Genetik axborot
Генетик ахборот — оқсил молекуласининг тузилиши ҳақидаги ахборотнинг ДНК (дезоксирибонуклеин кислота)да нуклеотидларнинг бирин-кетин келиш тартиби шаклида кимёвий тилда ёзилиши. Генетик ахборотнинг реализация қилиниши репликация ва транскрипсия ҳолида амалга ошади. Репликация жараёнида ДНК оқсил синтезида бевосита иштирок этмайди. Она ҳужайра бўлинаётганида ДНК ҳам иккига ажралади. Ҳар бир занжир қаршисида комплементарлик асосида ик-кинчи ДНК занжири ҳосил бўлади. ДНК репликацияси деб аталадиган бу жараён ирсий белгиларнинг наслданнаслга ўзгармай ўтишини таъминлайди.
Генетик ахборот амалга ошишининг иккинчи босқичи оқсил синтезини бошқарувчи уч хил РНК (рибонуклеин кислота) молекуласининг синтез қилинишидан иборат. Бу жараён транскрипсия (кўчириб ёзиш) дейилади. РНКнинг барча турлари ядрода синтезланади.
Информацион РНК (иРНК) трансляция жараёнида ДНК занжирларининг бирида ҳосил бўлиб, унинг айрим бўлагидан аниқ нусха кўчириб олади. РНК молекуласида ДНК дан углевод дезокрибоза ўрнига рибоза, азотли асос тиминнинг ўрнига урацил бўлиши ҳамда битта занжирли эканлиги билан фарқ қилади. иРНК ДНКдаги оқсил тузилиши ҳақидаги ахборотни оқсил синтез бўладиган рибосомага ташиб келтиради. Оқсил синтезида транспорт РНК (тРНК) ҳам иштирок этади. Бу РНК ситоплазмадаги аминокислоталарни рибосомага етказиб беради. Оқсил синтезида иштирок этадиган учинчи молекула — бу рибосомал РНК (рРНК) ҳисобланади. Оқсил синтезида иРНК молекуласидаги нуклеотидлар тартиби шаклида ёзилган Генетик ахборот аминокислоталарнинг оқсил молекуласида жойланиши тартибига ўтказилиши трансляция (таржима қилиш) жараёни деб аталади.
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |