Fritz Hartnagel
Фриэдрич „Фритз“ Ҳартнагел (1917-йил 4-февралда Улмда туғилган; 2001-йил 29-апрелда Стуттгартда вафот этган) — ҳуқуқшунос ва Иккинчи жаҳон уруши давридаги Вермахт аскари. 1950-йилларда Штутгартда ўша пайтда судя бўлган Хартнагел Федератив Республикасининг қайта қуролланишига қарши кураш олиб борди[1].
| Фритз Ҳартнагел | |
|---|---|
| Таваллуди |
4-феврал 1917-йил |
| Вафоти |
29-апрел 2001-йил (84 ёшда) Стуттгарт, Германия |
| Касби | адвокат, аскар |
| Миллати | немис |
Ҳаёти
Фритз Ҳартнагел 1917-йил 4-февралда Фриэдрич Ҳартнагел (1879-1957) ва Барбара Ҳартнагел нéэ Стробл (1878-1945) оиласида туғилган. Ҳитлер биринчи марта ҳокимият тепасига келганида, Ҳартнагел унга ва унинг Германияга бўлган қарашларига ҳайратда қолди. У эрта Абитурдан кейин 1936-йил баҳорида офицерлик мартабасига кўнгилли бўлди ва Иккинчи Жаҳон уруши охиригача Вермахтнинг профессионал офицери бўлди.
Сопҳиэ Счолл билан муносабатлар
1937-йилда Ҳартнагел рақс тадбирида Сопҳиэ Счолл билан учрашди[2]. Счолл таъсири остида ва фронтдаги тажрибалардан сўнг (шу жумладан Сталинград жангида) Ҳартнагел ғайратли аскардан уруш ва нацист диктатурасининг рақибига айланди. У қаршилик ҳаракатларини уруш ва уруш жиноятларининг бориши ҳақидаги янгиликлар ва катта миқдордаги пул билан қўллаб-қувватлаган, гарчи у ҳеч қачон қаршилик кўрсатиш ҳаракатларига расман қўшилмаган[1].
Ҳартнагел Сопҳиэ Счоллнинг қўлга олингани ҳақида Сопҳиэнинг онасидан хат олмагунча хабардор қилинмаган. У бундан хабар топгач, дарҳол ўзи бўлган Полша касалхонасидан ўзини текшириб кўрди (у Россияда музлаб қолган, қўлининг қисман ампутациясига сабаб бўлган) ва Мюнхенга югурди. Берлиндаги бекатда у Счоллнинг уйига қўнғироқ қилиб, унинг ҳибсга олиниши ҳақида қўшимча маълумот бор-йўқлигини билиб олди. Телефонни Вернер Шолл кўтарди, у бир кун олдин Сопҳиэ қатл этилгани ҳақидаги хабарни тарқатиши керак эди[3].
1943-йил 22-февралда Ҳанс ва Сопҳиэ қатл этилганда Ҳартнагел Счолл оиласига ёрдам берди. Счолл оиласининг қолган аъзолари Сиппенҳафтга (клан ҳибсгаси) қўйилгандан сўнг, Ҳартнагел Счолл оиласи учун кечирим сўраб мурожаат қилди. Улар озодликка чиққач, уларни моддий жиҳатдан қўллаб-қувватлади.
Урушдан кейин
1945-йил 14-апрелда Ҳартнагел АҚШ қўшинлари томонидан асирга олинди ва 1945-йил сентябригача ҳарбий асир сифатида сақланган. 1945-йил октябр ойида у Сопҳиэнинг қатл этилганидан кейин у билан яқин бўлган синглиси Элизабет Счоллга уйланди. Уларнинг биргаликда тўртта ўғли бор эди[1].
1946-йилда Ҳартнагел Мюнхендаги Лудwиг Махимилиан университетида (Сопҳиэ Счолл ўқиган коллежда) ҳуқуқшунослик факултетида ўқишни бошлади. Ўқишни тугатиб, судя бўлди. 2001-йил 29-апрелда 84 ёшида вафот этди.
Мерос
Ўлимидан сўнг, у ва Сопҳиэ ўртасидаги хатлар йиғилиб, нашр этилди[4]. Сопҳиэ ва унинг ҳикояси 2016-йилда нашр этилган „Wитҳ ёу тҳере ис лигҳт“ романига ҳам асос бўлди.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Счолл, Инге. Тҳе Wҳите Росе : Мунич, 1942-1943. Wеслеян Университй Пресс, 2011. ИСБН 978-0-8195-7272-1. ОCЛC 767498250.
- ↑ Стерн, Фритз; Ҳансер, Ричард (1979). "А Нобле Треасон: Тҳе Револт оф тҳе Мунич Студенц агаинст Ҳитлер". Фореигн Аффаирс 58 (2): 426. дои:10.2307/20040455. ИССН 0015-7120. ҳттп://дх.дои.орг/10.2307/20040455.
- ↑ Неwборн., Жуд. Сопҳиэ Счолл анд тҳе Wҳите Росе. Онеwорлд Публиcатионс, 2017. ОCЛC 1038628416.
- ↑ Счолл, Ҳанс. Ат тҳе ҳеарт оф тҳе Wҳите Росе : леттерс анд диариэс оф Ҳанс анд Сопҳиэ Счолл, Сопҳиэ Счолл, Инге Женс, Жоҳн Броwнжоҳн, Wалден, Неw Ёрк, 2017. ИСБН 978-0-87486-029-0. ОCЛC 958797330.