Fitopatalogik ekspertiza

Фитопаталогик экспертиза - қишлоқ хўжалиги экинлари уруғлиги ва ўсимликлардаги касаллик қўзғатувчи микроорганизмларни дастлабки текшириш. Асосан, касалликка чалинган қишлоқ хўжалиги экинлари намуналари ва уруғлардаги касалликларни (қоракуя, гелъминтоспориоз, гоммоз, вилт ва бошқалар) аниклаш учун ўтказилади. Фитопаталогик экспертиза вазифалари сапрофит ва паразит микроорганизмларнинг тур таркибини, уруғликнинг зарарланиш даражасини аниклаш; уларни зарарсизлантириш усуллари (қуритиш, қиздириш, дорилаш, яроқсизларини ажратиб олиш, фумигациялаш ва бошқалар) бўйича тавсиялар ишлаб чикиш. Фитопаталогик экспертиза тадбирлари билан карантин инспексияси шуғулланади.

Фитопаталогик экспертиза усуллари: биологик усулда уруғлар стерил шароитларда, аксарият озуқа муҳитида ундирилади; механик усулда уруғларнинг зарарлангани кўздан кечирилади ва уруғликни ювиб, сув микроскопда текширилади (бунда макроспориоз ёки алтернариоз конидияларини топиш мумкин); серологик усулда амалий ва назарий масалалар — уруғлик ва ўсимликнинг касаллик қўзғатувчилари билан зарарланганлиги, замбуруғ, бактерия ва вирусларнинг тур ва ирқи, ўсимликлардаги яширин вирусли касалликлар аниқланади.

Уруғлик материални жаҳон мамлакатлари ўртасида айирбошлаш тобора кенгайиб бораётган ҳозирги шароитларда Фитопаталогик экспертиза алоҳида аҳамиятга эга. Экинларни мамлакатнинг янги ҳудудларига жорий этишда ҳам Фитопаталогик экспертиза муҳим ўрин тутади. Бирон ҳудудда ҳали учрамаган ўсимлик касалликларининг четдан келиб қолишига ва хавфли касалликларнинг тарқалиб кетишига йўл қўймайдиган карантин тадбирлари тизимида четдан келтйрилаётган ўсимлик объектларининг соғломлик ҳолати Фитопаталогик экспертиза орқали аникланади (қаранг Карантин).

Миракбар Зуфаров.