Fors mushugi

Форс мушуги (форсча: گربهٔ ایرانی ‎‎ ‎ Горбе-е ирāни, "Эрон мушуки") - мушукларнинг узун юнгли зоти. Дунёдаги энг қадимий машҳур зотларидан бири.

Характер

Форс мушуклари уйдан ташқарида яшай олмайди.

Умуман олганда, бу зотдаги мушуклар жуда инжиқ ва парваришга муҳтож. Бироқ улар жуда мувозанатли. Улар тажоввузга мойил эмаслар ва улар о'зларини ҳимоя қила олишади, лекин ко'пинча о'зларини ёқтирмаганлар билан алоқа қилишдан қочишади. Ба'зан улар қасос олишлари ҳам мумкин.

Жуда сокин. Уларнинг овози камдан-кам эшитилади. Улар хотиржамлик ва қат'ият билан сиздан э'тибор талаб қилишади: эгасининг ёнида о'тириб, унинг юзига диққат билан қарашади. Улар хонадан хонага о'тиб барча уй ишларида эгасига ҳамроҳ бо'лишади. Улар болалардан қо'рқмайдилар, лекин ко’п ҳолларда болаларга муҳаббат ко'рсатишмайди.

Форслар доимо ёлг'ончи "дангаса” мушуклар ҳисобланса ҳам, улар билан о'йнаганингизда жуда чаққон ҳаракат қилишади. Ҳатто катта ёшли мушуклар ҳам то'п ортидан иштиёқ билан чопишади. Шунингдек, улар тасодифан уйга кирган ҳашаротларни тутишни яхши ко'радилар.

Форслар табиатан қизиқувчан мушук бо’либ, хонанинг барча янги нотаниш буюмларини о'рганишни яхши ко'радилар.

Тарих

1933 йилда Европадаги энг йирик болалар бог'чаларидан бирида экзотик зот етиштирилди. Бу форс мушугининг тури ва характерига мос келади, аммо улар қисқа, қалин, жунга эга.. Форс мушуклари "чақалоқ юзини" яхши ко'радиганлар учун ажойиб вариант, лекин кундалик парвариш қилиш учун жуда ко'п парвариш талаб қилади.

Тахминан 1970 йилда Америкада ко'плаб форс мушуклари пайдо бо'лди, бу наслнинг о'згаришига олиб келди, яхши томонга эмас, чунки селексия нуқсонлари бўлган ко'плаб мушуклар Европага сотилган. Тахминан 20 йил олдин Европадаги мутахассислар одатдаги, зотга мос, сог'лом мушукни этиштиришга муваффақ бо'лишди.

Совет Иттифоқида биринчи форс мушуклари фақат о'тган асрнинг 80-йиллари охирида пайдо бўлган. Улар Европадан элчилар орқали олиб келинган ва жуда кам учраган. 90-йилларнинг бошларида зот қимматбаҳо буюм бо'либ қолган ҳолда бутун мамлакат бо'йлаб тарқала бошлади.

Ташқи ко'риниш

Энди бу мушукларнинг 100 га яқин ранги бор. Қора, оқ, кулранг, ко'к, қизил, крем, қизил, бинафша рангдаги мушуклар мавжуд. Ко'з ранги қуюқ то'қ сариқ, ко'к, мис, яшил. Муайян рангдаги мушуклар о'зларининг ко'з рангига эга. Худди шу рангдаги мушукларда дог'лар ва соялар бо'лмаслиги керак. Мушукларнинг боши, панжалари ва думидаги белгилар билан белгиланиши дейилади ранг нуқтаси.

Зотнинг о'зига хос хусусияти - кичик, кенг бурун. Жуда кичик, юқорига бурилган бурунли мушук тури "экстремал", нисбатан узун ва бироз юқорига ко'тарилган бурун эса "классик" деб аталади. Қисқа ва мушак оёқлари ҳам ажралиб туради. Экстремал тури асосан АҚШда, классик тури эса Европада етиштирилади.

Вояга этган мушукнинг вазни 7 килограммга етиши мумкин.

Жуда текис ёки жуда баланд бош суяги, сувли ко'злар, қийин нафас олиш, жуда энгил ёки чо'зилган тананинг жиддий камчиликлари, шунингдек, матланган, ҳаддан ташқари чанг ёки нотекис ко'йлаги. Вазиятнинг энг ко'п учрайдиган камчиликлари чалкашликларни тарашдан кейин чалкашлик ёки кал дог'лардир.

WCФ (Жаҳон мушуклар федерацияси) стандарти

Тана : катта ва о'рта катталикдаги, чо'зилган, паст ва барқарор панжаларида. Тирноқлар орасидан бир тутам жун мақсадга мувофиқдир. Ко'крак ва элкалари кенг, мушак ва массивдир.
Палто узун, 12 см гача, қалин, нозик ва ипаксимон тузилишга эга, бо'йин, елка ва ко'кракда узун ёқали. Бундан ташқари, ҳар куни тозалаш керак.
Думи юмшоқ, калта, учи бироз юмалоқ.
Боши юмалоқ ва массив, мутаносиб, жуда кенг бош суяги.
Пешонаси қавариқ.
Ёноқлари то'ла.
Бурун қисқа, кенг, бир оз қиррали. Бурун ко'приги кенг. Бурун тешиклари яхши очилган, бу эса ҳавонинг то'сиқсиз оқимини та'минлайди.
Чин кучли.
Жаг'лари кенг ва кучли.
Қулоқлар кичик, жуда кенг ва бош суягига нисбатан пастда жойлашган. Маслаҳатлар бироз юмалоқ, чиройли жун билан қопланган.
Ко'злар катта, юмалоқ ва очиқ, ёрқин ва ифодали, кенг ажратилган. Улар ко'к, то'қ сариқ ёки ко'п рангли бо'лиши мумкин.

Ҳар бир рангнинг о'з мезонлари бор.

Турлари

Форс оқ мушук

Жун қоплами узун, қалин, жуда юмшоқ астарли. Ко'злар юмалоқ, катта, қуюқ ко'к, қуюқ то'қ сариқ, шунингдек, турли хил рангдаги ко'зларга эга бо'лиши мумкин (бир ко'з қуюқ ко'к, иккинчиси қуюқ то'қ сариқ бўлган турлар ҳам учрайди). Жун қоплами ранги тоза оқ, бошқа ранглар ёки нақшлар қо'шилмаган. Бурун ва панжа ёстиқчалари пушти рангга эга. Вояга этмаганларнинг бошида қора, ко'к, қизил ёки крем рангли дог'лар бо'лиши мумкин, бу дог'лар мушук вояга етиши билан ё'қолади.

Мовий ко'зли оқ Форс мушуклари одатда кар бо'либ туг'илиши мумкин. Бу камчилик эгаларига жуда ко'п муаммоларни туг'диради. Кар мушукнинг эгаси бо'лиш уни ё'л-транспорт ҳодисалари ва бошқа кутилмаган вазиятлардан ҳимоя қилиш кераклигини англатади, шунинг учун бундай мушукни доимо уйда сақлаш лозимдир. Кар мушуклар бошқа мушуклар билан алоқа қилишда қийналадилар ва улар огоҳлантирувчи ёки таҳдидли товушларни эшитмаганликлари сабабли мимика ва имо-ишоралар билан ҳаракат қилишга мажбур бо'лишади. Агар она карликдан азоб чекаётган бо'лса, унда сиз мушукчаларининг товушларидан тебранишларни ҳис қилиши учун уни қаттиқ юзага қо'йишингиз керак. Шуни та'кидлаш керакки, кар мушукчалар оддий эшитиш қобилиятига эга бўлган иккита ота-онадан туг'илиши мумкин, аммо кар ота онадан туг'илган мушукчалар о'сиб улг'айганларида эшитиш қобилиятига эга бо'ладилар (айниқса, туг'илиш пайтида уларнинг бошида қора нуқта бо'лса). Кар ург'очи мушукни кар эркак билан қо'шмаслик керак. Бундай мушуклар заиф насл дунёга келтиришади.

ФИФе ва WCФ форс мушук зотининг оқ навини тан олади, лекин уни алоҳида зот сифатида ажратмайди.

Форс қора

Рангли нуқсонли қора форс мушуки (оқ сочлар ва кулранг сочлар)

Жун қоплами ранги қора, қарг'анинг қанотига о'хшаб, юнгларнинг учидан илдизларигача кулранг астарсиз ва алоҳида оқ тукларсиз. Жигарранг ранг ёки палто рангининг занглаган сояси - бу хато. Бурун ва панжа ёстиқчалари қора ёки кулранг-қора. Ко'з ранги - силлиқ мис ёки қуюқ то'қ сариқ. Олти ойгача бўлган ёш ҳайвонларнинг палтоси ко'пинча жуда ёмон рангга эга. Юқоридаги палто рангидаги камчиликлар пайдо бо'лиши мумкин. Бироқ, бу ёшларни ё'қ қилиш учун сабаб бо'лмаслиги керак: қоида тариқасида, ёш билан ранг яхшиланади.

Қуёш нурлари палто рангига салбий та'сир қилади, шунинг учун уни деразаларга қо'ймаслик ва у билан ташқарига чиқмаслик тавсия этилади.

Хизмат ва парвариш

Бу г'амхо'рлик қилиш энг қийин зотлардан биридир. Мушукнинг юнгини ҳар куни эҳтиёткорлик билан тараш керак, акс ҳолда у чигаллашиб кетади , пастки жунлари ко'п то'килади ва ко'плаб чигаллар ҳосил қилади. Жун қоплами ҳар куни талк кукуни ёки бо'рли махсус кукун билан тозаланиши керак, со'нгра эҳтиёткорлик билан тароқ ёки чо'тка билан таралиши керак. Бундан ташқари, мунтазам равишда ювинтиришга муҳтож.

Жунга қо'шимча равишда, бу мушуклар танлов натижасида пайдо бўлган иккита муҳим камчиликка эга. Бу яссиланган бурун туфайли бурун септумидаги нуқсон, шунинг учун мушуклар доимо хириллайдилар ва ко'з ёш безларининг бир-бирининг устига чиқиши туфайли ко'з доимо сувланиб туради.

Мушук ҳар доим яхши парваришланган бо'лиши учун сизга қуйидаги буюмлар зарур бо'лади: қалин тишлари бўлган тароқ, металл чо'тка, тиш чо'ткаси, замш матодан тозаловчи қо'лқоп, то'мтоқ учли қайчи, каучук чо'тка. Қисқа сочли мушуклар учун қо'лқоп, замш мато ва тароқлар алоҳида олинади.

Манбалар

ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20110506041507/ҳттп://www.wcф-онлине.де/ру/Стандартй/индех.ҳтмл2.ҳттп://www.wcф-онлине.де/ру/Стандартй/индех.ҳтмл(Wайбаcк Мачине сайтида 2011-05-06 санасида архивланган) ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20071014011409/ҳттп://www.фифеwеб.орг/wп/бреэдс/бреэдс_прф_стн.ҳтмл

Адабиётлар

Бессан К. Мушуклар: То'лиқ қо'лланма // Пер. инглиз тилидан. - М.: Ниола нашриёти ХХИ аср, 2004. - 256 б.: касал. - ИСБН 5-322-00333-9 (рус.)