Пикколо (/ˈпɪкəлоʊ/ ПИҲ-кə-лоҳ; италянча “кичик”) ярим ўлчамли най бўлиб, чолғу чолғу асбоблари оиласига киради. Баъзан "чақалоқ най" деб аталади. Замонавий пикколо ўзининг каттароқ укаси, стандарт кўндаланг най каби бармоқларнинг кўпчилигига эга, аммо у чиқарадиган товуш ёзилгандан бир октава баландроқдир. Бу оттавино италянча талаффузи: [отːаˈвиːно] номини келтириб чиқарди, бу асбоб италян тилида ва шунинг учун италян бастакорларининг партитураларида ҳам шундай деб аталади. У флауто пикколо ёки флаутино деб ҳам аталади.

ХИХ аср бошидаги франсуз пикколоси.

Оркестрда пикколо плеери кўпинча "пикколо/най ИИИ" ёки ҳатто "директор ёрдамчиси" сифатида белгиланади. Катта оркестрлар адабиёт талабларидан келиб чиқиб, бу лавозимни яккахон жой сифатида белгилаган. Пиккололар кўпинча скрипка ёки найларни икки баробарга чиқариш учун оркестр қилинади, юқорида айтиб ўтилган бир октавали транспозиция туфайли умумий товушга ёрқинлик ва ёрқинлик қўшади. Консерт гуруҳи созламаларида пикколо деярли ҳар доим ишлатилади ва пикколо қисми деярли ҳар доим мавжуд.[1]

Тарихи

Ўрта асрлардан бери бизда октавали кўндаланг найлардан ҳарбий асбоблар сифатида фойдаланилганлиги тўг'рисида далиллар мавжуд эди: уларнинг кириб борувчи овози аслида жанг шовқинидан юқорида эшитилар эди. Маданий мусиқада биринчи пиккололар ХВИИИ асрнинг биринчи ярмида Жан Филипп Рамеаунинг ба'зи асарларида қо'лланилган, бироқ чолг'у кенг тарқала бошлайди ва шунинг учун оркестрда барқарор о'рин эгаллайди, фақат асрнинг бошида. Милоддан аввалги 1800 йил. Барокко даврида "флаутино" ёки "флауто пикколо" белгиси одатда кичик о'лчамдаги магнитафонни (сопрано ёки сопранино) ко'рсатади, хусусан, бу Антонио Вивалдининг флаутино учун ёзган концертлари учундир.

ХИХ асрнинг охиригача пикколо классик ва романтик эски флейта тизимининг калитлари билан бир хил конструкцияни сақлаб қолди ва фақат асрнинг охирида у ҳар қандай ҳолатда стандарт бўлиб қоладиган Боэҳм механизми билан қурила бошланди. фақат 1900-йилларда. Аммо пикколо ҳеч қачон Боэм тизимига тўлиқ ўтишга эриша олмайди, чунки най эски тизим найидаги каби конуссимон бўлиб қолган ва биринчи пастки нота барокко найидаги каби Д дир.

2014 йилда бутунлай пикколога бағишланган фестивал туғилди, ҳар йили июл ойида Дегреэ (ГО) да бўлиб ўтадиган Халқаро Пикколо Фестивали.

Анъанавий фойдаланиш

Тарихан, пикколо калитлари йўқ эди, лекин уни анъанавий равишда бир қисмли, кичикроқ, силиндрсимон тешикка эга ва янада қаттиқроқ овоз чиқарадиган фифе билан адаштирмаслик керак.

Пикколони ишлатган энг қадимги асарлардан бири Людвиг ван Бетховеннинг C минордаги 5-симфонияси бўлиб, 1808-йилнинг декабрида премераси бўлган, деган афсона бор. Гарчи Жозеф Гайдн ҳам, Волфганг Амадей Моцарт ҳам ўз симфонияларида ундан фойдаланмаган бўлсалар ҳам, баъзи рақиблари буни қўллашган. Франц Антон Хоффмеистер, Франс Хавер Зюссмайр ва Майкл Хайдн [8], жумладан. Шунингдек, Моцарт ўзининг "Идоменео" операсида пикколодан фойдаланган. Париждаги опера оркестрлари баъзан 1735-йилда октавада кичик кўндаланг найларни ўз ичига олган, чунки Жан-Филипп Рамонинг мавжуд партитуралари [8].

Пиккололар ҳозирда асосан C калитида ишлаб чиқарилади. ХХ аср бошларида пиккололар Д♭ да ишлаб чиқарилган, чунки улар замонавий пикколанинг олдинги модели эди.[9] Айнан шу Д♭ пикколо учун Жон Филипп Соуса ўзининг "Тҳе Старс анд Стрипес Форевер" маршининг якуний қисми (трио) нинг якуний такрорида машҳур яккахон қўшиқ ёзган.

Бир пайтлар ёғоч, шиша ёки фил суягидан ясалган бўлса-да, бугунги кунда пиккололар пластмасса, қатрон, гуруч, никел кумуш, кумуш ва турли хил қаттиқ ёғочлардан, кўпинча гренадилладан тайёрланади. Нозик тайёрланган пиккололар кўпинча флейтага ўхшаш турли хил вариантларда, масалан, сплит-Э механизмида мавжуд. Аксарият пиккололар силиндрсимон бошли конуснинг танасига эга, бу барокко найига ўхшайди ва кейинчалик замонавий найларда ишлатиладиган Боэҳм тешиги оммалашишидан олдин найлар. Бошқа ёғоч нафасли чолғу асбобларидан фарқли ўлароқ, кўпчилик ёғоч пиккололарда бошни танага боғлайдиган чўзилган бўг'инда пикколо танаси бўг'имининг тиқин ва металл томонини ўраб турган иккита аралашиш жойи мавжуд.[иқтибос келтириш керак].

Пикколо, Швейцариянинг Базел карнавалида анъанавий тузилмаларда барабанлар билан биргаликда ишлатилади.

Қўллаш доираси

У симфоник, пуфлама ва бошқа турдаги оркестрларда, камер мусиқасида қўлланади. Баъзан яккахон чолғу сифатида, масалан, қуйидаги асарларда қўлланган: Вивалди — Cонcерто C-дур РВ 443, Cонcерто C-дур РВ 444, Cонcерто а-молл РВ 445; Либерман — Оркестрли флейта-пикколо учун консерт; Римский-Корсаков — „Шоҳ Салтан ҳақидаги эртак“ операсида „Олмахон“; Равел — 1-сонли фортепиано консерти; Шедрин — 4-сонли фортепиано консерти; Шостакович — 9 ва 10-сонли симфониялар.

Симфоник оркестрда кичик флейтачи баъзи ҳолларда пикколони вақтинча четга қўйиб, иккинчи ёки учинчи қисмни катта флейтада ижро этиши мумкин[1].

Репертуар

Гренадилла танаси ва кумуш бош бўг'имли пикколо.

Семюэл Адлер, Мигел дел Агуила, Роберт Дик, Майкл Исааксон, Девид Лоэб, Стивен Хоф, Полли Моллер, Винсент Персичетти, Карлхайнц Стокхаузен ва Браян Фернихау каби бастакорларнинг фақат пикколо учун бир қанча асарлари мавжуд.

Пикколо ва пианино учун репертуар, кўп сонаталар бўлган Мигел дел Агуила, Роберт Бакса, Роберт Беасер, Роб ду Боис, Говард Ж. Бусс, Эугèне Дамарé [фр], Пер Макс Дюбоис, Раймонд Гуио, Лоwелл Либерманн, Питер Шикел, Майкл Даугҳерти ва Гари Шокер.

Лоуэлл Либерманн, Сер Питер Максвелл Девис, Тодд Гудман,[10] Мартин Амлин, Уилл Гей Боттже, Брюс Бротон, Валентино Букки, Авнер Дорман, Жан кабилар пикколо учун концертлар яратилган. Доуэ, Майкл Эастон, Эгил Ҳовланд, Гуус Жанссен, Даниэл Пинкҳам ва Жефф Манокиан.

Бундан ташқари, энди пикколодан фойдаланадиган камера мусиқаси танлови мавжуд. Бир мисол, Стокхаузеннинг Зунгенспитзентанз, пикколо ва иккита эупҳониум (ёки битта синтезатор), ихтиёрий перкуссиячи ва раққоса билан. Яна бири Жорж Крумбнинг Мадригаллари, сопрано, най (икки марта пикколо/алто флейта) ва перкуссия учун китоб ИИ. Бошқа мисоллар орасида Стивен Хоугҳнинг пикколо, контрабас ва пианино учун “Wас мит ден Трäнен гесчиэҳт” триоси, Грем Уотерхауснинг Пикколо учун квинтети ва торли квартети ҳамда Мигел дел Агуила томонидан пикколо, контрабас ва пианино учун Маламбо. Ҳозирда учта пикколо учун нашр этилган триолар қаторига Ненси Ноурснинг Қуэлқуэ Чосе cанадиэнне (Канадалик бир нарса) ва Cрт Сожар Воглар томонидан пианино билан учта пикколо учун Бирд Танго киради. Кичик Мелвин Лауфнинг саккиз пикколо учун Петрушка шарпаси ва Метю Кингнинг тўққиз пикколо учун Уна пикколо синфония яна иккита мисолдир.

Адабиётлар

  • Рогаль-Левицкий Д.Р. „Малая флейта“, . Современный оркестр. Часть И. М.: МузГИз, 1953 — 241—258-бет. 
  • Модр А. „Малая флейта“, . Музыкальные инструменты. М.: МузГИз, 1959 — 92—93-бет. 

Манбалар

[1]

[2]

  1. ↑ 1,0 1,1 {{Книга |автор = Чулаки М.И. |заглавие = Инструменты симфонического оркестра |место = М. |издательство = Музыка |год = 1972 |страницы = 81—83 |страниц = 177
  2. ↑ „Флажолет“, Музыкальная энциклопедия. Том 5. М.: Советская энциклопедия, 1981.