Ziyosfera

Fotima bint Asad

Фотима бинт Асад (арабча: فَاطِمَة بِنْت أَسَد‎‎ Фāṭимаҳ ибнат ʾАсад, 555-626), Али ибн Абу Толибнинг онаси, Абу Толибга турмушга чиққан ва Ислом пайғамбари Муҳаммаднинг холаси эди.

Фотима бинт Асад

Фотима бинт Асад номи билан арабча матн
Таваллуди
Фотима бинт Асад

555
Вафоти 626
Турмуш ўртоғи Абу Толиб ибн Абд ул-Мутталиб
Отаси Асад ибн Ҳошим
Онаси Фотима бинт Қайс

Фотима бинт Асад ва унинг турмуш ўртоғи Абу Толиб ўн беш йил давомида пайғамбарни асраб олган ота-онаси бўлганлар, чунки Муҳаммад онаси олти ёшга тўлганида (отаси у туғилмасдан вафот этган) вафот этган эди. Йиллар ўтиб Муҳаммад Фотима бинт Асаддан олган муҳаббатини қайтариш имкониятига эга бўлиб, Фотиманинг кенжа фарзанди Алини ўз ўғли қилиб олди.

Ҳазрати Алининг туғилиши, Фотима бинт Асад ҳаётида шиа ва суннийлар томонидан мўжизавий ҳодиса сифатида қайд этилган. Айтишларича, Фотима уйга кириб, ўғли Алини дунёга келтириши учун Каъба девори очилиб кетган. Муҳаммаднинг хотини Хадича бинти Хувайлиддан кейин Фотима бинт Асад Ислом динини қабул қилган иккинчи аёл эди. Али ибн Абу Толибга онаси Фотима бинт Асад томонидан Ҳайдар, яъни шер исми қўйилган

Келиб чиқиши

Фотима бинти Асад Муҳаммаднинг амакиси Абу Толибнинг хотини эди. У Асад ибн Ҳошим ва Фотима бинт Қайснинг қизи бўлган, шунингдек у Қурайшнинг Ҳошим уруғидан эди.[1]

Муҳаммаднинг хотини Хадича бинти Хувайлиднинг она томондан бобоси Заъида ибн ал-Асамм ибн Равоҳа Фотиманинг онасининг амакиваччаси эди.

Биографияси

Муҳаммадни тарбиялаш

Муҳаммаднинг отаси Абдуллоҳ у туғилмасдан олдин вафот этган. Кейин олти ёшида онасидан ҳам етим қолади. Шундан сўнг, бобоси Абдулмутталиб бир неча йил давомида уни ўз қарамоғига олган, лекин у ҳам Муҳаммад саккиз ёшдалигида вафот этади. Кейин 578-йилда Муҳаммадни Фотима бинт Асад ва Абу Толиб ўғил қилиб асраб олади. Айтишларича, Фотима Муҳаммадни ўз фарзандларидан ҳам кўпроқ севган.[2] Ўзининг кейинги йилларида Муҳаммад у ҳақида мендан кўра ўз фарзандларини оч қолдиришга рози бўларди, деб айтар эди.[3]

Йиллар ўтиб, Муҳаммад оиласидан олган севгисини қайтариш имкониятига эга бўлди, чунки Маккада очарчиликдан азият чекмаслиги учун Абу Толибга ёрдам бериб, у ва унинг рафиқаси Хадича Алини ўғил қилиб олдилар.[4] Бундан ташқари, Муҳаммад ўз қизини Фотима бинти Асад шарафига Фотима деб атагани айтилади, гарчи Хадичанинг онасининг исми ҳам Фотима бўлган.[5]

Алини дунёга келтириши

Фотима бинт Асаднинг Али туғилганда аллақачон учта ўғли — Толиб, Оқил ва Жаъфар ва қизи Фахита (Умму Ҳони деб ҳам аталади) бор эди. Тахминларга кўра, у ўша пайтда ёши ўттиздан ошган, асраб олинган ўғли Муҳаммад эса 23 ёшда эди.[6] Демак, Али унинг кенжа фарзанди бўлиб, у 599-йилда туғилган.[7] Унинг Алини дунёга келтиришида мўжизавий ҳикоя бор. Туғиш дардига учрагач, Каъбага қўл чўзди-да: „Эй худо, бу уйни қурган Иброҳим ва ичимдаги бола учун, туғилишни осон қилишингни сўрайман“ деб дуо қилди.[8] Шунда бир бурчакдан Каъба девори очилиб кетди ва Фотима ичкарига кириб, ўз фарзанди Алини уйга етказди. Уч кундан сўнг, шиа ва сунний ривоятларига кўра у қўлида бола билан Каъбадан чиқиб келди. Фотима болага Ҳайдар исмини, яъни арабча Арслон деган маънони билдирса, амакиваччаси Муҳаммад уни Али деб қўйди.[9]

Исломни қабул қилган иккинчи аёл

Муҳаммад пайғамбар бўлгандан кейин, Фотима бинт Асад Ислом динига кирган Хадичадан кейин иккинчи аёл эди. Шундай қилиб, у „солиҳа аёл“ сифатида тасвирланган. 620-йилда Абу Толиб вафотидан кейин[10] Фотима 622-йилда Фотима бинт Муҳаммад ва ўғли Али билан Мадинага ҳижрат қилди[11] Муҳаммад унинг уйига мунтазам равишда ташриф буюриб, тушдан кейин у ерда дам оларди.

Вафоти

Фотима бинт Асад 625/626 йили вафот этган.[11] Анас ибн Молик розияллоҳу анҳу ривоят қиладилар: "Муҳаммад Фотиманинг вафот этганини билгач, унинг уйига бориб, жасадининг ёнига ўтирди ва жаноза намозини ўқиди. Кейин у кийимини унинг кафанига киритиш учун берди ва уни Мадинадаги Жаннат ал-Бақий қабристонига қўйишга шахсан ёрдам берди.[11]

Оиласи

У амакиваччаси Абу Толиб ибн Абдулмутталибга турмушга чиқган. Уларнинг никоҳи Бану Ҳошимнинг икки аъзоси ўртасидаги биринчи никоҳ бўлганлиги билан ажралиб турарди.[12] Уларнинг етти фарзанди бор эди:

  1. Толиб.
  2. Фахита.
  3. Оқил.
  4. Жумана.
  5. Жаъфар.
  6. Райта („Асмў“ ва „Умму Толиб“).
  7. Муҳаммаднинг қизи Фотиманинг эри бўлган Али.

Абу Толибнинг жияни ва Фотиманинг амакиваччаси бўлган етим қолган Муҳаммад 579-йилда (саккиз ёшида) уларнинг уйига келган.[10]

Яна қаранг

  • Абу Толиб ибн Абдулмутталиб
  • Зубайр ибн Абдулмутталиб
  • Абдуллоҳ ибн Абдулмутталиб
  • Барра бинт Абдулмутталиб
  • Арво бинт Абдулмутталиб
  • Отика бинт Абдулмутталиб
  • Умму Ҳаким (ал-Байдо) бинти Абдулмутталиб
  • Умайма бинт Абдулмутталиб

Адабиётлар

Маҳмуд Аҳмад Ғаданфар. Исломнинг буюк аёллари . Жамила Муҳаммад Қавий таржимаси. Даруссалом нашриёти ва дистрибюторлари, Ар-Риёд. Каламуллоҳ.cом сайтида.163-167 бет. Олинган 2013-06-22.

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ ибн Са'д, Муҳаммад. Китаб ат-Табақат ал-Кабир (Тҳе Боок оф тҳе Мажор Cлассес). Лондон: Та-Ҳа Публишерс, 1995. ИСБН 978-1-897940-24-2. 
  2. ↑ Аббас 1399, с. 15
  3. ↑ Аббас 1399, с. 24
  4. ↑ Аббас 1399, с. 29
  5. ↑ Аббас 1399, с. 33
  6. ↑ Аббас 1399, с. 15
  7. ↑ Аббас 1399, с. 29
  8. ↑ Аббас 1399, сс. 14–15
  9. ↑ Аббас 1399, с. 15
  10. ↑ 10,0 10,1 Муҳаммад ибн Саад. Китаб ал-Табақат ал-Кабир вол. 1. Транслатед бй Ҳақ, С. М. (1967). Ибн Саъд’с Китаб ал-Табақат ал-Кабир Волуме И Парц И & ИИ. Делҳи: Китаб Бҳаван.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Ал-Мажлиси, М. Б. Ҳаят ал-Қулуб. Транслатед бй Ризви, С. Ҳ. (2010). Волуме 2: А Детаилед Биограпҳй оф Пропҳет Муҳаммад (саww). Қум: Ансариян Публиcатионс.
  12. ↑ Нажеэбабади, Акбар Шаҳ. Тҳе Ҳисторй оф Ислам, Волуме И, 2001 — 427-бет.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Fotima_bint_Asad" dan olindi