Garshasp II
Гаршасп ИИ (форсча: گرشاسپ) Язд ва Абаркуҳнинг сўнгги форсий какуйий амири. Али ибн Фарамурзнинг ўғли.
| Гаршасп ИИ | |
|---|---|
| Какуйийлар амири | |
| Язд ва Абаркуҳ амири | |
| Салтанат | 1095 — 1141 |
| Ўтмишдоши | Али ибн Фарамурз |
| Давомчиси | Сам ибн Варданруз (Язд отабегилари) |
| Туғилиши |
Номаълум Язд |
| Вафоти |
1141 Қатвон (ҳозирги Ўзбекистон) |
| Консорт | Ситора Хотун (Маликшоҳнинг қизи) |
| Сулола | Какуйийлар |
| Отаси | Али ибн Фарамурз |
| Дини | Ислом |
Биографияси
Отаси Али ибн Фарамурз 1095-йилда Рай яқинидаги жангда ҳалок бўлганидан сўнг Гаршасп Какуйийлар оиласи бошлиғи лавозимини эгаллаган. Шу билан бирга, Салжуқийлар саройида фахрий шахсга айланди. ХИИ аср бошларида султон Муҳаммаднинг илтифотига сазовор бўлди. Бироқ 1118-йилда Муҳаммаднинг ўғли Маҳмуд ИИ тахтга ўтиргач, Гаршасп обрўсини йўқотди. Сарой аҳли орасида у ҳақида тарқалган миш-мишлар туфайли Маҳмуднинг ишончини йўқотди. Натижада, Маҳмуд Яздга қўшин юборди. У ерда Гаршасп қамоққа олиниб, Жибалда қамоққа ташланди. Язд эса қироллик соқийсига инъом этилди. Бироқ Гаршасп қамоқдан қочиб, Яздга келди. У ерда Аҳмад Санжардан ҳимоя қилишини сўрайди (Гаршаспнинг хотини Аҳмаднинг синглиси эди).
Гаршасп Аҳмадни Маҳмуднинг Марказий Эрондаги мулкларига ҳужум қилишга ундаб, Марказий Эронга қандай юриш қилиш ҳамда Маҳмудга қарши курашиш усуллари ҳақида маълумот берди. Аҳмад таклифни қабул қилиб, 1119-йилда ғарбга қўшин тортиб, 5 подшоҳ билан биргаликда Савеҳ шаҳрида Маҳмудни мағлуб этди. Жангда Аҳмадга ёрдам берган подшоҳлар орасида Гаршасп, Сейистон амири, Хоразмшоҳ ҳамда номи айтилмаган яна иккита подшоҳ бўлган. Аҳмад ғалаба қозонгач, Гаршаспнинг мулкларини қайта тиклади[1].
Шундан сўнг, Гаршасп Яздга қайтиб келган. Шу билан тарихий манбаларда у ҳақида маълумот учрамайди. Бироқ унинг Қорахитой хонлиги билан жанг қилгани ҳамда жангда ўлдирилгани ҳақида маълумотлар бор. Унинг ўлими Какуйийлар сулоласи тугаганини ҳам англатар эди[2]. Унинг авлодлари Язд отабеги вазифасида ҳукмронликни давом эттирганлар[3].
Манбалар
- ↑ Босwортҳ 1983, сс. 328–329.
- ↑ Босwортҳ, Cлиффорд Эдмунд, Ҳисториc cитиэс оф тҳе Исламиc wорлд, (БРИЛЛ, 2007), 562.
- ↑ Cлиффорд Эдмунд Босwортҳ, Тҳе Неw Исламиc Дйнастиэс: А Чронологиcал анд Генеалогиcал Мануал, Cолумбиа Университй, 1996. Эхcерпт 1 пп 209: „Тҳе Атабегс оф Язд“ (1141-1297)" Эхcерпт 2: „Фром тҳе намес оф тҳе эарлиэр мемберс ат леаст, ит сеэмс тҳей wере этҳниcаллй Персиан, бут, лике тҳе Ҳазараспидс, тҳей адоптед тҳе Туркиш титле оф Атабег“
Адабиётлар
- Жанине анд Доминиқуэ Соурдел, Ҳисториcал Диcтионарй оф Ислам, Éд. ПУФ, ИСБН 978-2-13-054536-1, артиcле Какуйидс, пп. 452–453.
- Босwортҳ, C. Э. „Тҳе Политиcал анд Дйнастиc Ҳисторй оф тҳе Ираниан Wорлд (А.Д. 1000–1217)“, . Тҳе Cамбридге Ҳисторй оф Иран, Волуме 5: Тҳе Салжуқ анд Монгол Периодс. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1968 — 1–202-бет. ИСБН 0-521-06936-Х.
- Босwортҳ, C. Эдмунд (1983). "АБŪ КĀЛĪЖĀР ГАРŠĀСП (ИИ)". ин Яршатер, Эҳсан. Энcйcлопæдиа Ираниcа, Волуме И/3: Аблутион, Исламиc–Абū Манṣūр Ҳеравı̄. Лондон анд Неw Ёрк: Роутледге & Кеган Паул. 328–329 б. ИСБН 978-0-71009-092-8. ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/абу-калижар-гарсасп-ии-ала-ал-даwла-азод-ал-дин-б.
- Босwортҳ, C. Эдмунд (2010). "КĀКУЙИДС". ин Яршатер, Эҳсан. Энcйcлопæдиа Ираниcа, Волуме ХВ/4: Кафир Кала–Ḵамса оф Жамāли. Лондон анд Неw Ёрк: Роутледге & Кеган Паул. 359–362 б. ИСБН 978-1-934283-26-4. ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/куйидс-дйнастй.