Gaiti polyaklari
Гаити поляклари (гаити. Полонé, Ла Пологне — „поляклар“) — қисман поляклардан келиб чиққан (ва келиб чиқишини даъво қилувчи) этник гуруҳ, 1802-1803-йилларда Гаити инқилобчиларига қарши кураш учун Наполеон И легиони таркибида Гаити Республикасига юборилган[1]. Уларнинг аксарияти Казале[эн] ва Фон-де-Бланк[эн][2] да яшайди.
Биринчи президент, кейинроқ Гаити императори Жан-Жак Дессалинес полякларни „Европанинг оқ негрлари“ деб атаган, бу юксак шараф ва полякларга биродарлик муносабатининг ифодаси ҳисобланган. Кўп йиллар ўтгач Франсуа Дювалиэр ҳам бу тушунчани поляклар учун қўллади, аммо уларга бошқача муносабатда бўлди. Дувалиэр даврида Касале коммунистик ғоянинг таянчига айланди, уни диктатура режимига қарши курашган кўплаб ёш Гаити зиёлилари қўллаб-қувватладилар. 1969-йил 29-мартда Казале шаҳрида ёшлар тўқнашуви тонтон маcоутес[3][4] ёрдамида қирғин натижасида бир неча кишининг ўлими билан якунланди. Рим папаси Иоанн Павел ИИ 1983-йилда Гаитига ташрифи чоғида ўз нутқида мамлакат мустақиллигига олиб келган қуллар қўзғолонида полякларнинг иштироки ҳақида гапирган эди.
1802-йилда Наполеон Гаити инқилобига қарши курашиш учун Сент-Доминга юборилган кучга тахминан 5200 кишидан иборат Полша легионини қўшди. Етиб келиб қўзғолончилар билан биринчи бўлиб урушиб, қуллар ўзларининг франсуз хўжайинларидан озод бўлганликлари ҳақида маълумот олгач, кўплаб поляклар қулларга франсуз армиясига қарши курашда қўшилишга қарор қилишди[5]. Жамият қисман қуллар томонига ўтиб қолган ёки улар томонидан асирга олинган 400 нафар омон қолган полшалик легионерлардан иборат[1]. Бу поляклар Гаити янги конституцияси[1] остида фуқароликка қабул қилинди.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Рйпсон 2008.
- ↑ Дапíа, Силвиа Г.. Тҳе Полиш Пресенcе ин Латин Америcа: Ан Интродуcтион, Полиш Америcан Студиэс, Университй оф Иллиноис Пресс — 5-бет.
- ↑ Сусан Буcк-Морсс. Ҳегел, Ҳаити, анд Универсал Ҳисторй. Университй оф Питцбургҳ Пре, 2009 — 75—-бет. ИСБН 978-0-8229-7334-8.
- ↑ Риccардо Оризио. Лост Wҳите Трибес: Тҳе Энд оф Привилеге анд тҳе Ласт Cолониалс ин Сри Ланка, Жамаиcа, Бразил, Ҳаити, Намибиа, анд Гуаделоупе. Симон анд Счустер, 2000 — 159—-бет. ИСБН 978-0-7432-1197-0.
- ↑ Элизабетҳ Абботт. Ҳаити: А Шаттеред Натион. Оверлоок, 2011 — 142—-бет. ИСБН 978-1-4683-0160-1.