Ziyosfera

Gazak

Траил аралашмаси классик газак озиқ-овқат ҳисобланади; Бу ерда у ерёнғоқ, майиз ва М&М лар билан тайёрланган.

Газак, одатда овқатлар орасида истеъмол қилинадиган озиқ-овқатнинг кичик бир қисмидир[1]. Газаклар турли шаклларда бўлади, шу жумладан қадоқланган газак ва бошқа қайта ишланган овқатлар, шунингдек, уйда янги таркибий қисмлардан тайёрланган маҳсулотлар.

Анъанага кўра, газаклар катта тайёргарликсиз уйда мавжуд бўлган таркибий қисмлардан тайёрланади. Кўпинча газак сифатида совуқ пишириқлар, мевалар, ёнғоқлар, сендвичлар ва ширинликлар ишлатилади. Дўконларда кенг тарқалган қадоқланган газак овқатлари муҳим бизнесга айланди.

Газак овқатлар одатда олиб юриш учун қулай, тез ва осон истеъмол қилинадиган. Қайта ишланган газак озиқ-овқатлар, қулай озиқ-овқат турларидан бири сифатида, тайёр овқатларга қараганда тез тайёрланадиган, бардошли ва кўпроқ олиб юриш учун мўлжалланган. Уларда кўпинча катта миқдорда ширинликлар, консервантлар ва шоколад, ерёнғоқ ва махсус ишлаб чиқилган лаззатлар (масалан, хушбўй картошка чипслари) каби жозибали таркиблари мавжуд.

Ётишдан олдин ёки тунда истеъмол қилинган газакни „ухлашдан олдинги газак“, „кечқурунги газак“ ёки „ярим тунги газак“ деб аталган.

Америка Қўшма Штатларида

Қўшма Штатларда энг машҳур газак — бу ерёнғоқ. Ёнғоқ дастлаб Жанубий Америкадан қул кемалари орқали келар эди ва америкаликлар ҳам жанубий плантацияларидаги африкаликлардан илҳомланган ҳолда ерёнғоқ етиштиришга ўтишди. Фуқаролар урушидан сўнг, ерёнғоқнинг таъми шимолга тарқалди, у ерда улар бейсбол ўйинлари ва водевил театрлари маданиятига киритилган[2].

Попкорн билан бир қаторда (келиб чиқиши Жанубий Америка) газаклар гигиеник талабларга жавоб бермайдиган кўча сотувчилари томонидан сотилар эди. Виктория даврининг ўрта синф одоб-ахлоқ қоидалари (1837—1901) идишлардан тўғри фойдаланишни талаб қилмайдиган ҳар қандай озиқ-овқатни қуйи синфга ажратди[2].

Тузли печене Шимолий Америкага Голландлар томонидан ХВИИ асрда Ню-Амстердам орқали олиб келинган. 1860-йилларда газак ҳали ҳам муҳожирлар, гигиеника бўлмаган кўча сотувчилар томонидан сотилар эди. Тақиқлаш даврида (1920—1933) бизнес йўқолганлиги сабабли, тузли печене жамоатчиликни янада жозибадор қилиш учун ребрендингдан ўтказилди. Қадоқлаш газаклар учун инқилоб қилиб, сотувчиларга ифлосланиш хавфини камайтиришга имкон берди, шу билан бирга логотипли брендларни реклама қилишни осонлаштирди, тузли печене машҳурликка эришди ва бошқа кўплаб газаклар турларини олиб келди. 1950-йилларга келиб, газак ейиш бутун америкаликлар учун одат тусига айланди ва ўрта Америка ҳаётининг халқаро миқёсда тан олинган тимсолига айланди[2][3].

Шарқий Осиёда

Индонезия

Куэ

Таҳу иси, писанг горенг, рисолес, тимпан, лемпер ва куэ писанг каби индонезиялик газаклар.

Индонезияда куэ (торт ва пирожний) деб номланган газаклар мавжуд, улар ҳам мазали, ҳам ширин. Анъанавий куэ одатда гуруч унидан, ҳиндистон ёнғоғи сути ва шакаридан тайёрланади ва асосан пиширилмасдан, балки буғланади ёки қовурилади. Анъанавий куэ халқ орасида куэ басаҳ („ҳўл куэ“) номи билан танилган, у кўп миқдорда какос сути туфайли нам, юмшоқ бўлади. Куэ керинг (қуритилган куэ) — кукиларнинг маҳаллий номи. Индонезияда маҳаллий ва хорижий куэнинг бир нечта турлари мавжуд.

Анъанавий кракерлар

Крупуклар ҳаво ўтказмайдиган қалай қутиларда.

Кракерлар қисқичбақалар, балиқ, сабзавот ёки ёнғоқ бўлакларидан тайёрланган, улар одатда пишириқ ёки овқатга қўшимча сифатида истеъмол қилинади[4]. Бу газаклар баъзан асосий таомларга қўшилади, уларнинг турлари: гадо-гадо, каредок, кетопрак, лонтонг саюр, наси удук, асинан ва бубур аям каби бир қанча Индонезия таомлари қўшимчалар сифатида крупукнинг ўзига хос турларини талаб қилиши маълум. Индонезия бўйлаб крупукнинг кўп турлари мавжуд. Энг машҳурлари крупук уданг (қисқичбақа кракерлари) ва крупук кампунг ёки крупук путиҳ (манёк кракерлари) бўлади.

Бошқа машҳур турларга крупук кулит (қуритилган буфало терисидан тайёрланган кракерлар), эмпинг мелинжо (гнетум гнемон кракерлари) ва крипик (чипс/cипс), масалан, крипик писанг (банан чипслари) ва керипик сингконг (маникок чипслари) киради. Ремпеек — майдаланган унли кракер билан буғланган ерёнғоқ, ҳамси ёки қисқичбақалар мўрт бўлган ун асосидаги кракер. Ренггинанг ёки интип (Ява) — қуёшда қуритилган ва яхшилаб қовурилган гуручдан тайёрланган гуруч кракери.

Япония

Японияда газак таомларининг жуда кўп турлари мавжуд бўлиб, уларнинг баъзилари халқаро миқёсда машҳур.

Малайзия

  • Cинcин — Шарқий Малайзиянинг мусулмон жамоалари орасида машҳур бўлган яхшилаб қовурилган хамир хамиридан тайёрланган газак. 
  • Роти жоҳн — нонушта ёки газак сифатида истеъмол қилинадиган зираворли гўштли омлетли сендвич. 
  • Бакква (хитойча : лáн) — том маънода „қуритилган гўшт“, бакква мангалда пиширилган гўшт сифатида яхшироқ тушунилади. Ушбу нозиклик айниқса Хитой Янги йилини нишонлаш даврида машҳур бўлса-да, у ҳамма жойда мавжуд ва йил давомида машҳур газак сифатида истеъмол қилинади. 
  • Идли — териси тозаланган қора ясмиқ ва гуручнинг пюре аралашмасидан қолипда пиширилади ва буғда пиширилади, идлис нонушта ёки газак сифатида истеъмол қилинади. Идлис одатда вадай, ясмиқ пюреси ва зираворлардан тайёрланган донут шаклидаги майда пишириқлар, чутней ва самбар деб номланган ясмиқ ва сабзавотлардан иборат қалин гüвеç билан жуфт бўлиб хизмат қилади. 
  • Мурукку — анъанавий равишда Жанубий Ҳиндистондаги Дипавали учун истеъмол қилинадиган гуруч ва урад дал унидан тайёрланган зираворли қарсиллаб пиширилган мазали газак. 
  • Вадаи, вада ёки вадес — бу умумий ингредиэнтлар тўпламига эга Жанубий Ҳиндистондан келиб чиққан турли хил мазали қовурилган атışтıрмалıклар учун умумий атама. Энг кенг тарқалган ингредиэнтлар — ясмиқ, чилли, пиёз ва кори барглари. 
  • Тебалои — анъанавий равишда Саравакнинг Меланау халқи билан боғлиқ бўлган саго печенеси[5].
  • Писанг горенг — кўча сотувчилари томонидан сотиладиган оддий газак, калтакланган қовурилган банан ҳам баъзи кафе ва ресторанларда ширинлик сифатида тақдим этилади. Cемпедак ва турли хил илдиз сабзавотлари ҳам ўзгаришлар билан бир хил тарзда калтакланади ва қовурилади.

Тайван

  • Таро тўпи — тародан тайёрланган анъанавий Тайван ошхонаси десерти.
  • Сунcаке (Тайван) — Тайваннинг Тайваннинг Таичунг шаҳридан бўлган машҳур тайван ширинлиги.
  • Аию желе — бу Тайванда топилган аwкеоцанг судралувчи анжир уруғларидан желдан тайёрланган желе.
  • Ананас кеки — сариёғ, ун, тухум, сут кукуни, шакар ва ананас пастаси ёки бўлакларидан иборат ширин анъанавий Тайван қандолатидир.

Таиланд

  • Мианг кҳам — қуритилган қисқичбақалар ва ча плу баргларига ўралган бошқа маҳсулотлар кўпинча газак сифатида истеъмол қилинади. 
  • Саи уа — зираворлар ва ўтлар билан аралаштирилган майдаланган чўчқа гўштидан панжара қилинган колбаса; кўпинча овқат пайтида тўғралган янги занжабил ва чили билан истеъмол қилинади. Чианг Майдаги бозорларда сотилади.

Яқин Шарқда

Лупин ловия
Ҳумус

Яқин Шарқда жуда кўп миқдорда протеин ўз ичига олган энг муҳимларидан бири люпин ёки лупини фасолидир[6][7][8]. Люпин таркибида тахминан 33-40 % протеин мавжуд[6]. Яқин Шарқдаги яна бир кенг тарқалган газак — нўхотдан тайёрланган гумус.

Озиқланиш

Канададаги соғлиқни сақлаш ҳукумати органлари одамларга мева, сабзавотлар, ёнғоқлар ва дон каби соғлом, табиий газакларни истеъмол қилишни тавсия қилади, шу билан бирга юқори калорияли, кам тўйимли арзимас овқатлардан сақлайди[9].

2010-йилги тадқиқот шуни кўрсатдики, Қўшма Штатлардаги болалар кунига ўртача олти марта, 1970-йиллардаги америкалик болаларга қараганда икки баравар кўп газак истеъмол қилишган[10].Бу 1970-йилларда АҚШ болалари истеъмол қилганидан кунига тахминан 570 калория кўпроқ истеъмол қилишни англатади[11].

Турлари

Расмлар галереяси

Манбалар

  1. ↑ „Снаcк“. Диcтионарй.cом. Қаралди: 13-март 2011-йил.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Cарролл, Абигаил. „Ҳоw Снаcкинг Беcаме Респеcтабле“. Wалл Стреэт Жоурнал (30-август 2013-йил). Қаралди: 29-май 2016-йил.
  3. ↑ „Америcа: жуст оне лонг снаcк бар“. Элленсбург Даилй Реcорд (3-апрел 1973-йил). Қаралди: 14-декабр 2018-йил.
  4. ↑ Ҳеинз Вон Ҳолзен. Фоод оф Индонесиа: Делиcиоус Реcипес фром Бали, Жава анд тҳе Спиcе Исландс. Туттле Публишинг, 2015. ИСБН 9781462914913. 
  5. ↑ „Тҳе макинг оф Тебалои“. Сараwак Тоурисм Боард. 2022-йил 8-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-июн 2015-йил.
  6. ↑ 6,0 6,1 Жорай, М. Л.; Раяс‐Дуарте, П.; Моҳамед, А.; Сантен, Э. Ван (2007). „Cоатед Лупин Беан Снаcкс*“. Жоурнал оф Фоод Қуалитй (инглизча). 30-жилд, № 2. 267–279-бет. дои:10.1111/ж.1745-4557.2007.00120.х. ИССН 1745-4557.
  7. ↑ „Лупини Беанс, Традитионал Миддле-Эастерн Снаcк Фоод РЕCИПЕ - Греэн Пропҳет“ (инглизча) (5-апрел 2013-йил). Қаралди: 2-ноябр 2020-йил.
  8. ↑ Друммонд, C. С. (2012). „Мултипле cонтинентал радиатионс анд cоррелатес оф диверсифиcатион ин Лупинус (Легуминосаэ): Тестинг фор кей инноватион wитҳ инcомплете тахон самплинг“. Сйстематиc Биологй. 61-жилд, № 3. 443–60-бет. дои:10.1093/сйсбио/сйр126. ПМC 3329764. ПМИД 22228799.
  9. ↑ „Смарт Снаcкинг - Cанада'с Фоод Гуиде“. Ҳеалтҳ Cанада. Қаралди: 13-март 2011-йил.
  10. ↑ „Неw Тренд Шоwс Кидс Снаcкинг Эверй Феw Ҳоурс“. НПР.орг. Қаралди: 11-март 2010-йил.
  11. ↑ „Америcан Диэт Тҳен анд Ноw: Ҳоw Снаcкинг Ис Эхпандинг тҳе Cоунтрй'с Wаистлине - АБC Неwс“. АБC Неwс. Қаралди: 20-феврал 2016-йил.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Gazak" dan olindi