Георгий Анатолевич Зелма (ҳақиқий шарифи Зелманович; 1906 – 1984) – совет фотографи ва фотомухбир. 1920–1930 - йилларда „Известия“, „Огонёк“, „Красная звезда“ нашрларида ва Улуғ Ватан уруши жанг майдонларида ҳарбий фотомухбир бўлиб ишлаган. Георгий Зелма 60 йилдан ортиқ фотография билан шуғулланган.

Георгий Анатолевич Зелма
Таваллуди 1906-йил 8-август
Тошкент
Вафоти 1984-йил
Совет Социалистик Республикалари Иттифоқи, Москва
Касби Фотомухбир
Мукофотлари

Биография

1906-йил 8-августда[1] Тошкентда шифокор (кейинчалик тиббиёт фанлари доктори), тери ва таносил касалликлари бўйича мутахассис[2] Анатолий Самойлович Зелманович (1881-1956) ва Эстер Иосифовна Зелманович оиласида туғилган. Отаси 1932–1939-йилларда Ўзбекистон дерматовенерология илмий-тадқиқот институтида жинсий йўл билан юқадиган касалликлар илмий бўлимига раҳбарлик қилган[3], Тошкент тиббиёт институти тери-таносил касалликлари кафедрасида доцент лавозимида ишлаган[4][5].

1921-йилда Москвага кўчиб ўтди. Фаолиятини эски Кодак 9х12 камераси билан бошлади. Ўзининг биринчи иш тажрибасини Пролеткино студиясида ва „Театр“ журналида олди. Руссфото агентлигида ишлаган у ерда аввалига шогирд сифатида кирган ва тез орада мустақил иш бошлаган.

1924—1927-йилларда Зелма ўз ватани Ўзбекистон, Афғонистон, Эрон ва Ўрта Осиёда фотомухбири бўлиб ишлаган. Унинг ишлари „Правда Востока“да чоп этилган. 1927-йилда Г. А. Зелма Қизил Армия сафига қўшилди ва Москвада хизмат қилди. 1929-йилда демобилизациядан кейин қисқа муддатга Тошкентга қайтиб келди.

Москвага қайтгач, Зелманинг сурати „Совет фото“ журналида нашр этилди. 1930-йилларда Донбасс конлари, фабрикаларига, Тула вилоятидаги колхозларида хизмат сафарларида бўлди ва Қора денгиз соҳилидаги Қизил Армия машғулотларида қатнашди. У Р. Л. Кармен билан биргаликда „Совет Иттифоқи осмондан“ ва „Совет Социалистик Республикасининг 10 йиллиги“ лойиҳаларида ишлаган, улар „СССР он Cонструcтион“ журналида нашр этилган.

Улуғ Ватан уруши йилларида, учинчи даражали квартал устаси, "Известия" газетасининг мухбири сифатида, Одесса мудофааси пайтида, Молдова ва Украинада фронтда ишлаган. Қора денгиз флоти кемаларида суратга олинган. Унинг энг машҳур фотосуратлари 1942–1943-йиллардаги Сталинград жанги пайтида олинган. Шаҳар учун жанглар йилномасини яратди. Бутуниттифоқ коммунистик партияси (болшевиклар) аъзоси.

Урушдан кейин „Огонёк“ журналида, 1962-йилдан эса „Новости“ агентлигида ишлаган.

1984-йилда вафот этган. Кули солинган урна Донское қабристонидаги колумбарийга кўмилган[6].

Оила

Ўғли – Темерлан (Тимур) Георгиэвич Зелма (1941-йил 25-ноябрда туғилган), совет ва рус оператори, продюсер. У „Мосфилм“да, кейин СССР Марказий телевидениесида ишлаган. 30 дан ортиқ филмлар ва телевизион филмлар, телесериалларни суратга олган[7] .

Асарлар коллексияларда

Манбалар

  1. ↑ „Георгий Анатольевич Зельма-Зельманович на сайте «Память народа»“. 2021-йил 4-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-май.
  2. ↑ „Лечебные заведения Ташкента в 1925 году“. 2021-йил 4-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-май.
  3. ↑ „Научный отдел ИППП и репродуктивных нарушений“. 2021-йил 4-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-май.
  4. ↑ „Кафедра дерматовенералогии (история кафедры)“. 2021-йил 4-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-май.
  5. ↑ „Вестник постдипломного медицинского образования“. 2021-йил 4-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-май.
  6. ↑ „Зельма Георгий Анатольевич, 1906-1984“. бозабоза.ру. 2020-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-декабр.
  7. ↑ Зелма Тимур Георгиэвич // Звёзди первой величини: москвичи – лауреати премии Ленинского комсомола: биографический справочник. – Москва, 2003. – 263 с. – стр. 74
  8. ↑ Тҳе Cоллеcтион | МоМА