcка 1995-йил ноябрида Коккўла партияси қурултойида Финлар партиясининг биринчи раиси этиб сайланган. 2011-йилдан олинган сурат. Партия раислиги ҳар икки йилда бир марта партия қурултойида сайланадиган тўрт кишига бўлинади. Риикка Пурра партия раиси. Раиснинг биринчи ўринбосари — Лиэна Мери, иккинчи ўринбосар — Маури Пелтокангас ва учинчи ўринбосар — Себастян Тйнккйнен.

Раимо Вистбаcка 1995-йилдан 1997-йилгача Финлар партиясига раислик қилган. Партия котиби Тимо Соини 1997 йилда Вистбеканинг ўрнига раислик қилган.

Ролф Сормо Тимо Соинини партия котиби сифатида кузатиб, 1997-йилдан 1999-йилгача ишлаган. Учинчи партия котиби Ханну Пурхо 1999-йилдан 2007-йилгача саккиз йил хизмат қилди. Ундан кейин Тимо Соинининг парламент ёрдамчиси Осси Сандвик партия котиби этиб сайланди. Унинг ўрнига 2013-йилда  котиби этиб сайланган Риикка Слунга-Поуцало келди.

Кенгаши

Финлар партияси бошқаруви 13 аъзодан иборат: партия раиси, раиснинг учта ўринбосари, партия котиби, парламент гуруҳи раиси ва бошқа етти нафар аъзо.

Асослар

Перуссуомалаистен тукисääтиö („Финлар партиясини қўллаб-қувватлаш фонди“) жамғармаси 1990-йилда ташкил этилган. У 2006-йилгача СМП:н тукисääтиö номидан фойдаланган. Жамғарма 2012-йилда шаҳар марказида 450 м 2 бўлган тижорат мулкини сотиб олиш учун партиядан 1,7 миллион евро қарз олган. Партиянинг янги бош қароргоҳи сифатида фойдаланиш учун Йржöнкатудаги Хелсинки. Партия ушбу биноларни фонддан ижарага олди. 2017-йилнинг бўлинишидан сўнг, бу пойдевор дефекторлар гуруҳи, Блуэ Реформ назоратида қолди.

Яна бир жамғарма, Суомен Перуста („Финландия жамғармаси“) 2012-йилда ташкил этилган. Унинг роли партия билан боғлиқ таҳлил маркази сифатида фаолият юритишдир.

Сайланган вакиллар ва раҳбарлар

Финландия парламентининг амалдаги аъзолари

Вилле Тавио парламент гуруҳининг амалдаги раиси.

  • Санна Антикаинен (Савония-Карелия , 2019-йил)
  • Жуҳо Ээрола (Жануби-Шарқий, 2011-йил)
  • Кике Эломаа (Финландия, 2011-йил)
  • Жусси Ҳалла-ахо (Хелсинки, 2011-14, 2019-йил)
  • Петри Хуру (Сатакунта, 2019-йил)
  • Олли Иммонен (Оулу , 2011-йил)
  • Вилҳелм Жуннила (Финландия , 2019-йил)
  • Каиса Жуусо (Лапландия, 2019-йил)
  • Аржа Жувонен (Уусимаа, 2011-йил)
  • Тоими Канкаанниэми (Марказий Финландия, 2015-йил)
  • Ари Копонен (Уусимаа, 2019-йил)
  • Жари Коскела (Сатакунта, 2019-йил)
  • Жоуни Котиахо (Марказий Финландия , 2019-йил)
  • Шеикки Лааксо (Жанубий-Шарқий, 2019-йил)
  • Рами Леҳто (Тавастиа, 2015-йил)
  • Микко Лундéн (Финландия, 2019-йил)
  • Леэна Мери (Уусимаа, 2015-йил)
  • Жуҳа Мäэнпää (Васа, 2019-йил)
  • Жани Мäкелä (Жанубий-Шарқий, 2015-йил)
  • Жукка Мäкйнен (Васа, 2019-йил)
  • Веижо Ниэми (Пирканмаа, 2019-йил)
  • Мика Ниикко (Уусимаа, 2011-йил)
  • Том Пакален (Хелсинки, 2011-йил)
  • Маури Пелтокангас (Вааса, 2019-йил)
  • Сакари Пуисто (Пирканмаа, 2019-йил)
  • Риикка Пурра (Уусимаа, 2019-йил)
  • Лулу Ранне (Тавастиа, 2019-йил)
  • Мари Рантанен (Хелсинки, 2019-йил)
  • Минна Реижонен (Савония-Карелия, 2019-йил)
  • Жари Ронкаинен (Тавастиа, 2015-йил)
  • Сами Савио (Пирканмаа, 2015-йил)
  • Женна Симула (Оулу, 2019-йил)
  • Риикка Слунга-Поуцало (Уусимаа, 2019-йил)
  • Вилле Тавио (Финландия, 2015-йил)
  • Себастян Тйнккинен (Оулу, 2019-йил)
  • Веикко Валлин (Пирканмаа, 2019-йил)
  • Вилле Вäҳäмäки (Оулу, 2011-йил)
  • Жусси Виҳонен (Савония-Карелия , 2019-йил)

Ано Туртиаинен 2020-йил июн ойида Жорж Флойднинг ўлдирилиши ҳақида ёзган твити туфайли парламент гуруҳидан чиқариб юборилган эди. Туртиаинен мустақил депутат бўлганлиги сабабли, Финлар партиясининг парламент гуруҳи энди энг катта мухолифат гуруҳи эмас (Миллий коалиция билан боғланган).

Манбалар

  1. ↑ „"Финландияда 2015-йилги парламент сайловлари" . Финландияда 2015 йилги парламент сайловлари .“.
  2. ↑ „Партия таҳлили - Финлар партияси г'алаба қозонди . Финландия статистикаси“.
  3. ↑ „Европа парламентига сайловлар, 2009-йил , Адлия вазирлиги, 2015-йил 5-апрелда фойдаланилган“.
  4. ↑ „"ЙЛЕ – Соини ноуси ääникунинкаакси, 17.4.2011" . Йле.фи. 2011-йил 17-апрел. 2014-йил 12-июнида олинган.“.
  5. ↑ „Соини 2017-йил 5-март куни Йле Неwс-да Финлар партияси бошқарувида давом этмаслигини эълон қилди. 2017-йил, 12-мартда олинди.“.
  6. ↑ „Финлар партияси парчаланиб кетди, янги гуруҳ Сипиля ҳукумати ЙЛЕ учун ариза берди, 13-июн, 2017-йил“.
  7. ↑ „"Риикка Пурра валиттиин перуссуомалаистен жоҳтоон – Ууси пуҳеэнжоҳтажа ҲС:лле: Олен валмис пääминистерин теҳтäвиин". Ҳелсингин Саномат. 2021-йил 14-август . 2021-йил 14-августда олинди“.
  8. ↑ „Эса Варес & Эркка Раило: Оикеистопопулисмин монет касвот – перуссуомалаисуус полииттисен Ҳисториан жа медиатуткимуксен нäкöкулмаста, 2011(11, 38, 42, 52-бетлар)“. 2022-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-декабр.