Güvercinada
.JPG)
Гüверcинада — Туркиянинг Айдин вилоятида жойлашган орол.
Кушадаси туманида жойлашган орол қуруқликка сунъий йўл орқали боғланган. Оролда Генуяликлар томонидан қурилган, Кушадасининг рамзи бўлган қалъа бор[1]. 2020-йилда ЮНЕСКО қалъани Жаҳон меросининг тахминий рўйхатига киритди[1].
Тарих
Бутун Гüверcинадани қамраб олган Гüверcинада қалъаси табиий қоя устида жойлашган. Тарихи ХИИИ-ХИВ асрларга бориб тақалади. Қалъа ХИХ аср бошларида Кушадасига келган генуяликларга тегишли бўлиб, Усмонлилар империяси даврида қайта тикланган. Орол Усмонлилар даврида қароқчиларга қарши пост сифатида хизмат қилганлиги сабабли, Қароқчилар қалъаси сифатида ҳам танилган[2].
Оролдаги ички қалъа ва шаҳар 1533-йилда ташкил этилган Cезайир-и Баҳр-и Сефид вилоятининг биринчи ҳокими этиб тайинланган Барбарос Ҳайреддин Пошо томонидан қурилган[3]. 1613-йилда Ўкуз Меҳмед Пошога мулк қилиб берилганидан сўнг Меҳмет Пошо Гüверcинада қалъасини таъмирлади. ХВИ асрда Пелопоннес қўзғолони пайтида шаҳарнинг ташқи ва қалъа атрофидаги деворлар вайрон бўлган[3]. Қалъа 1834-йилда таъмирланиб, яна мустаҳкамланган ва 1957-йилда сув қуруқликка уланган.
Қалъа меъморчилиги
Минора
Илк саёҳатномалар ва сақланиб қолган чизмаларда оролда фақат квадрат шаклидаги минора борлиги айтилган[4]. Минора ўлчами 15,7х17,35 м. Минорага кириш эшиги жануб томонда. Эшикга зинапояли тузилма орқали чиқилади. Миноранинг шимоли-шарқий бурчагидаги 22 поғонали зинапоя томга очилади. Томдаги ёмғир сувини қуйида жойлашган сардобаларга олиб борадиган каналлар ҳозирда ишламайди.
Деворлар
Гüверcинадада оролини ўраб турган деворларнинг кенглиги тахминан 3 метрни ташкил қилади[5]. Орол уч йўналишда тик қияликларга эга бўлган табиий конус шаклида кўтарилади. Деворларнинг жанубида қалъага кириш эшиги жойлашган бўлиб, унга шарққа қараган зинапоялар орқали кирилади. Шимол минораси бешбурчак, жанубий минораси силиндрсимон.
Ёзув
Минора эшигининг чап томонида деворга ўрнатилган эски турк тилидаги мармар ёзув лавҳаси мавжуд. Ёзув 1242-йилда (1826-йилда) ёзилган ва 4 қатор ва 20 мисрадан иборат[6].
Флора
Тüлüşаҳ
Кушадасининг эндемик ўсимликларидан бири бўлган Тüлüшаҳ (Cентауреа Мйкалеа), Гüверcинада қалъасидаги махсус ҳудудида ҳимоя остига олинган[7].
Манбалар
 |
Викиомборда „Гüверcинада“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- ↑ 1,0 1,1 „Традинг Посц анд Фортифиcатионс он Геноэсе Траде Роутес фром тҳе Медитерранеан то тҳе Блаcк Сеа“ (İнгилизcе). УНЕСCО. 23 нисан 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17 нисан 2020.
- ↑ „Гüверcинада“. 22 теммуз 2020да асл нусхадан архивланган.
- ↑ 3,0 3,1 „Куşадасı Гüверcинада Калеси“. Кусадасикултурелмирас.cом ситеси. 29 эйлüл 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22 теммуз 2020.
- ↑ „Куşадасı, Гüверcинада Калеси“. Санат Тариҳи Дергиси, Cилт 23, Сайı 2, Эким 2014. 22 теммуз 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22 теммуз 2020.
- ↑ „Гüверcинада Калеси - Айдıн“. Тüркие Кüлтüр Порталı ситеси. 22 теммуз 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22 теммуз 2020.
- ↑ „Гüверcинада Калеси“. 22 теммуз 2020да асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Бир Дüня Гüзели; Айдıн Гаşаğı“. Айдıнпост Газетеси, 22 Ҳазиран 2020. 23 теммуз 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22 теммуз 2020.