Fotima bintu Abdulmalik
Фотима бинту Абдулмалик ибн Марвон (арабча: فَاطِمَة بِنْت عَبْد الْمَلِك ٱبْن مَرْوَان) – Умавийлар маликаси, халифа Абдулмалик ибн Марвоннинг қизи ва халифа Умар ибн Абдулазизнинг аёли (ҳ. 717–720).
| Фотима бинту Абдулмалик | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Завжатул Халифа | |||||
| Умавийлар халифаси хотини | |||||
| Тенуре | 717 – 720-йил феврал | ||||
| Турмуш ўртоғи | Умар ибн Абдулазиз | ||||
| Болалари | Абдуллоҳ ибн Умар | ||||
| |||||
| Сулола | Умавийлар | ||||
| Отаси | Абдулмалик | ||||
| Онаси | Умму ал-Муғира бинту ал-Муғира | ||||
| Дини | Ислом | ||||
Ҳаёт
Фотима Абдулмалик ибн Марвоннинг Бану Махзумдан бўлган иккинчи хотини, Умму ал-Муғийра бинту ал-Муғийра ибн Холиднинг қизи эди. У Қурайшнинг исломдан олдинги раҳбари Ҳишом ибн ал-Муғийранинг эвараси эди. Бу никоҳдан Абдулмаликнинг Фотима исмли қизи туғилган бўлиб, у кейинчалик Умар ИИ га турмушга чиққан[1].
Умарнинг отаси Абдулазиз вафот этгач, унинг отаси Абдулазиз Умарни Дамашққа чақиртириб, уни ўз қизи Фотимага уйлантирган[2].
Фотиманинг отаси унинг турмушга чиқишидан кўп ўтмай вафот этиб, тахтга унинг ўғли ал-Валид И ўтирган. Фотиманинг эри акаси ҳукмронлиги даврида муҳим сарой амалдори ва бир муддат Мадина ноиби бўлган.
Акаси ал-Валид вафотидан сўнг тахтга бошқа Сулаймон келган. Сулаймон даврида Фотиманинг эри унинг маслаҳатчиси, ишончли вакили ва сарой амалдори бўлган. Акаси ўлим тўшагида ётганида ўз ўрнига Фотиманинг эри Умарни ворис этиб тайинлаган.
Эри халифа бўлганда, Фотима уни қўллаб-қувватлади. Эрининг буйруғига кўра ўз бойлигидан воз кечди. Эри 717-йилдан 720-йилгача халифаликни бошқарди.
Умар Дамашқдан Ҳалабга ёки эҳтимол ўзининг Хунасира мулкига қайтаётганида хасталикка чалиниб қолди. У 720-йил 5-февралдан 10-февралгача бўлган вақт оралиғида[2], 37 ёшида[3], Маъаррат ан-Ну’мон[2] яқинидаги Дайр Сим’ан (Дайр ан-Нақира номи билан ҳам аталувчи) қишлоғида вафот этди. Унинг ўрнига Умарнинг амакиваччаси бўлмиш ўгай укаси Язид ИИ тахтга ўтирди.
Фотима отаси вафотидан тахминан 720-йил ўтиб вафот этган.
Фотима ҳам ота, ҳам она томонидан Умавийлар ҳукмрон хонадонига қариндош эди. Бир нечта Умавий халифалари билан замондош ва қариндош бўлган. Фарзандлари ҳам бор эди.
Адабиётлар
- Тҳе Ҳисторй оф ал-Ṭабарī, Волуме ХХИИИ: Тҳе Зенитҳ оф тҳе Марwāнид Ҳоусе: Тҳе Ласт Еарс оф ʿАбд ал-Малик анд тҳе Cалипҳате оф ал-Wалīд, А.Д. 700–715/А.Ҳ. 81–95, СУНЙ Сериэс ин Неар Эастерн Студиэс.. Албанй, Неw Ёрк: Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс, 1990. ИСБН 978-0-88706-721-1.
- Ҳиндс, М.. {{{титле}}}, 1990 — 137–140-бет.
- Cобб, П. М.. ʿУмар (ИИ) б. ʿАбд ал-ʿАзīз, 2000 — 821–822-бет. ДОИ:10.1163/1573-3912_ислам_CОМ_1282.
Манбалар
- ↑ Ҳиндс 1990.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Cобб 2000.
- ↑ Wеллҳаусен 1927.