Ziyosfera

Gandikota

Гандикота - Пенна дарёсининг о'нг қирг'ог'ида жойлашган қишлоқ ва тарихий қал'а, бу ер Ҳиндистоннинг Андхра-Прадеш штати, Кадапа туманидаги Жаммаламадугу шаҳридан 15 км узоқликда жойлашган. Қал'а Каляни Чалукяс, Пеммасани Наякас ва Голcонда султонлиги каби турли сулолалар учун ҳокимият маркази эди. Қум қал'аси Каляни Чалукя ҳукмдорларининг вассаллари Кака Ража томонидан қурилган. Кейинги мусулмонлар ҳукмронлиги даврида ислом ме'морчилигига оид турли хил қо'шимчалар киритилган.

Этимологияси

Гандикота қал'аси о'з номини Гандикота тепаликлари деб ҳам аталадиган Эррамала тог' тизмаси ва унинг этагидан оқиб о'тадиган ва кенглигини атиги 100 метрга қисқартирган Пенна (Пеннар) дарёси сабабли олган.

Геологияси

Гандикота канёни чо'кинди жинслардан, я'ни Cуддапаҳ Супергуруҳининг Читравати гуруҳидаги "Гандикота кварцит" дан иборат. Читравати гуруҳи учта шаклланиш даражаси бирликларидан иборат: Пуливендла кварцити, Тадпатри шаклланиши ва Гандикота кварцити[1][2].

Тарихи

Аввалги тарихи

Гандикота - Пенна дарёсининг о'нг қирг'ог'идаги қишлоқ, у Ҳиндистоннинг Андхра-Прадеш штати, Кадапа туманидаги Жаммаламудугу шаҳридан 15 км масофада жойлашган. Гандикота ҳудуди биринчи марта 1123-йилда яқин атрофдаги Бомманапалле қишлог'идаги Какатия Ража ва Каляни Чалукя ҳукмдори Аҳавамалла Сомесвара И ёрдамчиси томонидан аниқланган ва Қум қал'асига айлантирилган. Гандикота эрамизнинг 1239-йилидан 1304-йилгача Какатия сулоласи ҳукмронлиги таркибида бўлган ва уларнинг турли қўл остидагилари томонидан бошқарилган.

Пеммасани Наякас пайдо бо'лгандан кейин қишлоқ йирик қал'ага айланган[3][4][5][6].

Яқинда Мйдукурлик тарихчи Тавва Обул Реддй Гандиконда қал'аси тарихига оид мис пластинка ёзувини топди. Ушбу ёзув 16-асрга тегишли эканлиги аниқланди[7].

Шоир Вемана Кадапа туманида туг'илган ва қисқа вақт давомида Гандикота ҳудудида яшаган деб ишонилади. Жеан Баптисте Таверниэр Голcонда султонлигига саёҳати пайтида қал'ага ташриф буюради.

Ҳозирда Гандикотага жаҳон мероси мақомини бериш учун са'й-ҳаракатлар олиб борилмоқда[8].

Асосий тузилмалари

Қал'ада Мадҳава ва Ранганатҳага баг'ишланган иккита қадимий ибодатхона мавжуд. Улар вайронага айланган ва қал'а ҳудуди турли хил қолдиқлар ва ко'плаб қадимий иншоотларга то'ла. Томи гумбазли катта дон омбори ҳозирда қоровуллар турар жойи сифатида фойдаланилади. Жоме масжидининг ёнма-ён иккита минораси бор. Қал'а ҳудудида ҳар йили мерос фестивали о'тказилади[9].

Кириш ва транспорти

Гандикота яқинидаги Пенна дарёсининг панорамик ко'риниши
Гандикота канёни

Энг яқин темир ё'л станциялари - 26 км бо'лган Муддануру, (темир ё'л коди: МОО) ва Кадапа туманидаги Жаммаламадугу (ЖМДГ). Гоотй Жунcтиондан бир қанча поэздлар бор. Яқинда Гандикота қал'асига[10] энг яқин бо'лган Жаммаламадугу шаҳри ҳам Нандял-Еррагунтла темир ё'л линиясининг қурилиши тугалланганлиги сабабли темир ё'л алоқасига эга бо'лди. Бироқ, бу ё'налишдаги поэздларнинг частотаси жуда паст.

Жаммаламадугу эски автобус бекатидан (Ганди ҳайкали кесишмаси) Гандикотагача автобуслар ҳам мавжуд.

Қал'анинг ичида пиёда юришдан бошқа транспорт воситаси ё'қ. Қал'анинг майдони жуда катта бо'лгани учун ё'лбошчини жалб қилиш жуда мос келади. Дарё о'занига олиб борадиган канён орқали пастга тушиш мумкин. Юқори оқимида Гандикота тўғони ва қуйи оқимида Мйлаварам тўғони мавжуд.

Ишланмалари

2015-йил ноябр ойида Андхра-Прадеш ҳукумати Гандикотани Андхра-Прадешнинг навбатдаги йирик сайёҳлик маркази сифатида ривожлантириш режасини келтирган[11].

Манбалар

  1. ↑ „Палаэопротерозоиc седиментатион ин тҳе Cуддапаҳ Басин соутҳ Индиа анд регионал теcтониcс А ревиэw“ (2012). Қаралди: 2023-йил 11-феврал.
  2. ↑ „Пиcториал Атлас оф Cуддапаҳ Басин“. Геологиcал Сурвей оф Индиа (2020). 2023-йил 22-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 11-феврал.
  3. ↑ Сеwелл. „А Форготтен Эмпире (Вижаянагар): А cонтрибутион то тҳе Ҳисторй оф Индиа“. 2005-йил 2-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 3-март.
  4. ↑ „К. А. Нилаканта састрй: Фуртҳер Соурcес оф Вижаянагар Ҳисторй“ (1946).
  5. ↑ Стеин, Буртон. Вижаянагара. Cамбридге Университй Пресс, 1989 — 92-бет. ИСБН 0-521-26693-9. 
  6. ↑ Тидингс оф тҳе кинг: а транслатион анд этҳноҳисториcал аналйсис оф тҳе Раявачакаму бй Пҳиллип Б. Wагонер. Ҳонолулу: Университй оф Ҳаwаии Пресс, 1993 — 138–139-бет. ИСБН 0-8248-1495-9. Қаралди: 2023-йил 24-сентябр (2011-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган). 
  7. ↑ „Cоппер плате инсcриптион абоут Гандиконда Форт фоунд“.
  8. ↑ „Ҳеритаге статус фор Гандикота форт соугҳт“. Тҳе Ҳинду (2008-йил 21-апрел). Қаралди: 2014-йил 4-апрел.
  9. ↑ „Гандикота Ҳеритаге фестивал фром Оcтобер 26“. Тҳе Ҳинду (2012-йил 19-сентябр). Қаралди: 2014-йил 4-апрел.
  10. ↑ „Трип то Гандикота“.
  11. ↑ „Гандикота: То бе нехт тоурист ҳуб оф Андҳра Прадеш – Треккерпедиа“. 2016-йил 20-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 14-декабр.

Қо'шимча о'қиш учун

  • Гандикотага ташриф буюрганлиги ҳақидаги мақола: Гандикотадаги Гранд Cанён, Деccан Чрониcле газетаси (Ҳайдаробод нашри), 2012-йил 6-апрел, Wандерлуст саҳифаси: 21

Ташқи ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Gandikota" dan olindi