Fotih masjidi

Масжид
Фотиҳ масжиди туркча: Фатиҳ Cамии
Фотиҳ масжиди
Мамлакат	Туркия
Ҳудуд	Истанбул
Йўналиши	сунний
Масжид тури	Жомеъ-Масжид
Меъморий услуб	Усмоний меъморчилиги
Меъмор	Атик Синан, Мемор Мехмет Тоҳир
Бинокорлик ташаббусчиси	Меҳмет ИИ Фотиҳ
Бинокорлик	1463-йил—1711-йил
Гумбаз йўғонлиги	26 метр
Миноралар сони	2
Миноралар сони	2
Қурилиш материали	гранит, мармар
Ҳолати	амалдаги
Таровиҳ
Саҳарлик ва ифторлик
Кутубхона
Мадраса

Фотиҳ масжиди (туркча: Фатиҳ Cамии) — Туркиянинг Истанбул шаҳридаги Фотиҳ туманидаги Усмонли масжиди. Ушбу масжид 1463-йил ва 1470-йиллар оралиғида Муқаддас Ҳаворийлар черкови жойлашган жойда қурилган. 1766-йилги зилзилада жиддий шикастланган ва 1771-йилда бошқа дизайнга биноан қайта қурилган. Бу Истанбулдаги турк-ислом меъморчилигининг энг йирик намуналаридан бири бўлиб, турк мумтоз меъморчилигининг ривожланишидаги муҳим босқичдир.

Фотиҳ масжидининг бир қисми бўлган ва Али Қушжи томонидан ташкил этилган, илоҳиёт, ҳуқуқ, тиббиёт, астрономия, физика ва математика каби анъанавий анъанавий ислом илмларини ўрганишнинг асосий маркази бўлган мадраса қурилган.

Тарихи

Фотиҳ масжиди мажмуаси 1463-йил-1470-йиллар оралиғида Истанбулда Фотиҳ Султон Меҳмеднинг буйруғи билан қурилган мисли кўрилмаган катталикдаги диний ва ижтимоий бино эди. Масжид Тўртинчи Салиб юришидан бери ёмон аҳволда бўлган собиқ Византия Муқаддас Ҳаворийлари черковининг жойида қурилган ва Фотиҳ масжиди қурилиши учун бузилган. Черков Рим императори Константиннинг дафн этилган жойи эди — масжид қурилишидан олдин, Константиннинг саркофаги 12 ҳаворийнинг вакили бўлган 12 саркофагнинг марказида, „Масиҳнинг рамзий жойида“ жойлашган эди.

Уни юнон меъмори Атик Синан қурган. Фотиҳ масжиди Усмонли императорлик меъморий анъаналарида биринчи бўлган ёдгорлик лойиҳаси эди.

Дастлабки мажмуада масжид атрофида қурилган яхши режалаштирилган бинолар мавжуд эди. Буларга саккизта мадраса, кутубхона, касалхона, госпитал, карвонсарой, бозор, ҳамам, бошланғич мактаб ва камбағалларга овқатланадиган ошхона (имарет) киради. Кейинчалик турли хил мақбаралар қўшилган. Асл мажмуа Февзипаса кўчасининг Олтин Шох томони бўйлаб чўзилган деярли 325 метр (1066 фут) квадрат майдонни эгаллаган.

Асл масжид 1509-йилги зилзилада жуда қаттиқ шикастланган, шундан сўнг у таъмирланган, аммо 1557-йил ва 1754-йилларда зилзилалар натижасида яна шикастланган ва яна таъмирланган. Кейин 1766-йил 22-майда зилзила натижасида асосий гумбаз қулаб тушди ва деворлари тузатиб бўлмайдиган даражада шикастланади. Ҳозирги масжид (мутлақо бошқа режа асосида) 1771-йилда Султон Мустафо ИИИ даврида меъмор Меҳмет Тоҳир томонидан қурилган.

Архитектураси

Ҳаволалар

• Имагес оф тҳе Фатиҳ Мосқуэ (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-01-03 санасида архивланган)
• Фатиҳ Cамии (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-02-10 санасида архивланган) (Турк тилида)
• Овер 90 пиcтурес оф тҳе мосқуэ анд томбс