Galvanotexnika
Галванотехника — амалий электрокимёнинг бўлими бўлиб, у металл катионларини қандайдир катодда чўктириш пайтида юзага келадиган физик ва электрокимёвий жараёнларни тавсифлайди.
Шунингдек, галванотехника деганда маълум бир таглик(асос)га қандайдир металларни электрокимёвий қоплашда ишлатиладиган технологик усуллар ва ускуналари тушунилади. Галваник (электролитик) металл қоплаш усули электролиз жараёнига асосланган
Галванопластика – бу қолипга металлни чўктириб асл об’эктнинг мукаммал нусхаларини яратишга имкон берувчи жараён.
Яратилиш тарихи

Галванопластика 1838 йилда, математик Карл Якобининг укаси рус физиги Борис Якоби томонидан кашф этилган. Танга галванотехника орқали олинган биринчи маҳсулот эди. Якоби биринчи марта тескари қолип олиш учун тангадан фойдаланган ва ундан муомаладаги танга нусхасини яратган. Олим қалбакилаштиришнинг янги усулини кашф этганини тушуниб, ҳосил бўлган маҳсулотни йўқ қилди [1] . Технология тезда бутун Россия империясига тарқалди. Хусусан, Санкт-Петербургдаги Исаак собори нефларидаги ҳайкаллар шу тарзда яратилган (қаранг. расм). Борис Семёнович кашфиёти учун Демидов мукофоти ва Париж кўргазмасида катта олтин медални олди.
Назария
Галванопластика назарияси электролитларнинг таркиби ва хоссалари ҳақидаги мавжуд ғояларга асосланади, хусусан, биз бирикмаларнинг эритмаларда зарядланган катионлар ва анионларга ажралиши, катионларнинг ташқи электр майдони таъсирида ҳаракат қилиш ва электродларда электронларни қабул қилиб металлга қайтарилиш қобилияти ҳақида бормоқда. . Шу билан бирга, галвонапластика амалиёти давом этаётган физик ва кимёвий жараёнлар натижасида буюм юзасида узлуксиз бир хил металл қатлам ҳосил бўлишини талаб қилади ва бу натижа, биринчи навбатда, турли электролитлар, ўтказувчан тупроқлардан фойдаланиш бўйича тўпланган тажриба билан белгиланади. буюм ва электролитларни олдиндан ва кейинги ишлов бериш, оптимал композициялар ва концентрацияларни танлаш, оқим зичлиги қийматлари ва бу зичликларни маҳсулотнинг бутун юзаси бўйлаб текис тақсимланиши.
Галваник жараённинг назарий моддий мувозанатини Фарадай қонунидан аниқлаш мумкин. Бироқ, ажралган металлнинг ҳақиқий миқдори ҳар доим назарий жиҳатдан прогноз қилинганидан паст бўлади. Бу қисман электролитда ҳар доим бегона катионларнинг мавжудлиги билан боғлиқ бўлиб, улар ёки заряднинг массага нисбати ҳар хил бўлади (масалан, мис сулфат эритмасидаги кумуш ионлари аралашмаси) ёки сув катод юзасига жойлашмайди, лекин қайтарилиш вақтида электролитдан чиқарилади (масалан, Ҳ +). Электролитдаги ионларнинг ҳаракат тезлигининг чеклилиги (электролитни иситишдаги йўқотишлар), диффузия ҳодисалари, тебраниш, конвектив ва бошқа механик таъсирлар туфайли электролитнинг аралашиши ўз таъсирини кўрсатади.
Таснифлаш
Галвонопластика

Галвонопластика -галвонотехниканинг тармоқларидан биридир. Рангли металлдан электр токи таъсирида эритмадан (эритмадан) чўктириш йўли билан релефли буюм ҳосил бўлиши. У электролиз йўли билан об’эктларнинг металл нусхаларини олиш учун ишлатилади. Ушбу атама электроформациялаш орқали олинган металл буюмларнинг номи сифатида ҳам ишлатилиши мумкин. Электроформациялаш жараёнида чўкилган металл конларининг қалинлиги 0,25-2 мм. Галвонопластика кичик ҳайкаллар ва заргарлик буюмларининг аниқ бадиий нусхаларини ишлаб чиқаришда, технологияда – грамофон пластиналари, босма валиклар, микрон параметрли металл буюмлар ишлаб чиқаришда кўп қўлланади;
Янги технологиялар пайдо бўлишига қарамай, масалан: 3Д сканерлаш ва 3Д босиб чиқариш, эластик қуйма . галвонопластика кичик санъат буюмлари ва бошқа баъзи турдаги маҳсулотларнинг аниқ металл нусхаларини олишнинг энг машҳур усули бўлиб қолмоқда.
Галвоностегия
Галвоностегия – бу металл буюмлар ёки қисмнинг юзасида юпқа металл қатлами билан электролитик қоплаш.
Қисмларнинг ишлаш хусусиятларига қўйиладиган талабларга қараб, қопламалар қуйидаги турларга ажратилади:
- ҳимоя (қопланган металлни коррозиядан ҳимоя қилиш учун);
- ҳимоя ва декоратив (қопланган металлни коррозиядан ҳимоя қилиш ва унинг юзасига декоратив кўриниш бериш);
- декоратив (қопланган металл юзасига декоратив кўриниш бериш учун);
- махсус (қопланган металл юзасига маълум хусусиятларни бериш учун, масалан: диэлектрик, электр ўтказувчанлиги, бардошли, тутилишига қарши, кавшрланадиган, пўлатдан ясалган буюмларни каучуклашда ёпишқоқликни ошириш учун ва бошқалар); д.);
Қўллаш соҳасига қараб бир хил қопламалар ҳимоя, ҳимоя-декоратив ёки махсус деб таснифланиши мумкин [2] .
Олинган қопламалар – чўкинди – зич ва ғоваксиз тузилишга эга бўлиши керак. Зич тузилишига эришиш учун тегишли электролитлар таркибини, ҳарорат режимини ва оқим зичлигини танлаш керак. Қоплама усулини танлаш маҳсулотнинг мақсади ва иш шароитларига боғлиқ.
Қўлланилиши
Галвонопластика усули билан кўп ишлар амалга оширилади: улар оддий дантелни металлга айлантириш ва улар билан расм рамкалари ёки қутиларини безатиш, сирғалар, билагузуклар ясаш мумкин. Бундан ташқари, галвонопластика орқали металлда турли хил релефлар олинади, эсдалик медалларидан нусхалар тайёрланади ва уч ўлчамли ҳайкаллар яратилади
См. также
Манбалар
- ↑ Семёнов В. Е.. Подделки российских монет. СПб.: Конрос-Мнформ, 2012 — 54-бет. ИСБН 978-5-94088-011-0.
- ↑ Ф.Ф. Ажогин и гр. авторов. Гальванотехника; Спр. издание, 27300 экз, Москва: Металлургия, 1987 — 13-бет. ИСБН УДК 621.357. (83).
- ↑ „Особенности техпроцессов гальванопластики и гальваноформирования“. 2018-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 18-ноябр.
Адабиётлар
- ГОСТ 9.314 Вода для галванического производства (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-09-09 санасида архивланган)