Франcесcо Ҳаез
Таваллуди 1791-йил 10-феврал
Венеция Республикаси
Вафоти 1882-йил 21-декабр
Милан, Италия қироллиги
Касби Рассом

Франcесcо Ҳаез (шунингдек Аес, собиқ Гаез , италянча: Франcесcо Ҳаез, 1791 — йил 10-феврал, Венеция — 1882 — йил 21-декабр, Милан) — италян рассоми, ХИХ аср ўрталарида романтизмнинг етакчи рассомларидан бири, тарихий расмлари, сиёсий аллегориялари ва портретлари билан машҳур.

Ёшлиги

Отасининг миллати франсуз бўлган. У онасининг опаси яъни холасининг уйида тарбияланган. Болалигидан Ҳаез яхши расм чизган, шунинг учун амакиси уни бинокор рассомга шогирд қилиб юборган. Кейинчалик у рассом Франческо Маггиоттонинг шогирди бўлди ва у билан уч йил қолди.

Миланда Франcесcо Ҳаез ҳайкали

1809-йилда Ҳаез Венеция академияси томонидан ўтказилган танловда ғолиб чиқди, шундан сўнг у Римдаги Авлиё Лука академиясида бир йил таҳсил олди. У 1814-йилгача Римда қолди, кейин Неаполга кўчиб ўтди ва у ерда Жоачим Муратнинг кўрсатмаси билан ўзининг асосий асари — „Одиссей Алкинус саройида“ расмини яратди .

Ҳаез кейинроқ Миланга йўл олди. У ерда у узоқ вақт давомида Брера академиясида рассомликдан дарс берди ва 1860-йилда унинг директори бўлди. У Миланда Монументал қабристонга дафн қилинди.

Ҳозир Брера Пинаcотеcа унинг асарларининг энг тўлиқ тўпламига эга.

Илмий ижод

Ўпич (1859)

Франcесcо Ҳаез асосан диний, тарихий, адабий ва мифологик мавзулар билан ишлаган. Бундан ташқари, у ажойиб портрет рассоми эди — Италиядаги кўплаб машҳур одамлар портрет чизиш пайтида Ҳаезда навбатда туришни шараф деб билишган. Шунингдек, унинг севимли мавзуларидан бири ярим яланғоч аёлларнинг тасвири эди[1]. Классик рассом сифатида иш бошлаган Ҳаез аста-секин романтизм томон йўл олди[2].

Ҳаезнинг энг машҳур расмлари орасида 1859-йилда чизилган „Кисс“ (Ўпич) асари бўлиб, унда рассом сюжетни ватанга муҳаббатнинг рамзий тимсолини романтик дид билан бирлаштирган. „Кисс“ тезда машҳурликка эришди ва ХИХ асрнинг энг тез-тез такрорланадиган италян расмларидан бирига айланди. Асл нусхаси Брера Пинаcотеcаъда; бир неча муаллифнинг нусхалари турли Европа тўпламларида[3] сақланади.

Франcесcо Ҳаез босиб ўтган бутун ижодий йўлни баҳолаш қийин, чунки у кўпинча ўз асарларига имзо чекмаган ва санасини кўрсатмаган (кўпинча унинг расмларида кўрсатилган сана фақат расм қачон сотилганидан далолат берган).

Галерея

Адабиётлар

  • Аец // А — Анкетированиэ. — М. : Болшая российская энсиклопедия, 2005. — С. 310. — (Болшая российская энсиклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — ИСБН 5-85270-329-Х.
  • Гаез, Франческо // Энсиклопедический словар Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Манбалар

  1. ↑ {{{заглавие}}}.
  2. ↑ „Айец“. Большая российская энциклопедия. 2020-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-январ.
  3. ↑ „Тҳе Кисс“ (эн). Брера. 2021-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-январ.

Ҳаволалар