Frans-Iosif Yeri

Франс-иосиф ери (русча: Земля Франца-Иосифа) - Баренс денгизининг шимолидаги архипелаг, Россия Федерациясига қарашли. Майдони 16,1 минг км². 190 та оролдан иборат. Уч қисмга бўлинади: шарқий қисми бошқа ороллардан Австрия бўғози билан ажралган Вилчек Ери (2059 км²), ГреэмБелл о.лари (1708 км²) ва бошқа; марказий қисми — Австрия бўғози билан Британия канали оралиғида жойлашган ороллар; ғарбий қисми — Британия каналининг ғарбидаги ороллар, бутун архипелагдаги энг катта Георг Ери ороли (2900 км²) ана шу ерда. Архипелаг юзасининг 85% музликлар билан қопланган, улар орасидан крятошлар чиқиб туради. Энг баланд жойи (620 м) ВинерНейштадт о.да. Ороллар кум, гил ва қумтошлардан тузилган, базалт қоплами кенг тарқалган. Ўртача температура январда —23°, —24°, июлда 1,5°—0,2°. Йиллик ёғин шим.да 300 мм, жан.да 500 мм, қишда қуюқ туман, кучли шамоллар бўлади. Ўсимликлар кам (йўсин, лишайниклар). Сут эмизувчилардан оқ айиқ, камданкам қутб тулкиси учрайди. Куш кўп, асосан, архипелагнинг жан.да "қушлар бозори" бор. Ф.И.Е. қирғокларида Гренландия тюлени, нерпа, денгиз куёни, морж яшайди. Ф. И.Е.да қутб тунлари 125 кун, қутб кунлари 140 кун давом этади. Қутб стяси, геофизика расадхонаси бор.
Ф.И.Е. 1873-йилда К. Вайпрехт ва Ю. Паер бошчилигидаги АвстрияВенгрия экспедицияси томонидан кашф қилинган ва АвстрияВенгрия императори ФрансИосиф номи билан аталган.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |