Francesco Hayez
| Франcесcо Ҳаез | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
1791-йил 10-феврал Венеция Республикаси |
| Вафоти |
1882-йил 21-декабр Милан, Италия қироллиги |
| Касби | Рассом |
Франcесcо Ҳаез (шунингдек Аес, собиқ Гаез , италянча: Франcесcо Ҳаез, 1791 — йил 10-феврал, Венеция — 1882 — йил 21-декабр, Милан) — италян рассоми, ХИХ аср ўрталарида романтизмнинг етакчи рассомларидан бири, тарихий расмлари, сиёсий аллегориялари ва портретлари билан машҳур.
Ёшлиги
Отасининг миллати франсуз бўлган. У онасининг опаси яъни холасининг уйида тарбияланган. Болалигидан Ҳаез яхши расм чизган, шунинг учун амакиси уни бинокор рассомга шогирд қилиб юборган. Кейинчалик у рассом Франческо Маггиоттонинг шогирди бўлди ва у билан уч йил қолди.

1809-йилда Ҳаез Венеция академияси томонидан ўтказилган танловда ғолиб чиқди, шундан сўнг у Римдаги Авлиё Лука академиясида бир йил таҳсил олди. У 1814-йилгача Римда қолди, кейин Неаполга кўчиб ўтди ва у ерда Жоачим Муратнинг кўрсатмаси билан ўзининг асосий асари — „Одиссей Алкинус саройида“ расмини яратди .
Ҳаез кейинроқ Миланга йўл олди. У ерда у узоқ вақт давомида Брера академиясида рассомликдан дарс берди ва 1860-йилда унинг директори бўлди. У Миланда Монументал қабристонга дафн қилинди.
Ҳозир Брера Пинаcотеcа унинг асарларининг энг тўлиқ тўпламига эга.
Илмий ижод

Франcесcо Ҳаез асосан диний, тарихий, адабий ва мифологик мавзулар билан ишлаган. Бундан ташқари, у ажойиб портрет рассоми эди — Италиядаги кўплаб машҳур одамлар портрет чизиш пайтида Ҳаезда навбатда туришни шараф деб билишган. Шунингдек, унинг севимли мавзуларидан бири ярим яланғоч аёлларнинг тасвири эди[1]. Классик рассом сифатида иш бошлаган Ҳаез аста-секин романтизм томон йўл олди[2].
Ҳаезнинг энг машҳур расмлари орасида 1859-йилда чизилган „Кисс“ (Ўпич) асари бўлиб, унда рассом сюжетни ватанга муҳаббатнинг рамзий тимсолини романтик дид билан бирлаштирган. „Кисс“ тезда машҳурликка эришди ва ХИХ асрнинг энг тез-тез такрорланадиган италян расмларидан бирига айланди. Асл нусхаси Брера Пинаcотеcаъда; бир неча муаллифнинг нусхалари турли Европа тўпламларида[3] сақланади.
Франcесcо Ҳаез босиб ўтган бутун ижодий йўлни баҳолаш қийин, чунки у кўпинча ўз асарларига имзо чекмаган ва санасини кўрсатмаган (кўпинча унинг расмларида кўрсатилган сана фақат расм қачон сотилганидан далолат берган).
Галерея
-
Юнон қочқинларининг қайиғи
-
Рассомнинг йўлбарс ва шер билан автопортрети
Адабиётлар
- Аец // А — Анкетированиэ. — М. : Болшая российская энсиклопедия, 2005. — С. 310. — (Болшая российская энсиклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — ИСБН 5-85270-329-Х.
- Гаез, Франческо // Энсиклопедический словар Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Манбалар
- ↑ {{{заглавие}}}.
- ↑ „Айец“. Большая российская энциклопедия. 2020-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-январ.
- ↑ „Тҳе Кисс“ (эн). Брера. 2021-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-январ.
Ҳаволалар
- Франческо Ҳаез
- Франческо Аезнинг расмлари
- Хаезнинг дурдона асарининг „Кисс Дигитал“ репродукцияси