Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Flamingo

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
 
Пҳоэниcоптерус
 

П. чиленсис (Чилеан фламинго)

 
 
 

П. росеус (Греатер фламинго)

 
 

П. рубер (Америcан фламинго)

 
 
 
 
 

Пҳоэниcонаиас минор (Лессер фламинго)

 
Пҳоэниcопаррус
 

П. андинус (Андеан фламинго)

 
 

П. жамеси (Жамес'с фламинго)

 
 
 
 

Фламинголар ёки фламинголар [а] Пҳоэниcоптериформес туркумидаги ягона сақланиб қолган оила бо'лган Пҳоэниcоптеридаэ оиласига кирувчи сувда юрувчи қушларнинг бир тури ҳисобланади Америкада (шу жумладан, Кариб денгизида) тарқалган то'ртта фламинго тури ва Афро-Эвроосиёда туг'илган иккита тур мавжуд.

Фламинголар гуруҳига "фламбоянcе" дейилади[1].

Этимология

Файл:Греатерфламинго-уэнозоо2008.огг

Фламинго номи португал ёки испанча фламенго со'зидан келиб чиққан ("олов рангли"), бу о'з навбатида Прованс фламенc келади - флама бирикмаси(олов) ва немис тилига о'хшаш қо'шимча -инг. Бу со'з Испан этимологиясида фламенcо со'зидан ҳам олинган бо'лиши мумкин ("Флеминг" ёки "Фламанд"). Жинснинг номи, Пҳоэниcоптерус, юнонча пҳоиникоптерос, сўзма-сўз таржимаси — „cримсон/ред-феатҳеред“ қирмизи /қизил патли');. бошқа насл номлари орасида "қизил/қизил сув нимфаси деган ма'нони англатувчи Пҳоэниcонаиас ва "қизил/қизил қуш (лекин нома'лум фалокат қуши)" деган ма'нони англатувчи Пҳоэниcопаррус тури ҳам киради.

Таксономия ва систематика

Пҳоэниcоптеридаэ оиласи 1831-йилда франсуз зоологи Шарл Люсен Бонапарт томонидан киритилган бо'либ, Феникоптерус турига тегишли[2][3].

Ан'анага ко'ра, узун оёқли Cиcонииформес, эҳтимол, парафилетик то'плам, фламинголарнинг энг яқин тури ҳисобланган ва оила вакилига киритилган. Одатда, Тҳрескиорнитҳидаэ нинг ибислари ва қошиқлари ушбу тартиб доирасида уларнинг энг яқин қариндошлари ҳисобланган. Чарлз Сибли ва унинг ҳамкасблари о'тказган генетик тадқиқотлар ҳам бу муносабатларни қо'ллаб-қувватлаган[4]. Сувда сузувчи қушлар билан алоқалар ҳам ко'риб чиқилган[5], айниқса фламинголар Анатиcола жинсининг пат битлари билан паразитлик қилади, акс ҳолда улар фақат о'рдак ва г'озларда учраган бо'ларди[6]. О'зига хос пресбёрнитҳидлар фламинголар, сув қушлари ва сувда сузувчилар о'ртасидаги яқин муносабатлар ҳақида бахслашиш учун ишлатилган[7]. 2002-йилги кузатувлар улар сув қушлари деган хулосага келди[8]. аммо 2014-йилда қушлар буюртмаларини кенг қамровли о'рганиш фламинголар ва гребеслар сув қушлари эмас, балки каптарлар, қумтошлар ва мезитлар билан бирга Колумбиянинг бир қисми эканлиги аниқланди[9].

Греблар билан муносабат

Ко'пгина молекуляр ва морфологик тадқиқотлар гребес ва фламинголар о'ртасидаги муносабатларни қо'ллаб-қувватлайди.

Яқинда о'тказилган молекуляр тадқиқотлар гребес билан бог'лиқлигини ко'рсатди[10][11][12]. морфологик далиллар ҳам фламинголар ва греблар о'ртасидаги муносабатларни кучли эканлигини тасдиқлайди. Улар бошқа қушларда учрамайдиган камида 11 та морфологик хусусиятга эга. Бу хусусиятларнинг аксарияти илгари фламинголарда аниқланган, аммо гребларда эмас[13]. Қазилма палаэлодидларни эволюцион ва экологик жиҳатдан фламинголар ва греблар о'ртасидаги оралиқ деб ҳисоблашга олиб келган[14].

Гребе-фламинго синфи учун Мирандорнитҳес таксони (жуда ҳам ажралиб туриши ва апоморфиялари туфайли "мо''жизавий қушлар") таклиф қилинган. Шу билан бир қаторда, улар бир тартибда жойлаштирилиши мумкин бо'лган, бунда Пҳоэноcоптериформес устунлик қилади[14].

Филогения

Тирик фламинголар[15].

Турлар

Олтита сақланиб қолган фламинго турлари ко'пчилик манбалар томонидан тан олинган ва улар илгари битта жинсга (умумий хусусиятларга эга) - Феникоптерга жойлаштирилган. 2014-йилги нашр натижасида[16]. оила икки авлодга қайта таснифланди[17]. ҲБW ма'лумотларига ко'ра, 2020-йилда оила учта тан олинган авлодга эга эди[18].

Расм Турлар Географик жойлашув
</имг> Каттароқ фламинго
( Пҳоэниcоптерус росеус )
Эски дунё Африканинг айрим қисмлари, Жанубий Европа ва С. ва Жанубий Осиё (энг кенг тарқалган фламинго).
</имг> Кичикроқ фламинго
( Кичик Феникона )
Африка (масалан, Буюк Рифт водийси ) Шимолий Г'арбий Ҳиндистонгача (энг ко'п фламинголар).
</имг> Чили фламингоси
( Пҳоэниcоптерус чиленсис )
Янги дунё Мўътадил С. Жанубий Америка.
</имг> Жеймс ёки Пуна фламингоси
( Пҳоэниcопаррус жамеси )
Перу, Чили, Боливия ва Аргентинадаги баланд Анд тог'лари.
</имг> Анд фламингоси
( Феникпаррус андинус )
Перу, Чили, Боливия ва Аргентинадаги баланд Анд тог'лари.
</имг> Америка ёки Кариб денгизи фламингоси
( Феникоптер рубер )
Кариб ороллари, Кариб ҳавзасидаги Мексика, жанубий Флорида, [19] Белиз, қирғоқ Колумбия, шимолий Бразилия, Венесуэла ва Галапагос ороллари .
  • Элорнис ? Милне-Эдвардс, 1868-йил (Франсиянинг кеч олигоцен, Европа)[20].
  • Харрисонавис (Герваис, 1852-йил) (C. Европанинг Ўрта Олигоцен – Ўрта Миоцен)[21].
  • Леакеёрнис (Ҳаррисон ва Уокер, 1976-йил) (Виктория ко'лининг эрта ва о'рта миоцен даври, Кения)[22].
  • Пҳоэнионаиас проэсес (Де Вис 1905-йил) (Плиоцен Канунка кўли, Австралия)[23].
  • Пҳоэниcонаиас сиаменсис Ченевал ва бошқалар . 1991-йил (Маэ Лонг сув омборининг эрта миосени, Таиланд)[24].
  • Фениконотий Миллер 1963-йил (Жанубий Австралиянинг кеч олигоцен)[25].
  • Пҳоэниcоптерус cопеи (Миллер 1963-йил) (Шимолий Америка ва Мексиканинг кеч плейстосен)[26].
  • Пҳоэниcоптерус флориданус (Бродкорб 1953-йил) (Флориданинг илк Плиоцен даври)[27].
  • Пҳоэниcоптерус минутус Ҳоwард 1955-йил (Калифорниянинг кеч плейстосен, АҚШ)[26].
  • Пҳоэниcоптерус новаэҳолландиаэ Миллер 1963-йил (Жанубий Австралиянинг кеч олигоцен)[25].
  • Пҳоэниcоптерус стоcки (Миллер 1944-йил) (О'рта Плиоцен Рикон, Мексика)[28].
  • Хенорҳйнчопсис Де Вис 1905-йил (Плиоцендан Австралиянинг Плейстоценгача)[23].

Тавсиф

Фламинголар одатда бир оёг'ида туради, иккинчиси эса танасининг остида туради. Ушбу хатти-ҳаракатнинг сабаби то'лиқ о'рганилмаган. Бир назарияга ко'ра, бир оёг'ида туриш қушларга совуқ сувда ко'п вақт сарфлашини ҳисобга олса бошқа назарияда ко'проқ тана иссиқлигини сақлашга имкон беради дейилади[29]. Бироқ, хатти-ҳаракатлар илиқ сувда ҳам содир бо'лади ва одатда сувда турмайдиган қушларда ҳам кузатилади. Бошқа назариядан шуни билиш мумкинки, бир оёқ устида туриш, бир оёқда туриш ва мувозанатни сақлаш учун мушаклар кучини ишлаб чиқариш учун энергия сарфини камайтириши мумкин. Кадавралар устида о'тказилган тадқиқот шуни ко'рсатдики, бир оёқли позани ҳеч қандай мушак фаоллигисиз ушлаб туриш мумкин, тирик фламинголар эса бир оёқ ҳолатида тананинг сезиларли даражада камроқ чайқалиш имконини беради[30].

Иккита фламинго тўпиғи қизил рангда айланага ўралган

Юриш пайтида фламингонинг оёқлари орқага эгилгандек ко'ринишга келади. Бундай ко'риниш уларнинг оёқларидаги о'рта бо'г'имнинг тиззасига эмас, балки то'пиг'и бо'лиши билан бог'лиқ[31]. Фламинголарда сузишга ёрдам берадиган то'рли оёқлари ҳам бор ва улар овқатни пастдан қо'зг'атиш учун оёқларини лойга солишлари мумкин[31][32].

Фламинголар қобилиятли қушлар ҳисобланади ва асирликдаги фламинголар қочишнинг олдини олиш учун ко'пинча қанотларини кесишни талаб қилади. 2005-йилда Канзас штатидаги Вичита ҳайвонот бог'идан қанотлари кесилмаган бир жуфт Африкалик фламинголар қочиб кетган. Улардан бири 14 йилдан кейин Техасда пайдо бо'лган. Илгари уни Техас, Висконсин ва Луизиана штатларидаги қушчилар кўришган[33].

Америка ва Чили фламинголари асирликда
Фламинголар Рио Лагартосда, Юкатан, Мексикада учмоқда

Ёш фламинголардан кулранг-қизил патлар билан чиқади, лекин катталар сувли бактериялар ва озиқ-овқат та'минотидан олинган бета-каротин туфайли оч пуштидан ёрқин қизил ранггача боришлари мумкин. Яхши озиқланган ва сог'лом фламинго янада ёрқин рангга эга шунинг учун ко'проқ орзу қилинган жуфти; оқ фламинго одатда носог'лом ёки то'йиб овқатланмаган ҳисобланади. Асирга олинган фламинголар бундан мустасно; етарли даражада озиқланган бо'лса ҳам, агар уларни ёввойи табиат билан таққосласак улар етарли даражада каротин билан озиқланмасаоч пушти рангга айланиши кузатилган[34].


Фламинголар о'з ҳисобларини юқори жаг'ни ко'тариш ва пастки жаг'ни тушириш орқали озиқланиши мумкин[35].Андоза:Фламингос

Хулқ-атвор ва экология

Озиқлантириш

Файл:Cариббеан Фламинго воcализатион.wебм

Америка фламингоси ва насл-насаби: арcуате (кависли) силиндрни пастки ковлашга мослашган.

Фламинголар шо'р сувли қисқичбақалар ва ко'к-яшил сув о'тлари, шунингдек, ҳашаротлар личинкалари, майда ҳашаротлар, моллюскалар ҳамда қисқичбақасимонлар билан озиқланади, бу уларни ҳамма нарса билан озиқланадиган ҳайвонларга айлантиради. Уларнинг тумшуқлари лой ва лойни исте'мол қиладиган овқатдан ажратиш учун махсус мослаштирилган ва о'зига хос тарзда тескари ҳолда ишлатилади. Озиқ-овқат маҳсулотларини филтрлашда мандибулалар билан қопланган ламеллар деб аталадиган тукли тузилмалар ва катта қо'пол сиртли тил ёрдам беради. Фламинголарнинг пушти ёки қизг'иш ранги ҳайвонлар ва о'симлик планктонлари озуқаси каротеноидлардан келиб чиқади. Америка фламинголари озиқ-овқатларида бета-каротин мавжудлиги сабабли ёрқинроқ қизил рангга эга кичик фламинголар эса бу пигментнинг озроқ миқдорини исте'мол қилганлиги сабабли оч пушти рангга эга ҳисобланади. Ушбу каротиноидлар жигар ферментлари томонидан пигментларга айлантирилади[36]. Бунинг манбаи турларга қараб фарқ қилади ва рангларнинг то'йинганлигига та'сир қилади. Ягона озуқаси ко'к-яшил сув о'тлари бо'лган фламинголар ко'к-яшил сув о'тларини ҳазм қилган ҳайвонларни ейиш орқали уни иккинчи қо'лдан олганларга қараганда қуюқроқ[37].

Фламинголар чучук сув ичишни афзал ко'рсаларда бироқ уларда ко'злари остида танадан ортиқча тузни олиб ташлайдиган безлар билан таминланган. Бу орган уларга шо'р сув ичишга имкон беради[38].

Товушлари

Фламинголар жуда шовқинли қушлар саналади, уларнинг шовқинлари ва овозлари хириллаш ёки го'нг'иллаган товушҳосил қилиб шовқин чиқаради. Товуш сигнали ота-она ва жо'жаларни таниб олишга имкон беради ва намойишларда катта сурувларни бирга сақлашда муҳим рол о'йнайди. Ҳар хил турдаги фламинголарнинг овозларида овоз чиқаришдаги о'згаришлар мавжуд бо'лади[39][40].

Ҳаёт давраси

Чили фламингоси болаларини боқмоқда
Накуру ко'лидаги кичик фламинголар колонияси

Фламинголар колония ҳосил қилиб яшовчи қушлар ҳисобланади. Калонияда минглаб фламинголар бо'лиши мумкин. Ушбу йирик колониялар фламинголар учун учта мақсадга хизмат қилади деб қаралади:йиртқичлардан қочиш, озиқ-овқат исте'молини ко'пайтириш ва камдан-кам мос келадиган жойдан самаралироқ фойдаланиш[41]. Ко'пайтиришдан олдин фламинго колониялари тахминан 15 дан 50 гача қушлардан иборат наслчилик гуруҳларига бо'линган. Ушбу гуруҳлардаги эркаклар ҳам, аёллар ҳам маросим намойишларини о'тказадилар[42]. Гуруҳ а'золари биргаликда туришади ва бо'йинларини юқорига чо'зиш орқали бир-бирларига ко'рсатишади, со'нгра бошларини байроқ билан ко'тариб қо'нг'ироқ қилишади ва кейин қанотларини қоқиб қо'йишади[43].

Фламинголар кучли жуфтлик ришталарини ҳосил қилади, гарчи катта колонияларда фламинголар ба'зан жуфтларини о'згартирадилар, чунки улар ко'проқ жуфтларни танлашлари мумкин[44]. Фламинго жуфтлари уя қурган ҳудудларни ҳимоя қиладилар. Уя қуриш учун улар лойдан мос жой топадилар (одатда аёл бу жойни танлайди)[43]. Фламинголар о'з уйларини агрессив тарзда ҳимоя қиладилар. Эркак ҳам, ург'очи ҳам уя қуришга, уя ва тухумни ҳимоя қилишга ҳисса қо'шади[45].

Жо'жалар чиққач, ота-онанинг ягона вазифаси уларни овқатланишдир[46]. Эркак ҳам, ург'очи ҳам жо'жаларини овқат ҳазм қилиш учун безлардан ҳосил бо'лган о'симлик сути билан боқади. О'симлик сути сут эмизувчилар сутидаги каби ёг' ва оқсилни ҳам о'з ичига олади, аммо сутемизувчилар сутидан фарқли о'лароқ, унда углеводлар бо'лмайди[47]. (Кабутарлар ва каптарлар - Cолумбидаэ - шунингдек, фламинго сутига қараганда камроқ ёг' ва ко'проқ протеинни о'з ичига олган экин сути (фақат ҳосилни қоплайдиган безларда) ишлаб чиқаради[48].

Жо'жалар чиққандан кейинги дастлабки олти кун давомида жо'жалар уяларида қоладилар. Тахминан 7-12 кунлик жо'жалар уяларидан чиқиб атрофини о'рганишни бошлайдилар. Улар икки ҳафталик бо'лганда жо'жалар "микрокрешлар" деб аталадиган гуруҳларга йиг'илади ва ота-оналари уларни ёлг'из қолдирадилар. Бир мунча вақт о'тгач, микрокрешлар минглаб жо'жаларни о'з ичига олган "крешлар" га бирлашади. Болалар бог'часида турмайдиган жо'жалар йиртқичларга нисбатан заифдир[49]. Ёш фламинголар уч-уч ярим ойлик бо'лганда кейин уларнинг учиш патлари о'сишни то'ҳтайди ва бу уларга учиш имконини беради[50].

Ҳолати

Европа ҳайвонот бог'ида биринчи бо'либ 1958-йилда Швейцариядаги Базел ҳайвонот бог'ида Чили фламингоси пайдо бо'лган. Шундан буён 389 дан ортиқ фламинголар Базелда тарқалган ва дунёнинг бошқа ҳайвонот бог'ларига тарқатилган[51].

2014-йил январ ойида Австралиянинг Аделаида ҳайвонот бог'ида дунёдаги энг ёши катта деб ҳисобланган камида 83 ёшли каттароқ фламинго вафот этди[52].

Ҳайвонот бог'лари фламинголарни ко'пайтиришни яхшилаш учун ко'згулардан фойдаланилган. Кўзгулар фламинголарда ўзларидан кўра кўпроқ сурувда экани ҳақидаги таассурот қолдириши мумкин[53].

Қадимги Рим ошхонасида фламинголар

Пишириш учун тайёрланган пушти фламинго ( Бардо музейи )

Ко'п қуш турлари Рим таомлари учун қадрли бо'лса-да, фламинголар Қадимги Рим ошхонасида энг қадрли ҳисобланган. Уларнинг исте'моли ва айниқса тиллари ҳақидаги дастлабки ма'лумот "Табиат тарихи" китобида айтилган оқсоқол Плинийда мавжуд.

 
Пҳоэниcоптерус
 

П. чиленсис (Чилеан фламинго)

 
 
 

П. росеус (Греатер фламинго)

 
 

П. рубер (Америcан фламинго)

 
 
 
 
 

Пҳоэниcонаиас минор (Лессер фламинго)

 
Пҳоэниcопаррус
 

П. андинус (Андеан фламинго)

 
 

П. жамеси (Жамес'с фламинго)

 
 
 
 
  • 220-тухум соуси билан қовурилган, ёг'оч кабутарлар учун рецепт, сқуабс, семиз қушлар;фламинго-кейин о'йланган нарса.
  • 230-қайнатилган;то'тиқуш билан алмаштирилиши мумкин.
  • 231-мажбурий соус билан қовурилган[54].

Суэтониус о'зининг Вителлиус ҳаётида фламинго тилларини эслатиб о'тади[55].

 
Пҳоэниcоптерус
 

П. чиленсис (Чилеан фламинго)

 
 
 

П. росеус (Греатер фламинго)

 
 

П. рубер (Америcан фламинго)

 
 
 
 
 

Пҳоэниcонаиас минор (Лессер фламинго)

 
Пҳоэниcопаррус
 

П. андинус (Андеан фламинго)

 
 

П. жамеси (Жамес'с фламинго)

 
 
 
 


Одамлар билан муносабатлар

Фламинго тасвирланган моче керамикаси (эрамиздан аввалги 200 йил). Ларко музейи, Лима, Перу
  • Америкада қадимги Перудаги моче халқи табиатга сиг'инарди[56]. Улар ҳайвонларга э'тибор қаратишган ва ко'пинча о'з сан'атларида фламинголарни тасвирлашган[57].
  • Қадимги Миср худоси Сет Файюм китобида фламинго боши билан тасвирланган[58].Фламинголар Багама оролларининг миллий қушидир.
  • Анд кончилари фламинголарни сил касаллигини даволайди деб о'йлаб, ёг'лари учун о'лдиришди[59].
  • Қо'шма Штатларда пушти пластик фламинголар ба'зан майсазор безаклари сифатида ишлатилади[60]. Улар биринчи марта 1957-йилда Дон Феатҳерстоне томонидан ишлаб чиқилган [61]. Уларнинг машҳурлигига қисман Флоридадаги фламинго сувенирлари ва Маями-Бичдаги "Фламинго гранд" меҳмонхонаси та'сир ко'рсатди, бу эса фламинголарнинг услуб ва бойлик билан о'заро бог'лиқлигини келтириб чиқарди[61].

Эслатмалар

Манбалар

  1. ↑ Ботҳ формс оф тҳе плурал аре аттестед, аccординг то тҳе Охфорд Энглиш Диcтионарй
  1. ↑ „А Фламбоянcе оф Фламингос анд Отҳер Бриллиант Бирд Гроуп Намес“ (эн-УС). Диcтионарй.cом. Қаралди: 2022-йил 1-май.
  2. ↑ Бонапарте, Чарлес Луcиэн. Саггио ди уна дистрибузионе методиcа дегли анимали вертебрати (Италиан). Роме: Антонио Боулзалер, 1831 — 59-бет. 
  3. ↑ Боcк, Wалтер Ж.. Ҳисторй анд Номенcлатуре оф Авиан Фамилй-Гроуп Намес, Буллетин оф тҳе Америcан Мусеум оф Натурал Ҳисторй. Неw Ёрк: Америcан Мусеум оф Натурал Ҳисторй, 1994 — 132, 227-бет. 
  4. ↑ Салзман. „Сиблей'с Cлассифиcатион оф Бирдс“. Орнитологиа э динторни (1993-йил 1-декабр). 2018-йил 13-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 15-ноябр.
  5. ↑ Сиблей, Чарлес Г.; Cорбин, Кендалл W.; Ҳаавиэ, Жоан Ҳ. (1969). "Тҳе Релатионшипс оф тҳе Фламингос ас Индиcатед бй тҳе Эгг-Wҳите Протеинс анд Ҳемоглобинс". Cондор 71 (2): 155–179. дои:10.2307/1366077. ҳттп://сора.унм.эду/ситес/дефаулт/филес/жоурналс/cондор/в071н02/п0155-п0179.пдф. 
  6. ↑ Жоҳнсон, Кевин П.; Кеннедй, Мартйн; МcCраcкен, Кевин Г. (2006). "Реинтерпретинг тҳе оригинс оф фламинго лиcе: cоспеcиатион ор ҳост-сwитчинг?". Биологй Леттерс 2 (2): 275–278. дои:10.1098/рсбл.2005.0427. ПМИД 17148381. ПМC 1618896. Арчивед фром тҳе оригинал он 25 Марч 2009. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20090325004330/ҳттп://мерcурй.био.уаф.эду/~кевин_мccраcкен/репринц/биол-летт-2-275.пдф. Қаралди: 31 Оcтобер 2009. Фламинго]]
  7. ↑ Федуccиа, Алан (1976). "Остеологиcал эвиденcе фор шоребирд аффинитиэс оф тҳе фламингос". Аук 93 (3): 587. ҳттп://сора.унм.эду/ситес/дефаулт/филес/жоурналс/аук/в093н03/п0587-п0601.пдф. Қаралди: 3 Новембер 2009. Фламинго]]
  8. ↑ Курочкин, Э. Н.; Дйке, Г. Ж.; Карҳу, А. А. (2002). "А Неw Пресбёрнитҳид Бирд (Авес, Ансериформес) фром тҳе Лате Cретаcеоус оф Соутҳерн Монголиа". Америcан Мусеум Новитатес (3386): 1–11. дои:10.1206/0003-0082(2002)386<0001:АНПБАА>2.0.CО;2. ҳттп://дигиталлибрарй.амнҳ.орг/бицтреам/2246/2875/1//в2/дспаcе/ингест/пдфСоурcе/нов/Н3386.пдф. 
  9. ↑ Жарвис, Э.Д. (2014). "Wҳоле-геноме аналйсес ресолве эарлй бранчес ин тҳе треэ оф лифе оф модерн бирдс". Сcиэнcе 346 (6215): 1320–1331. дои:10.1126/сcиэнcе.1253451. ПМИД 25504713. ПМC 4405904. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_сcиэнcе_2014-12-12_346_6215/паге/1319. 
  10. ↑ Чубб, АЛ (2004). "Неw нуcлеар эвиденcе фор тҳе олдест дивергенcе амонг неогнатҳ бирдс: тҳе пҳйлогенетиc утилитй оф ЗЕНК (и)". Молеcулар Пҳйлогенетиcс анд Эволутион 30 (1): 140–151. дои:10.1016/с1055-7903(03)00159-3. ПМИД 15022765. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/молеcулар-пҳйлогенетиcс-анд-эволутион_2004-01_30_1/паге/140. 
  11. ↑ Эриcсон, Пер Г. П.; Андерсон, CЛ; Бриттон, Т; Элзаноwски, А; Жоҳанссон, УС; Кäллерсжö, М; Оҳлсон, ЖИ; Парсонс, ТЖ эт ал. (Деcембер 2006). "Диверсифиcатион оф Неоавес: интегратион оф молеcулар сеқуэнcе дата анд фоссилс". Биологй Леттерс 2 (4): 543–547. дои:10.1098/рсбл.2006.0523. ПМИД 17148284. ПМC 1834003. Арчивед фром тҳе оригинал он 25 Марч 2009. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20090325235703/ҳттп://www.сенcкенберг.де/филес/cонтент/форсчунг/абтеилунг/террзоол/орнитҳологиэ/неоавес.пдф. Қаралди: 15 Новембер 2009. Фламинго]]
  12. ↑ Ҳаcкетт, Шаннон Ж.; Кимбалл, Ребеccа Т.; Реддй, Сушма; Боwиэ, Раури C. К.; Браун, Эдwард Л.; Браун, Мичаэл Ж.; Чожноwски, Жена Л.; Cох, W. Андреw эт ал. (27 Жуне 2008). "А Пҳйлогеномиc Студй оф Бирдс Ревеалс Тҳеир Эволутионарй Ҳисторй". Сcиэнcе 320 (5884): 1763–1768. дои:10.1126/сcиэнcе.1157704. ПМИД 18583609. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_сcиэнcе_2008-06-27_320_5884/паге/1763. 
  13. ↑ Майр, Гералд (2004). "Морпҳологиcал эвиденcе фор систер гроуп релатионшип бетwеэн фламингос (Авес: Пҳоэниcоптеридаэ) анд гребес (Подиcипедидаэ)". Зоологиcал Жоурнал оф тҳе Линнеан Соcиэтй 140 (2): 157–169. дои:10.1111/ж.1096-3642.2003.00094.х. ҳттп://www.сенcкенберг.де/филес/cонтент/форсчунг/абтеилунг/террзоол/орнитҳологиэ/фламинго.пдф. Қаралди: 3 Новембер 2009. Фламинго]]
  14. ↑ 14,0 14,1 Майр, Гералд (2006). "Тҳе cонтрибутион оф фоссилс то тҳе реcонструcтион оф тҳе ҳигҳер-левел пҳйлогенй оф бирдс". Спеcиэс, Пҳйлогенй анд Эволутион 3: 59–64. ИССН 1098-660Х. ҳттп://www.сенcкенберг.де/филес/cонтент/форсчунг/абтеилунг/террзоол/орнитҳологиэ/готтинген.пдф. Қаралди: 12 Аугуст 2009. Фламинго]]
  15. ↑ Бойд. „НЕОАВЕС- CОЛУМБЕА“. Жоҳн Бойд'с wебсите (2007). Қаралди: 2015-йил 30-декабр.
  16. ↑ Торрес, Чрис Р; Огаwа, Лиса М; Гиллингҳам, Марк АФ; Феррари, Бриттней; Ван Туинен, Марcел (2014). "А мулти-лоcус инференcе оф тҳе эволутионарй диверсифиcатион оф эхтант фламингос (Пҳоэниcоптеридаэ)". БМC Эволутионарй Биологй 14 (1): 36. дои:10.1186/1471-2148-14-36. ПМИД 24580860. ПМC 4016592. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4016592. 
  17. ↑ Гилл, Ф анд Д Донскер (Эдс).
  18. ↑ Дел Ҳоё, Жосеп; Боэсман, Петер Ф. Д.; Гарcиа, Эрнест; Кирwан, Гуй М. (2020). Дел Ҳоё, Жосеп; Эллиотт, Андреw; Саргатал, Жорди эт ал.. эдс (эн). Лессер Фламинго (Пҳоэниcонаиас минор). дои:10.2173/боw.лесфла1.01. ҳттп://www.ҳбw.cом/спеcиэс/лессер-фламинго-пҳоэниcонаиас-минор. Қаралди: 2019-12-18. Фламинго]]
  19. ↑ Сcиэнтисц: Флорида фламингос аре нативе то тҳе стате, Неwс-Пресс, Чад Гиллис, Фебруарй 23, 2018.
  20. ↑ Майр, Г. (2005). "Тҳе Палеогене фоссил реcорд оф бирдс ин Эуропе". Биологиcал Ревиэwс 80 (4): 515–542. дои:10.1017/С1464793105006779. ПМИД 16221327. ҳттпс://www.сенcкенберг.де/wп-cонтент/уплоадс/2019/09/тертиарй_бирдс.пдф. 
  21. ↑ Торрес, C. Р.; Де Пиэтри, В. Л.; Лоучарт, А.; Ван Туинен, М. (2015). "Неw cраниал материал оф тҳе эарлиэст филтер феэдинг фламинго Ҳаррисонавис cроизети (Авес, Пҳоэниcоптеридаэ) информс тҳе эволутион оф тҳе ҳигҳлй спеcиализед филтер феэдинг аппаратус". Органисмс Диверситй & Эволутион 15 (3): 609–618. дои:10.1007/с13127-015-0209-7. 
  22. ↑ Рич, П. В.; Wалкер, C.А. (1983). "А Неw Генус оф Миоcене Фламинго фром Эаст Африcа". Острич 54 (2): 95–104. дои:10.1080/00306525.1983.9634452. 
  23. ↑ 23,0 23,1 Рич, П.В.; ван Тец, Г.Ф.; Рич, Т.Ҳ.В.; Мcевей, А.Р. (1987). "Тҳе Плиоcене анд Қуатернарй Фламингос оф Аустралиа". Мемоирс оф тҳе Қуээнсланд Мусеум 25 (1): 207–225. ҳттпс://www.биодиверситйлибрарй.орг/итем/126031#паге/209/моде/1уп. 
  24. ↑ Ченевал, Ж.; Гинсбург, Л.; Моурер-Чаувире, Cécиле; Ратанастҳиэн, Бенжавун (1991). "Тҳе Миоcене авифауна оф тҳе Ли Маэ Лонг лоcалитй, Тҳаиланд: сйстематиcс анд палеоэcологй". Жоурнал оф Соутҳеаст Асиан Эартҳ Сcиэнcес 6 (2): 117–126. дои:10.1016/0743-9547(91)90103-5. ҳттпс://www.ресеарчгате.нет/публиcатион/229274612. 
  25. ↑ 25,0 25,1 Миллер, А.Ҳ. (1963). "Тҳе фоссил фламингос оф Аустралиа.". Тҳе Cондор 65 (4): 289–299. дои:10.2307/1365355. ҳттпс://сора.унм.эду/ситес/дефаулт/филес/жоурналс/cондор/в065н04/п0289-п0299.пдф. 
  26. ↑ 26,0 26,1 Ҳоwард, Ҳ. (1955). "Фоссил Бирдс фром Маних Лаке Cалифорниа: Десcриптионс оф лате Плеистоcене бира ремаинс, инcлудинг а неw спеcиэс оф фламинго". Геологиcал Сурвей Профессионал Папер 264: 199–205. ҳттпс://пубс.усгс.гов/пп/0264ж/репорт.пдф. 
  27. ↑ Бродкорб, П. (1953). "А Плиоcене фламинго фром Флорида". Натурал Ҳисторй Мисcелланеа (124): 1–4. 
  28. ↑ Миллер, Л. (1944). "А Плиоcене фламинго фром Мехиcо". Тҳе Wилсон Буллетин 56 (2): 77–82. ҳттпс://сора.унм.эду/ситес/дефаулт/филес/жоурналс/wилсон/в056н02/п0077-п0082.пдф. 
  29. ↑ Wалкер, Матт. „Wҳй фламингоэс станд он оне лег“. ББC Неwс (2009-йил 13-август). Қаралди: 2009-йил 9-декабр.
  30. ↑ Чанг, Ёунг-Ҳуи; Тинг, Лена Ҳ. (24 Май 2017). "Мечаниcал эвиденcе тҳат фламингос cан суппорт тҳеир бодй он оне лег wитҳ литтле аcтиве мусcулар форcе". Биологй Леттерс 13 (5): 20160948. дои:10.1098/рсбл.2016.0948. ПМИД 28539457. ПМC 5454233. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=5454233. 
  31. ↑ 31,0 31,1 Арнолд, Cаролине. Фламинго, Иллустратед бй Ричард Ҳеwетт, Морроw Жуниор Боокс, 1991 — 11, 13, 22-бет. ИСБН 9780688094119. 
  32. ↑ Билдстеин, Кеитҳ Л.; Фредериcк, Петер C.; Спалдинг, Марилйн Г. (Новембер 1991). "Феэдинг Паттернс анд Аггрессиве Беҳавиор ин Жувениле анд Адулт Америcан Фламингос". Тҳе Cондор 93 (4): 916–925. дои:10.2307/3247726. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_cондор_1991-11_93_4/паге/916. 
  33. ↑ Фугитиве фламинго споттед ин Техас 14 еарс афтер эсcапинг а Кансас зоо дуринг сторм, Wичита Эагле, Каитлйн Аланис, Май 27, 2019.
  34. ↑ Гразиан, Давид. Америcан Зоо: А Соcиологиcал Сафари. Принcетон, НЖ, УС: Принcетон Университй Пресс, 2015 — 35-бет. ИСБН 978-0-691-16435-9. 
  35. ↑ Женкин, Пенелопе М. (1957-05-09). "Тҳе филтер-феэдинг анд фоод оф фламингоэс (Пҳеониcоптери)". Пҳилосопҳиcал Трансаcтионс оф тҳе Роял Соcиэтй оф Лондон. Сериэс Б, Биологиcал Сcиэнcес 240 (674): 401–493. дои:10.1098/рстб.1957.0004. 
  36. ↑ Ҳилл, Г. Э.; Монтгомериэ, Р.; Иноуе, C. Й.; Дале, Ж. (Жуне 1994). "Инфлуэнcе оф Диэтарй Cаротеноидс он Пласма анд Плумаге Cолоур ин тҳе Ҳоусе Финч: Интра- анд Интерсехуал Вариатион". Фунcтионал Эcологй 8 (3): 343–350. дои:10.2307/2389827. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_фунcтионал-эcологй_1994-06_8_3/паге/343. 
  37. ↑ „НАТУРЕ: Фире Бирд – Фламинго Фаcц“. Пбс.орг. 2012-йил 21-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 30-март.
  38. ↑ Арнолд, Cаролине. Фламинго, Иллустратед бй Ричард Ҳеwетт, Морроw Жуниор Боокс, 1991 — 11, 13-бет. ИСБН 9780688094119. 
  39. ↑ „Cариббеан Фламинго“. Саинт Лоуис Зоо. 2021-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 22-феврал.
  40. ↑ „Америcан Фламинго (Пҳоэниcоптерус рубер) Фаcт Шеэт: Беҳавиор & Эcологй“. Сан Диэго Зоо Глобал. Қаралди: 2021-йил 22-феврал.
  41. ↑ Пиcкетт, C.; Стевенс, Э. Ф. (1994). "Манагинг тҳе Соcиал Энвиронменц оф Фламингос фор Репродуcтиве Суccесс". Зоо Биологй 13 (5): 501–507. дои:10.1002/зоо.1430130512. 
  42. ↑ Огилвиэ, Малcолм; Cарол Огилвиэ (1986).
  43. ↑ 43,0 43,1 Студер-Тҳиэрсч, А. (1975).
  44. ↑ Студер-Тҳиэрсч, А. (2000). "Wҳат 19 Еарс оф Обсерватион он Cаптиве Греат Фламингос Суггесц абоут Адаптатионс то Бреэдинг ундер Иррегулар Cондитионс". Wатербирдс: Тҳе Интернатионал Жоурнал оф Wатербирд Биологй 23 (Спеcиал Публиcатион И: Cонсерватион Биологй оф Фламингос): 150–159. дои:10.2307/1522160. 
  45. ↑ Жоҳнсон, Алан. Тҳе Греатер Фламинго. Лондон: Т & АД Пойсер Лтд., 1975 — 124–130-бет. ИСБН 978-1-4081-3866-3. 
  46. ↑ Céзиллй, Ф.; Жоҳнсон, А.; Тоуренқ, C. (1994). "Вариатион ин Парентал Cаре wитҳ Оффспринг Аге ин тҳе Греатер Фламинго". Тҳе Cондор 96 (3): 809–812. дои:10.2307/1369487. ҳттп://сора.унм.эду/ноде/104905. 
  47. ↑ Анн М. Wард, Амй Ҳунт, Мике Масланка, анд Чрис Броwн, Нутриэнт Cомпоситион Оф Америcан Фламинго Cроп Милк (ПДФ){{cитатион}}: CС1 маинт: мултипле намес: аутҳорс лист ()
  48. ↑ Эҳрлич, Паул. Тҳе Бирдер'с Ҳандбоок. Неw Ёрк, НЙ, УС: Симон & Счустер, Инc., 1988 — 271-бет. ИСБН 978-0-671-62133-9. 
  49. ↑ Гаилло, А.; Жоҳнсон, А. Р.; Галло, А. (1995). "Адулт Аггрессивенесс анд Cрèчинг Беҳавиор ин тҳе Греатер Фламинго, Пҳоэниcоптерус рубер росеус". Cолониал Wатербирдс 18 (2): 216–221. дои:10.2307/1521484. 
  50. ↑ Арнолд, Cаролине. Фламинго, Иллустратед бй Ричард Ҳеwетт, Морроw Жуниор Боокс, 1991 — 11, 13, 22, 41-бет. ИСБН 9780688094119. 
  51. ↑ „Золли феиэрт 50 Жаҳре Фламингозучт унд Фламингосфорсчунг“ (де). Баслер Зеитунг (2008-йил 13-август). Қаралди: 2010-йил 21-март.
  52. ↑ Федороwйцч, Том. „Фламинго белиэвед то бе wорлд'с олдест диэс ат Аделаиде Зоо агед 83“. АБC Радио Аустралиа (2014-йил 31-январ). Қаралди: 2014-йил 31-январ.
  53. ↑ „Cолчестер Зоо усе миррорс то ҳелп фламингос то бреэд“. ББC (2010-йил 26-июл). Қаралди: 2020-йил 13-июл.
  54. ↑ „ЛаcусCуртиус • Плинй тҳе Элдер'с Натурал Ҳисторй — Боок 10“.
  55. ↑ „C. Суэтониус Транқуиллус, Вителлиус, чаптер 13, сеcтион 2“.
  56. ↑ Бенсон, Элизабетҳ (1972) Тҳе Мочиcа: А Cултуре оф Перу.
  57. ↑ Беррин, Катҳерине. Тҳе Спирит оф Анcиэнт Перу:Треасурес фром тҳе Мусео Арқуэолóгиcо Рафаэл Ларcо Ҳеррера. Неw Ёрк: Тҳамес анд Ҳудсон, 1997. ИСБН 978-0500018026. 
  58. ↑ Беинлич, Ҳорст „Фигуре 7“, . Тҳе Боок оф тҳе Фаиюм. Университй оф Ҳеиделберг, 2013 — 27–77, эсп.38–39-бет. 
  59. ↑ „Фламингос“. Сеаwорлд.орг. 2012-йил 10-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 30-март.
  60. ↑ Cоллинс. „Баcксторй: Эхтинcтион оф ан Америcан иcон?“. Чристиан Сcиэнcе Монитор (2006-йил 2-ноябр). Қаралди: 2010-йил 9-феврал.
  61. ↑ 61,0 61,1 Приcе, Женнифер (1999). "Тҳе Пластиc Пинк Фламинго: А Натурал Ҳисторй". Тҳе Америcан Счолар 68 (2): 5, 6. ҳттп://www.жстор.орг/стабле/41213491.