Fransuz Ittifoqi
Франсуз Иттифоқи (франсузча: Унион франçаисе) — Франсуз мустамлака империясини ислоҳ қилиш учун Тўртинчи Франсия Республикаси томонидан тузилган сиёсий тузилма.

Тарихи
Франсуз Иттифоқи 1946-йил 27-октябрда Конституциянинг ВИИИ моддасига мувофиқ ташкил этилган[1]. Франсуз колониялари департаментлар ва денгиз ортидаги ҳудудларга айлантирилди, ҳудудлардаги фуқароларнинг юридик мақоми ўзгарди.
1958-йилда Бешинчи Республика тузилгач, Франсуз иттифоқи Франсуз ҳамжамиятига айлантирилди.
Таркиби
Франсуз Иттифоқи метрополия, денгизорти департаментлар, денгизорти ҳудудлар, ассоциациялашган ҳудудлар ва ассоциациялашган давлатлардан иборат эди:
- Франсия метрополияси
- Денгизорти департаментлар (лес дéпартеменц д’оутре-мер):
- Денгизорти ҳудудлар (лес территоирес д’оутре-мер):
- Франсуз Ғарбий Африкаси
- (Ғарбий қирғоқлари)
- (Жануби-ғарбий қирғоқлари)
- Кот-д'Ивуар
- Дагомея (Бенин)
- Юқори Волта (Буркина-Фасо)
- Нигер
- Франсуз Экваториал Африкаси
- Чад
- Убанги-Шари (МАР)
- Конго
- Габон
- Мадагаскар
- Франсузларнинг Ҳиндистондаги мулклари
- Франсуз Сомалиси (Жибути)
- Комор ороллари
- Янги Каледония
- Франсуз Полинезияси
- Сен-Пер ва Микелон
- Жазоир (Жазоир, Оран, Константина департаментлари ва Жанубий ҳудудлар)
- Франсуз Ғарбий Африкаси
- Ассоциациялашган ҳудудлар (лес территоирес ассоcиéс):
- Ассоциациялашган давлатлар (Éтац ассоcиéс):
- Протекторат давлатлар (Марокаш протекторати, Тунис протекторати) Франсуз иттифоқи таркибига киритилиши режалаштирилган эди, бироқ улар бунга рози бўлмади. Улар учун мўлжалланган ўринлар Франсуз иттифоқи Ассамблеясида ҳеч қачон эгалланмади. 1956-йилда улар мустақил давлатларга айландилар.
- Собиқ Франсуз Ҳиндхитойи учта ассоциациялашган давлатга айлантирилди:
- Ветнам давлати (1949-йил 14-июнда мустақиллиги э’лон қилинган, 1954-йил 20-июлдаги Женева битимларига мувофиқ Франсуз иттифоқидан чиққан).
- Камбоджа Қироллиги (мустақиллик — 1953-йил 9-ноябр, Женева битимларига мувофиқ Франсуз иттифоқидан чиққан).
- Лаос Қироллиги (1949-йил 19-июлда мустақиллиги э’лон қилинган, Тўртинчи Республика тугагунига қадар Франсуз иттифоқи таркибида қолган).
Тузилмаси
Франсуз иттифоқининг тузилиши Франсия Конституциясининг 63-72-моддалари билан белгиланди. У Франсуз Иттифоқи Президенти, Франсуз Иттифоқи Олий Кенгаши ва Франсуз Иттифоқи Ассамблеясидан иборат эди.
- Франсуз иттифоқи Президенти Франсия Республикаси Президенти эди.
- Олий Кенгаш (Ҳаут Cонсеил) Франсия ҳукумати ва аъзо давлатлар вакилларидан иборат эди. У Франсия ҳукуматига иттифоқ билан боғлиқ масалаларда ёрдам берган.
- Ассамблеянинг ярми (Ассемблéэ де л’Унион) Франсия метрополияси вакиллари, қолган ярми - денгизорти департаментлар, денгизорти ҳудудлар ва ассоциациялашган давлатлар вакиллари эди.
Манбалар
- ↑ „ФРАНСУЗ ИТТИФОҚИ • Катта Россия энсиклопедияси - электрон версияси“. олд.бигенc.ру. 2024-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 9-июн.