Geofon

Геофон (гео... ва ...фон) — Ер қобиғининг юқори қатламларида тарқаладиган товуш тўлқинларини қабул қилувчи аппарат. Ичига иккита эгилувчан юпқа металл пластинка орасига маҳкамланган залвар масса жойлаштирилган қутидан иборат. Ер қатламида тарқалаётган товуш тебранишлари ерга тегиб турган қути корпусини тебрантиради, қути ичидаги залвар масса эса инерсия ҳодисаси туфайли қимирламай туради. Г. кўпинча виброграф каби ишлайди. Маълум узунликдаги товуш тўлқинларини тутиб оладиган асосий элемента пезокварс кристалидан иборат Г. пезогеофон деб аталади. Электр-механик ўзгартиргичлар, кучайтиргич ва тебранишларни қайд қилувчи оссиллограф билан таъминланган Г. сейсмограф дейилади. Г. тоғ жинсларини, денгиз тубини акустик жиҳатдан текширишда, конда қутқарув ишларини олиб бориш ва б.да қўлланади. Конларда эшитиш қийин бўлган товуш сигналларини тутиб қайд қиладиган махсус магнитофон мосламали Г. геомагнитофон деб аталади. Унда конда аварияга учраган кончилар турган жойни аниқлаш учун авария юз берган жойдан келаётган сигналлар магнит лентага ёзиб олинади.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил