Futbol maydoni

„Wемблей“ стадиони

Футбол майдони – футбол ўйнаш учун майдон. Унинг ўлчамлари ва белгилари Футбол ўйини қоидаларининг 1- қоидаси билан тартибга солинади.

Футбол майдони белгилари

Тарихи

• 1863-йил – футбол майдонининг ўлчами бўйича қоидалардаги биринчи кўрсатмалар.
• 1875-йил – Шеффилд футбол ассоциацияси босими остида Англия футбол федерацияси дарвозаларни қаттиқ устун билан жиҳозлашни талаб қилувчи ва ленталардан фойдаланишни тақиқловчи қоидаларни қабул қилди; дарвозанинг охирги ўлчами ўрнатилади.
• 1891-йил – дарвозада тўрнинг пайдо бўлиши.
• 1901-йил – жарима майдончаси пайдо бўлиши.
• 1912-йил – дарвозабоннинг қўллари билан ўйнаш ҳуқуқи унинг жарима майдончаси билан чекланган.
• 1937-йил – белгиланишдаги сўнгги ўзгариш – жарима майдонидан 10 ярд наридаги ёй.

Қоплама

Учрашувлар табиий ва сунъий қопламали майдонларда ўтказилиши мумкин. Футболнинг расмий қоидаларига кўра, сунъий қоплама яшил бўлиши керак.

Ўлчамлари

Ўйин майдони тоғри тўртбурчаклар шаклига эга. Ён чизиғи дарвоза чизиғидан узунроқ бўлиши керак.

Майдон ўлчамлари:

• Узунлиги: камида 90 м (100 йд), кўпи билан 120 м (130 йд)
• Кенглиги: камида 45 м (50 йд), кўпи билан 100 м (90 йд)
• Майдони – 4050 м² дан 10 800 м² гача.

Халқаро ўйинлар учун майдон ўлчамлари

• Узунлиги: камида 100 м (110 йд), кўпи билан 110 м (120 йд)
• Кенглиги: камида 64 м (70 йд), к’пи билан 73,2 м (80 йд)

ФИФА томонидан тавсия этилган ўлчамлар:

• Узунлиги: 105 метр
• Кенглиги: 68 метр
• Майдони: 7140 м²

Белгилаш

Майдонни белгилаш кенглиги 12 см (5 дюйм) дан ошмайдиган чизиқлар билан амалга оширилади; бу чизиқлар улар чегаралаган ҳудудларга киритилган. Барча чизиқлар бир хил кенгликда бўлиши керак.

Ўйин майдонини белгилайдиган иккита узун чизиқ ён, иккита қисқа чизиқ – дарвоза чизиқлари деб аталади.

Майдон маркази

Майдон ён чизиқларнинг ўрта нуқталарини боғлайдиган марказий чизиқ билан икки ярмига бўлинган. Марказий чизиқнинг ўртасида майдоннинг маркази белгиланган – диаметри 0,3 м (1 фут) бўлган доира. Майдон маркази атрофида радиуси 9,15 м (10 йд) айлана чизилган. Асосий ва қўшимча бўлимнинг ҳар бир бўлимининг бошида, шунингдек, ҳар бир киритилган голдан сўнг майдон маркази белгисидан старт тўпи тепилади. Бошлаётганда, барча ўйинчилар майдоннинг ўз ярмида бўлиши керак, зарбани амалга ошираётган жамоанинг рақиблари эса марказий доирадан ташқарида бўлиши керак.

Дарвоза майдончаси

Майдоннинг ҳар бир ярмида дарвоза зонаси – дарвоза зарбаси амалга ошириладиган зона белгиланади.

Ҳар бир дарвоза устунининг ички қисмидан 5,5 м (6 йд) масофада жойлашган нуқталардан ички томонда дарвоза чизиғига тўғри бурчак остида иккита чизиқ тортилади. Дарвоза чизиғидан 5,5 м (6 йд) масофада бу чизиқлар дарвоза чизиғига параллел бошқа чизиқ билан боғланган. Шундай қилиб, дарвоза майдончасининг ўлчамлари 18,32 м (20 йд) × 5,5 м (6 йд) га тенг.

Жарима майдончаси

Майдоннинг ҳар бир ярмида жарима майдончаси белгиланади – бу майдонда дарвозабон қўллари билан ўйнаши мумкин ва ўз жарима майдончасида ўйин қоидасини бузган жамоага 11 метрлик жарима зарбаси белгиланади.

Бурчак секторлари

Майдоннинг тўртта бурчагининг ҳар бирида радиуси 1 м (ёки 1 ярд) бўлган ёй бурчак зарбалари учун секторни ҳосил қилади.

Байроқ устунлари

Байроқ устуни

Майдоннинг бурчакларида баландлиги камида 1,5 метр (5 фут) бўлган байроқ устунлари ўрнатилиши керак.

Дарвозалар

Дарвозаларнинг кенглиги 7,32 м (8 йд) ва баландлиги 2,44 м (8 фут) бўлиши керак. Дарвозалар ҳар бир дарвоза чизиғининг ўртасига (бурчакдаги байроқ устунларидан бир хил масофада) жойлаштирилиши ва ерга маҳкам боғланган бўлиши керак; кўчма дарвозалардан фойдаланиш, агар улар ушбу талабга жавоб берса, рухсат этилади. Дарвоза чизиғининг кенглиги дарвоза устунлари ва тўсиннинг кенглигига тенг. Тўрлар дарвозаларга ва дарвоза ортидаги ерга бириктирилиши мумкин, улар ишончли тарзда маҳкамланиши ва дарвозабонга халақит бермаган ҳолда жойлаштирилиши керак.

Дарвоза устунлари ва тўсинлари ёғоч, металл ёки тегишли стандартда рухсат этилган бошқа материаллардан ясалган бўлиши керак, кўндаланг кесимида тўртбурчаклар, эллиптик, квадрат ёки думалоқ шаклга эга бўлиши керак.

Футбол майдони қурилиши

Жаҳон даражасидаги футбол майдони мураккаб, кўп қатламли иншоотдир. Футбол майдони (юқоридан пастга) қуйидаги қисмлардан иборат:

• Майса;
• Қум ва шағал қатлами;
• Иситиш қувурлари;
• Дренаж қувурлари;
• Шамоллатиш қувурлари.

Ўт қоплами

Ўт қопламини суғориш ва уруғлантириш керак. Ўт кўп ўйинлар ўтказилишига дош бермайди: у оёқ ости қилинмаслиги учун, табиий ўтлардаги ўйинларнинг сони ҳафтасига иккитадан ошмаслиги керак.

Замонавий стадионларда ўт ўстирилмайди, чимли рулонлар шаклида олиб келинади.

Сунъий қоплама

Спорт селексия ўтларининг фотосинтези учун шароитлар мавжуд бўлмаган ҳудудларда (иқлим зоналарида) табиий майсазор ўрнини босувчи сифатида фойдаланиш учун мўлжалланган.

Синтетик қоплама икки турдаги парваришлашни талаб қилади:

• қопламанинг сиртини қолдиқлардан тозалаш (дарахтларнинг барглари ва бошқалар) ва тўлдирувчини керакли даражада мунтазам равишда тўлдириш;
• кварс қуми ва каучук гранулатдан иборат пломба моддасини бўшаштирувчи махсус асбоб-ускуналар билан пломба моддасини деконсолидация қилиш.