ГТЛ (инглизча: Гас-то-лиқуидс — газдан суюқликка, Газ-суюқлик конверсияси . ГСК) — бу табиий газни юқори сифатли, олтингугурциз мотор ёқилғиларига ва керак бўлганда, бошқа оғирроқ, углеводород маҳсулотларига айлантириш жараёни. Бундай технологияларнинг фаол ривожланиши қайта тикланмайдиган анъанавий нефт (нефт пики деб аталадиган)[1] муаммосини енгиб ўтишга ёрдам беради.

ГТЛ технологияси қуйидаги босқичларга бўлинади[1]:

  • Олтингугурциз табиий газдан буг конверсияси, автотермик реформинг ёки қисман оксидланиш йўли билан синтез газини (Ҳ2 + CО) ишлаб чиқариш.
  • Синтез газининг суюқ углеводородлар аралашмасига айланиши (Фишер-Тропш синтези).
  • Олинган углеводородларни гидрокрекинглаш ва гидротозалашдан синтетик мотор ёқилғиси, асосий мойлар ва бошқа маҳсулотларни олиш.

ГТЛ технологиясининг яна бир варианти Фишер-Тропсч усулини эмас, балки синтез газидан метанол ишлаб чиқаришни қўллашдир. Кейин уни цеолит катализаторларидаги бензин фракцияси орқали углеводородларга айлантириш мумкин.

Табиий газнинг нархи нефтдан (баррел эквивалентига нисбатан) паст бўлган шароитда ГТЛ енгил нефт маҳсулотларини ишлаб чиқаришда иқтисодий афзалликларга эга бўлиши мумкин [1] .

ГТЛ технологиясининг нонефт хом ашёсидан экологик тоза ёқилғи манбаси сифатида жозибадорлигига қарамай, ГТЛ ва тегишли технологиялар (жумладан, CТЛ) учун бир қатор муаммолар мавжуд: қайта ишлашнинг юқори техник мураккаблиги, қайта ишлаш об’эктларини қуриш учун юқори капитал харажатлар (1 баррел/кун ўрнатилган қувватига 100-200 минг доллар), инвестиция рисклари (молиявий ва технологик)[1] . Шунингдек, технологияларнинг ривожланиши Ҳиатус эффектига тўсқинлик қилади (технологик хавфларни камайтириш ва технология нархини пасайтириш учун тахминан 20 йил давомида узлуксиз ривожланиш талаб этилади).

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Гас-то-лиқуидс cонверсион (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-09-06 санасида архивланган) // АРПА-Э, 2012

Ҳаволалар