Габриэлит — сулфотузли таллийнинг табиатда камдан-кам учрайдиган минерали. Биринчи маротаба Ленгелбах, Биннтал, Вале, Швецария карерларида аниқланган, 2002-йилда Валтера Габриэл (1943) швейцар минараллар фотосуратчиси шарафига номланган. Минерал топилган ҳудуд яшил-гранат, амфиболит фацияси метаморфизми натижасида ўзгариб ҳосил бўлган. Шу сабабли Швецария ҳудудида кўп камёб сулфотузлар учрайди[1].

Габриэлит
Асосий
Формуласи Тл6 Аг 3Cу 6(Ас,Сб)9Св21
Физик хусусиятлари
Ранги Кулрангдан қора ранггача
Қирра ранги Қора қизил
Ялтироқлик шишасимон
Шаффофлик шаффоф
Қаттиқлик 1,5 — 2
Синиши нотекис
Зичлиги 5,38 г/см 3 г/см³
сингонияси Триклиник

Стурктураси ва хусусиятлари

Габриэлит псевдогексионал формасига эга, кристалл стурктураси олтибурча дитриагонализи параллел қатламларидан иборат, симметрияси П3[2]. Америкалик олимларнинг фикри бўйича габриелит олти қирралик контурга эга. Габриелит триклинник кристалли тизимнинг бир қисми бўлиб, табиатда учрайдиган псевдогексионал шакл, марказий симметрияга эга.

Тузилиши ва хусусиятлари

Ушбу минералнинг оптик минералогиясини ўрганаётганда, минералнинг изотроп (ўқлар бўйича барча йўналишда бир хиллик хусусиятлари) ёки анизотроп (ўлчашда ўқлар бўйича фарқ) эканлигини аниқлашимиз зарур. Габриелит анизотроп хусусиятига эга[3]. Бу ёруғлик тезлигини кристаллографик йўналишда ўзгаришини англатади, буни шлифда кузаца бўлади. Яна бир оптик хусусияти—нурнинг икки синдирилиши. Габриелит жуда саёз анизотропизмга эга, унда деярли нурнинг икки синдирилиши кузатилмайди. Минерал ранги — қорасимон кул ранг, қота, нур қайтарганда ранги — оқ, ялтироқлиги — метталсимон, чизиғнинг ранги — тўқ қизил, қаттиқлиги — 1,5-2, зичлиги — 5.38 г/см³.

Тарқалганлиги ва саноатда қўлланилиши

Габриелит идоморф кристаллар шаклида учрайдиган сулфотуз минерал тури ҳисобланади, одатда триас доломитларингинг бўшлиқларида кенг тарқалган. Габриелит каби сулфотузларнинг физик хусусиятлари, минерални термоэлектр ўтқазувчанлик ва магнитланишда қўллашда кенг имконият беради.

Манбалар

  1. ↑ „Wебминерал ма'лумотлари“. wебминерал.cом. Қаралди: 20-октабр 2022-йил.
  2. ↑ Граэсер, С., Топа, Д., Балиć-Žуниć, Т., анд Маковиcкй, Э. (2006) А Неw Спеcиэс оф Тҳаллиум Сулфосалт фром Ленгенбач, Биннтал, Сwитзерланд. Cанадиан Минералогист, 44, 135-140.
  3. ↑ „Габриэлит“. www.миндат.орг. Қаралди: 20-октабр 2022-йил.