Futbolka

Футболка ёки кўйлак — бу унинг танаси ва енгларининг Т шаклига ўхшашлиги шарафига номланган матоли кўйлак услуби ҳисобланади. Анъанага кўра, у қисқа қисма ва думалоқ бўйинбоғга эга бўлиб, экипаж бўйни деб номланади. Унда ёқа бўлмайди. Футболкалар одатда чўзилувчан, енгил ва арзон матодан тайёрланади ва уларни тозалаш ҳам осон. Футболка ХИХ асрда ишлатилган ички кийимлардан пайдо бўлади ва ХХ аср ўрталарида ички кийимдан умумий кундалик кийимга айланади.

Улар одатда пахта тўқимаси ёки трикотаждан тайёрланади. Улар тўқилган матодан тикилган кўйлакларга нисбатан ўзига хос эгилувчан тузилишга эга. Баъзи замонавий версиялар асосида думалоқ трикотаж машинасида ишлаб чиқарилган узлуксиз трикотаж трубадан ясалган корпусга эга бўлиб, унда ён тикувлари бўлмайди. Бугунги кунда футболкаларни ишлаб чиқаришда кенг қулайликлар мавжуд. Барча жараёнлар тўлиқ автоматлаштирилган. Масалан, матони лазер ёки сув оқими билан кесиш бунга мисол бўла олади.

Майкаларни ишлаб чиқариш арзон ва тез моданинг бир қисми бўлиб, бошқа кийимларга нисбатан футболкаларнинг каттароқ сотилишига олиб келади.^[1] Мисол учун, Қўшма Штатларда йилига икки миллиард футболка сотилади.^[2] Швециядан ўртача бир киши йилига тўққизта футболка сотиб олишини тадқиқотчилар гувоҳи бўлишган.^[3] Ишлаб чиқариш жараёнлари турлича бўлиши мумкин, лекин улар экологик жиҳатдан интенсив бўлиши ҳам мумкин.

Тарихи

Кўриниш жиҳатида жуда оддий, Т шаклидаги устки кийимлар яъни футболкалар қадим замонлардан бери инсон кийимининг бир қисми бўлиб келган. Тарихда илгари кийилган футболкага ўхшаш кийимлар одатда туника деб аталади.

Замонавий футболкалар ХИХ асрда ишлатилган ички кийимлардан пайдо бўлган. Биринчидан, бир қисмли касаба уюшма костюми ички кийимлари алоҳида юқори ва пастки кийимларга кесилган, юқори қисми пастки қисмнинг белбоғи остига ёпишиш учун етарлича узунликда бўлган. Тугмали ва тугмасиз кўринишлари ҳам мавжуд. Улар ХИХ аср охирида кончилар ва сведорлар томонидан иссиқ муҳит учун қулай қоплама сифатида қабул қилинган.

Тугмасиз тикилган кийим сифатида, энг қадимги футболка 1898-йилги Испания-Америка уруши ва 1904-йил оралиғида, Cоопер ички кийим компанияси бакалаврлар учун янги маҳсулотни эълон қилган журнал рекламасини чиқарган вақтга тўғри келади. „Аввал“ сур’атида бир киши хижолат тортгандек кўзини камерадан олиб қочади. У пастки кўйлагидаги барча тугмачаларни йўқотиб қўйган ва унинг қопқоғини маҳкам боғлаб қўйган. „Кейинги“ сур’атда жингалак жаноб рулда мўйловини ўйнатиб, сигарет чекади ва бошидан тортадиган даражада чўзилган „бакалавр пастки кўйлаги“ни кияди. „Хавфсиз пинлар йўқ — тугмалар йўқ — игна йўқ — ип йўқ“ шиори тикувчилик қобилиятига эга бўлмаган хотинсиз эркакларга жуда қулайлик яратган ва улар учун махсус ишлаб чиқилган.^[4]

Трендлар

Футболкалар дастлаб пастки кўйлак сифатида кийилган бўлса, ҳозирга келиб эса сутен ёки камдан-кам ҳолларда жилет (жилет)дан ташқари тананинг юқори ярмидаги ягона кийим қисми сифатида тез-тез кийилади. Шунингдек, футболкалар ўз-ўзини ифода этиш ва реклама воситасига айланди. Масалан, сўзлар, санъат ва фотосур’атларнинг ҳар қандай тасаввур уйғунлигини намойиш эта бошлади.

Безатиш

1950-йилларнинг бошларида Флорида штатининг Маями шаҳрида жойлашган бир нечта йирик компаниялар турли хил курорт номлари ва турли белгилар билан футболкаларни безашни оммавий бошлаб юборишди. Биринчи компания асосчиси Сем Кантор ҳисобланади. У 1976-йилда Уолт Дисней қаҳрамонлари, жумладан Микки Маус ва Дейви Крокетт учун асл лицензиат саналади. Кейинчалик, бошқа компаниялар Маямида жойлашган Шеррй Мануфаcтуринг компаниясини ўз ичига олган футболкаларни чоп этиш бизнесини янада кенгайтирдилар. Шерри 1948-йилда унинг эгаси ва асосчиси Квентин Х. Сандлер томонидан ёдгорлик шарфларининг эсдалик совғалари бозорига экран принтери сифатида асос солинган. Қисқа вақт ичида компания Қўшма Штатлардаги энг йирик экранли босма курорт ва лицензияга эга кийим-кечак ишлаб чиқарадиган компанияларидан бирига айланди. Ҳозир компания (2018-йил) автоматик Сcреэн Принт прессларни бошқаради ва ҳар куни 10 000 дан 20 000 гача футболкалар ишлаб чиқаради.

Экранда чоп этиш

Тижорий футболкаларни безашнинг энг кенг тарқалган тури бу экранли чоп этишдир. Экранда чоп этиш жараёнида дизайн алоҳида рангларга урғу беради. Пластисол ёки сув асосидаги сиёҳлар кўйлакга сиёҳ тўпланадиган жойларни чеклайдиган тўрли экранлар орқали ишлатилинади. Кўпгина тижорий футболкаларни чоп этишда дизайндаги ўзига хос ранглардан кенг фойдаланиш оммалашган. Чекланган миқдордаги ранглар билан кенгроқ ранг спектрига эришиш учун технологик чоп этиш (фақат мовий, қизил, сариқ ва қора сиёҳ ёрдамида) ёки симуляция қилинган жараён (фақат оқ, қора, қизил, яшил, кўк ва олтин сиёҳ ёрдамида) самарали бўлади. Жараёнли чоп этиш очиқ рангли кўйлаклар учун энг мос келади ва бу иш жараёни учун қулайлик яратади.^[5] Симуляция қилинган жараёнда эса қуюқ рангли кўйлаклар учун мос келади.

Германиянинг Лейпциг шаҳрида футболка куни

Яна қаранг

Консерт футболка
Инкжет узатиш
Кит (футбол ассоциацияси)
Поло кўйлак
Чоп этилган футболка
Раглан енг
Нам футболкалар танлови

Манбалар

↑ „А Бреакдоwн оф тҳе Энвиронментал Импаcт оф а Cоттон Т-Ширт – Треэфй“ (эн-УС). 2022-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 5-август.
↑ Wалл. „Т-Ширт Блуэс: Тҳе Энвиронментал Импаcт оф а Т-Ширт“ (эн). ҲуффПост (2012-йил 3-июл). Қаралди: 2021-йил 27-феврал.
↑ Ҳурст. „Wҳат'с тҳе Энвиронментал Фоотпринт оф а Т-Ширт?“ (эн). Смитҳсониан Магазине. Қаралди: 2021-йил 27-феврал.
↑ „Wҳо Маде Тҳат Т-Ширт?“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2013-йил 22-сентябр). Қаралди: 2020-йил 6-ноябр.
↑ Стеве Рҳодес. „CМЙК Принтинг“. ИмпрессионзПринтинг.cом. — „CМЙК ис а wиделй усед течниқуэ то реплиcате фулл-cолор имагес он лигҳт cолоред баcкгроундс. Тҳе фулл-cолор проcесс оригинатед то аccурателй репродуcе артwорк он wҳите папер.“.

Ҳаволалар

Тҳе диcтионарй дефинитион оф т-ширт ат Wиктионарй
Медиа релатед то Т-ширц ат Wикимедиа Cоммонс

[1] „А Бреакдоwн оф тҳе Энвиронментал Импаcт оф а Cоттон Т-Ширт – Треэфй“ (эн-УС). 2022-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 5-август.

[2] Wалл. „Т-Ширт Блуэс: Тҳе Энвиронментал Импаcт оф а Т-Ширт“ (эн). ҲуффПост (2012-йил 3-июл). Қаралди: 2021-йил 27-феврал.

[3] Ҳурст. „Wҳат'с тҳе Энвиронментал Фоотпринт оф а Т-Ширт?“ (эн). Смитҳсониан Магазине. Қаралди: 2021-йил 27-феврал.

[4] „Wҳо Маде Тҳат Т-Ширт?“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2013-йил 22-сентябр). Қаралди: 2020-йил 6-ноябр.

[5] Стеве Рҳодес. „CМЙК Принтинг“. ИмпрессионзПринтинг.cом. — „CМЙК ис а wиделй усед течниқуэ то реплиcате фулл-cолор имагес он лигҳт cолоред баcкгроундс. Тҳе фулл-cолор проcесс оригинатед то аccурателй репродуcе артwорк он wҳите папер.“.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]