Лабори Гилелевич Калмансон (адабий тахаллуслари Г. Лелевич ва Л. Могилевский; 1901-йил 17-сентябр, Могилев – 1937-йил 10-декабр[1], Челябинск) – рус совет шоири, адабиёцҳунос танқидчи ва муҳаррир.

Г. Лелевич
Таваллуди
Лабори Гилелевич Калмансон

1901-йил 17-сентябр
Вафоти 1937-йил 10-декабр
РСФСР, СССР
Фуқаролиги Rossiya bayrogʻi Россия империяси Россия империяси SSSR bayrogʻi СССР
Касби Шоир, муҳаррир, адабиёцҳунос

Биографияси

Шоир Гиллел Моисеевич Калмансоннинг ўғли (1868-1937, тахаллуси Перекати-Поле)[1]. Лабори номини Дрейфус судида адвокат бўлган Фернан Лабори (1860-1917) шарафига олган. Могилёвдаги мактабда ўқиган (у ерда Лорик Калмансон номи билан танилган), ўқувчилар адабий журналида нашр этилган. У ёзишни болалигидан бошлаган, 1917-йилда Л. Могилевский тахаллуси остида Могилёвнинг „Молот“ газетасида сараланган шеърлар билан дебют қилганида, адабий фаолият билан жиддий шуғуллана бошлаган[2]. 1917-йилда отаси билан Гомелга кўчиб ўтган, у ердан Самарага юборилган [3].

Лабори „Октябр“ Пролетар ёзувчилари гуруҳи (1922-йил декабр) ва Москва Пролетар ёзувчилар уюшмаси (МАПП) (1923-йил март), шунингдек „На посту“ журналининг асосчиларидан бири. Бутунроссия Пролетар ёзувчилар уюшмаси аъзоси бўлган.

Калмансон Саратовга сургун қилинганида вилоят судининг аъзоси бўлган, 1927-йилдан 1929-йилгача Саратов университети педагогика факултетининг рус адабиёти тарихи кафедраси доценти бўлган. „Саратовскиэ Известия“ газетасида бир қатор адабий-танқидий мақолалари чоп этилган[4].

Шоир „Набат“ (1921), „В Смолном“ (1925), „Голод“ (1921) шеърий тўпламлари муаллифи. У пролетар санъатида новаторлик, адабиётга „партиявий раҳбарлик“ тарафдори бўлган[5].

Охирги йиллар

Лабори Калмансон 1929-йилда Троцкий мухолифатида қатнашгани учун партиядан чиқариб юборилган ва 3 йилга Соликамскга сургун қилинган. 1930-йилда мухолифатни тарк этган ва сургундан муддатидан аввал қайтарилган[6].

Шоир Киров ўлдирилганидан кейин, Сталин қатағонлари пайтида, ҳибсга олиниб 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган. 1937-йилда қайта судланган ва 1937-йил 10-декабрда Челябинскда қатл этилган[1]. Лаборининг ўғли Варлен Лаборевич Лелевич (1923-1941) 1939-йилда кўчада ҳибсга олинган ва Иркуцк вилояти НКВДнинг 1-сонли қамоқхонасида жазони ўтаган. Қайта судланган ва 1941-йил 11-декабрда қатл этилган. Калмансоннинг отаси ўғлининг тақдирига шерик бўлган ва 1937-йилда отиб кетилган.

Хотини – Софя Вениаминовна Лелевич-Луковская.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Лабори Калмансон (1901—1937)“. 2013-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 6-январ.
  2. ↑ „М. Б. Рабинович «Воспоминания о долгой жизни»“. 2019-йил 11-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-октябр.
  3. ↑ „Воспоминания Моисея Герчикова“. 2008-йил 23-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-октябр.
  4. ↑ „Забытый пролетарский писатель“. 2016-йил 20-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-июн.
  5. ↑ „Стрекопытовский мятеж в Гомеле в марте 1918 года“. 2016-йил 20-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-октябр.
  6. ↑ Шабалин В. В. Пейзаж после битви. Из истории левой оппозиции на Урале. – Перм, 2003. – С. 15. Шабалин В. В. Левая оппозиция в Уралской области, 1927—1930 гг. (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-08-16 санасида архивланган)