Gamma pichoq

Гамма Пичоғи, шунингдек, Лехелла Гамма Пичоғи сифатида ҳам танилган, кўп сонли Кобалт-60 манбаларидан ионлаштирувчи нурланишдан фойдаланган ҳолда мия патологияларини стереотоксик радиожарроҳликда ишлатиладиган қурилмадир[1]. 201 (C моделида) ёки 192 (Перфехион ва Иcон моделларида)60 Cо манбаларининг дастлабки фаоллиги ҳар бири тахминан 30 Cи (1,1 ТБқ) ва умумий фаоллиги тахминан 6600 Cи. Манбалар ва коллимация тешиклари ҳимоя корпусида радиация изомарказининг механик ҳаракациз ҳолатини таъминлайдиган тарзда жойлаштирилган — барча нурларнинг кесишмасида жойлашган максимал доза нуқтаси. Манбалар томонидан ҳосил қилинган доза тақсимоти сферикга яқин. Изодозали сферанинг диаметри ишлатиладиган волфрам коллиматорлари билан аниқланади.
Гамма пичоғи Кобалт-60 парчаланиши пайтида ҳосил бўлган фотонлардан фойдаланадиган бошқа қурилмалар орасида энг машҳур қурилмадир[1]. Ишлаб чиқарувчи швед компанияси Электа[эн] .
Тарихи
Гамма пичоқ швед нейрохирургининг ғояларини ишлаб чиқишнинг якуний маҳсулоти бўлиб, у 1948-йилда танланган интракраниал мақсадга исталган йўналишдан эришишга имкон берувчи ёй билан оригинал стереотаксик рамкани ишлаб чиқди. 1951-йилда Ларс Лехелл бу рамкани радиация манбаи (дастлаб рентген трубкаси) билан бирлаштиришни таклиф қилган ва бу ёндашувни радиожарроҳлик деб аталди. 1950-йилларнинг иккинчи ярмидан бошлаб Ларс Лехелл физик билан бирга (шведча: Бöрже ЛарссонУппсаладаги Густав Вернер институтида Бöрже Ларссон стереотактик радиожарроҳликда протон нурларидан фойдаланиш бўйича тадқиқотларни бошлади. Ушбу тажрибаларнинг муваффақияти, клиникада протон нурларини жойлаштиришнинг иложи йўқлиги билганда Лунд, Уппсала ва Стокголмдан келган швед радиация физиклари томонидан кенг қўллаб-қувватланган лойиҳасига олиб келди, унда биринчи бўлиб „прототип“ Гамма Пичоғи ишлаб чиқилган, ишлаб чиқарилган ва ишга туширилган, бугунги кунгача қўлланган асосий тамойилларни ўзида жамланган. Биринчи Гамма Пичоғи 1967-йилда Софиаҳамметда ўрнатилган ва 10 йилдан ортиқ вақт давомида Каролинска институти нейрохирурглари Эрик-Олоф Баcклунд (шведча: Эриc-Олаф Баcклунд), Ладислав Штайнер (руминча: Ладислау Стеинер) ва уларнинг талабалари Ларс Лехелл раҳбарлигида. Нейроонкологиянинг Гамма Пичоғидан фойдаланиш орқали, 1974-йил охирида 2-чи Гамма Пичоғи тўғридан-тўғри Каролинска институтида ўрнатилган. 1980-йилларнинг бошларида Гамма пичоқлари Буэнос-Айресда (Аргентина) (1983), Шеффилдеда (Буюк Британия) (1985) ўрнатилди, бу эса Электани бозорга киришига олиб келди. Гамма пичоғининг кенг қўлланиши америкалик нейрохирург Дейд Лунсфорднинг ҳаракатлари туфайли ўрнатишдан бошланади (инг. Л. Даде Лунсфорд), 1987-йилда АҚШда Пицбург университетида ва 1988-йилда Виржиния университетида[2] Гамма Книфе Лексел Гамма Книфе у ни биринчи стандарт модели АҚСҲда кенг қўлланди.
1999-йилда беморни автоматик жойлаштириш тизими билан жиҳозланган Модел C, 2007-йилда эса даволаш жараёнини деярли тўлиқ автоматлаштирилган инқилобий Перфхион модели ишлаб чиқарилди. Ушбу моделда, шунингдек, вакуум ёстиғи ва индивидуал патнисга асосланган гипофракцияли даволаш учун оригинал тизим мавжуд бўлиб, ундан кўп фойдаланилмаган. Гипофракция учун ҳақиқий имконият Иcон моделида (биринчи ўрнатиш — 2016 йил, Марсел) пайдо бўлган, у конус томографияси, беморнинг жой ўзгаришини кузатиш тизими ва индивидуал бош суяги ва термопластик ниқоб ёрдамида такрорланадиган фиксация тизими билан тўлдирилган Перфехион моделидир.
Қўллаш соҳаси
Гамма пичоғи радиохирургияда „олтин стандарт“ ҳисобланади ва шунга кўра, унинг барча чекловлари унга тегишли — патологик фокуснинг кичик ўлчами, натижанинг кечикиши ва унинг афзалликлари — бир марталик (радиация терапияси билан солиштирганда), жарроҳлик хавфининг йўқлигидир.
Чизиқли тезлатгичлардан фойдаланган ҳолда радиожарроҳлик билан солиштирганда, Гамма Пичоғи бир оз юқори фазовий аниқликка эга[3] (0,5 мм дан ортиқ), мақсад ичида паст доза бир хиллиги (50% изодоз билан нурланиш энг кўп тарқалган, чизиқли тезлатгичлар эса 80- изодозлардан фойдаланади) 90%). Бундан ташқари, чизиқли тезлатгичлар (Гамма Пичоғидан фарқли ўлароқ) ўсмалар ва касалликларга қўшимча равишда мия ва бош ўсмалари (кўриш органларининг ўсмалари[4], синуслар ўсмалари) ва бўйин касалликларини, шунингдек, патологияларни даволашга имкон беради . Умуртқа поғонаси (Гамма Пичоғининг сўнгги модели — Перфехион бўйиннинг юқори қисмини ҳам даволаш имконини беради)[5].
Иcон модели гипофракция режимида нурланиш учун мослаштирилган бўлиб, у нурланган фокус ҳажмидаги чекловларни олиб ташлайди, диаметри 3-3,5 см дан ортиқ ўсмаларни даволаш имконини беради. Ушбу режимда „катта“ шаклланишлар даволанади — ҳажми 10-25 см3 ва ундан кўп. Диффуз шаклланишларни даволаш учун кўрсатмалар кенгайтирилди: ҳар хил турдаги глиомалар, шу жумладан глиобластомалар. Критик тузилмаларга (биринчи навбатда, оптик нервлар ва хиазма) бевосита қўшни ўсмаларни даволашда қўлланади.
Даволаш учун кўрсатмалар
Даволаш учун кўрсатмалар рўйхати[6] ҳозирда кенгайиб бормоқда, чунки Гамма Пичоғидан фойдаланган ҳолда стереотактик радиохирургиянинг янги усуллари ишлаб чиқилган ва тасдиқланган:
- Мия шиши[2] :
- Акустик нейромалар (акустик шванномалар).
- Ҳар қандай локализация ва малигнлик даражасининг менингиомалари .
- гипофиз аденомалари.
- Метастазлар битта ва кўп.
- Краниофарингиомалар.
- Жарроҳлик, радиация ва кимётерапиядан кейин глиал ўсмаларнинг ёки қолдиқ ўсмаларнинг қайталаниши.
- Глиома (И дан ИВ босқичгача). малигните), эпендимома, медуллобластома
- Чордомалар.
- В, ВИИ, ИХ, Х, ХИ, ХИИ нервларнинг нейрономалари.
- Пинеалома.
- герминомлар .
- Гемангиобластомалар.
- Гемангиоперицитомалар .
- Гломус ўсмалари.
- Гемангиома .
- Миянинг қон томир касалликлари:
- Артериовеноз малформациялар .
- Каверномалар .
- Дурал артериовеноз оқмалар.
- Миянинг функсионал касалликлари:
- Тригеминал невралгия[2].
- Паркинсонизм ва асосий тремор[2] .
- Вақтинчалик эпилепсия.
- Мултифокал эпилепсия .
- Гипоталамуснинг ҳамартомалари
- Таламик синдромда оғриқ синдроми.
- Эксенел скелетнинг суякларининг кўп метастатик лезёнларида оғриқ синдроми.
- Обсесиф компулсив бузуқлик.
- Кўз касалликлари:
- хороид меланомаси .
- Прогрессив глаукома .
- Ретинобластома.
Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар
Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар радиожарроҳлик ёки гипофракциянинг танланган даволаш режимига қарши кўрсатмалардан келиб чиқади.
- Неоплазманинг максимал ҳажми (радиожарроҳлик пайтида) 35 мм дан ошмаслиги керак[2] (артериовеноз малформациялар бундан мустасно). Катта массаларни даволаш учун гипофракция режими мавжуд.
- Беморнинг оғир декомпенсацияланган ҳолати.
- Мия сиқилишининг „ўткир“ белгилари мавжудлиги.
- Окклюзив гидросефали .
- Радиожарроҳлик режимида Гамма Книфе глиобластома[7] ва бошқа диффуз ўсмаларни даволашда камдан-кам қўлланади. Ушбу патологияларни гипофракция режимида даволаш мумкин.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Стереотаcтиc Радиосургерй Овервиэw“ (инглизча). Интернатионал РадиоСургерй Ассоcиатион. 2014-йил 10-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-март 2014-йил.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „Овервиэw: Ҳисторй анд Течниcал. Тҳе Гамма Книфе: А Течниcал Овервиэw. Девелопмент оф тҳе Гамма Книфе“ (инглизча). Неуросургерй. Университй оф Виргиниа Счоол оф Медиcине. 2014-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-март 2014-йил.
- ↑ А. Маcк, Ҳеинз Cземпиэл, Ҳанс-Жüрг Креинер, Герҳард Дüрр анд Берндт Wоwра. „Қуалитй ассуранcе ин стереотаcтиc спаcе. А сйстем тест фор верифйинг тҳе аccураcй оф аим ин радиосургерй“ (инглизча). Медиcал Пҳйсиcс. Вол. 29, № 561. Медиcал Пҳйсиcс (19-март 2002-йил). 10-апрел 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-март 2014-йил.
- ↑ „Органосохраняющее лечение увеальной меланомы и других внутриглазных опухолей у взрослых на Гамма-ноже“. 22-октабр 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22-октабр 2019-йил.
- ↑ „Cучилло Гамма межорадо пара тратар лос туморес cеребралес“ (испанча). Имагинологíа Генерал. МедИмагинг (31-июл 2008-йил). 12-январ 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-март 2014-йил.
- ↑ „Показания к лечению на Гамма-ноже“. Онкологическая клиника МИБС. 22-октабр 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-сентабр 2019-йил.
- ↑ Регис Жеан. „Ла радио-неурочирургиэ стéрéотахиқуэ (Лексел Гамма Книфе ЛГК-Новалис)“ (франсузча). Глиобластоме Ассоcиатион Мичèле Эснаул (31-июл 2008-йил). 24-ноябр 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-март 2014-йил.