Gepatit E
Гепатит Э — гепатит Э вируси (ГЕВ) инфексия натижасида пайдо бўладиган жигарнинг яллиғланиш касаллиги[1]Манба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме. Бу вирусли гепатитнинг бир тури ҳисобланади[2]. Гепатит Э асосан гепатит А га ўхшаш фекал-орал йўл орқали юқади, аммо иккала вирус бир-бирига боғлиқ эмас[3]Манба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме[4]. Вирус тарихига назар ташлайдиган бўлсак, гепатит Э нинг энг қадимги эпидемияси 1955-йилда Ню-Деҳлида содир бўлган[5]Манба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме. Гепатит Э ўткир юқумли касаллик ҳисобланиб, асосан сув орқали юқади. Гепатит Э асосан катта ёшли одамларда кўп учрайди. Ҳомиладорлик ҳолатида оғир кечиши кузатилган.
| Гепатит Э вируси | |
|---|---|
|
| |
| Мутахассислик | Юқумли касалликлар |
| Асоратлари | Жигар етишмовчилиги |
| Давомийлиги | 2-8 ҳафта |
| Турлари | Геном 1-2-3 |
| Сабаблари | То'лиқ ўрганилмаган |
| Ташхис усуллари | Гепатит Э |
| Дифференсиал ташхис | Гепатит А |
| Олдини олиш | Гепатит Эга қарши ваксина олиш |
| Даволаш | Тизимли даво чоралари |



Гепатит Э нинг ҳам манифест ҳам субклиник турлари билан касалланган инсонлар касаллик манбайи ҳисобланишади. Ҳомиладор аёллар ва иммунитети заиф одамларда ўлим даражаси анча юқорилиги кузатилган. Ҳомиладор аёлларда, айниқса учинчи триместрда, касаллик кўпроқ оғир кечади. Клиник синдромлардан асосан жигар етишмовчилиги кўп кузатилади. Бу синдром ортидан ўлим даражаси 20% атрофида. Ҳомиладор аёлларда тез иммунитет тизимини заифлашиши ва органлар етишмовчилигини келтириб чиқаради[6][7]. Гепатит Э генетик жиҳатдан 8 та генотипга бўлинади. Буларда 3 ва 4-генотиплари иммунитети заиф одамларда сурункали гепатитни келтириб чиқариши мумкин[8][9]Манба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме. Гепатит Э нинг вируси Гепатит А вирусидан бироз каттароқ.
2017-йилда гепатит Э 19 миллиондан ортиқ одамда мавжуд эканлиги тахмин қилинган[10]. Гепатит Э билан асосан касалланадиган тоифа бу 15—35 ёш орасидаги эркакалр ҳисобланадиМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме. Профилактик ваксина (ҲЕВ 239) Хитой ҳукумати рухсати билан Хитой Халқ Республикси ҳудудида қўлланилиб келинмоқда[11].
Клиник белгилари
Ўткир инфексия
Гепатит Э нинг ўртача инкубация даври 40 кун. Инфексия одатда 2 ҳафтадан 8 ҳафтагача давом этади. Қисқа продромал даврдан кейин беморда касалликнинг илк аломатлар сифатида сариқлик, чарчоқ ва кўнгил айниш пайдо бўлиши мумкин, аммо гепатит Э инфексияларининг аксарияти асимптоматик яни симптомларсиз кечади. Симптоматик босқич жигар аминотрансфераза даражасининг ошиши кузатилса пайдо бўлиши мумкин[12][13][14]. Вирусли РНК инкубация даврида ахлат ва қон зардобида аниқланади. Қон зардобида гепатит Э га қарши ИгМ ва ИгГ антитаналари касалликнинг илк клиник белгилар бошланишидан олдин пайдо бўлади. Беморнинг тикланиши вируснинг қондан тозаланишига олиб келади, вирус бемор ахлатда анча узоқ вақт туриши мумкин. Қайта тиклаш ИгМ антителаларининг йўқолиши ва ИгГ антителалари даражасининг ошиши билан ҳам белгиланади[15][13].

Сурункали инфексия
Одатда бир неча ҳафта давом этади ва кейин ўтиб кетади. Аммо иммунитети заиф одамларда, орган кўчириб ўтказилган одамларда — гепатит Э сурункали инфексияси оғир кечиб тузалиш даври узоқ вақтга чўзилиши мумкин[16]. Баъзида бу ҳаёт учун хавфли касалликка олиб келади, масалан, жигар етишмовчилиги ёки жигар сиррози шулар жумласидандур[17][18].
Бошқа органлар
Гепатит Э вируси инсоннинг бошқа аъзоларига ҳам кучли таъсир кўрсатади. Таянч-ҳаракат аппарати ёки иммун таъсирчанлик билан боғлиқ баъзи ҳолатлар ҳали тўлиқ ўрганиб чиқилмаган, бироқ бир нечта неврологик ва қон касалликлари гепатит Э вирусининг асорати сифатида ўрганилган[19][20][21][22].
- Ўткир панкреатит (Гепатит Э нинг 1 генотипи таъсиридаМанба хатоси: Тҳе опенинг
<реф>таг ис малформед ор ҳас а бад наме) - Неврологик асоратлар (ҳозирги вақтда неврологик шикастланиш механизми номаълумМанба хатоси: Тҳе опенинг
<реф>таг ис малформед ор ҳас а бад наме) қуйидагилардан иборат: Гуиллаин-Барре синдроми (асаб таъсириланишидан келиб чиққан ўткир оёқ-қўлларнинг заифлиги), неврологик амиотрофия (қўл ва елканинг заифлиги, Парсонаж-Тёрнер синдроми деб ҳам аталади), ўткир трансверс миэлит ва ўткир менингоэнсефалит. - Нефротик синдром ёки криоглобулинемия билан кечадиган гломерулонефрит
- Қон оқимидаги антитаналар паст ҳароратларда нотўғри реаксияга киришадиган аралаш криоглобулинемия
- Оғир тромбоцитопения (қондаги тромбоцитлар сонининг пастлиги), бу хавфли қон кетишга олиб келиши мумкин.
Ҳомиладорликда инфексия
Ҳомиладор аёлларда бошқа вирусга чалинган инсонларга нисбатан касалликни оғирроқ ўтказишади. Ривожланаётган мамлакатларда 1 ва 2-генотип гепатит Э эпидемияси натижасида ўлим даражаси 20% дан 25% гача эканлиги аниқланган. Бу ўлимларнинг асосий сабаби гепатит Э туфайли пайдо бўладиган жигар етишмовчилиги синдроми эканлиги аниқланган. жигар етишмовчилик белгиларидан ташқари, она ва ҳомилада гепатит Э туфайли муддатидан эрта туғилиш, аборт, ўлик туғилиш ва неонатал ўлим каби ҳолатлар кўп учрайди[23][24][25].
Ҳомиладорликда инфексияларининг салбий оқибатларини келтириб чиқарган факторлар ортидаги патологик ва биологик механизмлар ноаниқлигича қолмоқда. Вирусларнинг кўпайиши ва гормонал ўзгаришларнинг иммунитет тизимига таъсири ҳозирги вақтда инфексиянинг популациясига ва беморларда оғир синдиромлар билан кечишига сабаб бўлиши таҳмин қилинмоқдаМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме. Бундан ташқари, плацентада вирус репликациясининг мавжуд ёки йўқлигини кўрсатадиган ёки ин витро плацентадан олинган ҳужайралардаги вируснинг мавжуд ёки йўқлиги ҳақида хабар берадиган тадқиқотлар, инсон йўлдошида жигардан ташқари ҳам вирусли репликация жойи бўлиши мумкинлигини кўрсатган[26]. Ҳомиладорлик даврида гепатит Э оғир ва асоратли ўтишининг сабаблари нўмалумлигича қолмоқда[27].
Вирусология
Классификация
Гепатит Э Ҳепевиридаэ оиласига мансуб, улар икки турга бўлинади: Ортоҳепевирус (барча сутемизувчилар ва паррандаларнинг қон оқсилларида учраши мумкин) ва Писcиҳепевирус (ўткир гепатит Э)[28]. Инсон вирусининг фақат битта серотипи маълум ва таснифи геномнинг нуклеотидлар кетма-кетлигига асосланади[29]. 1- генотип бешта кичик типга[30], 2-генотип иккита кичик типга[31], 3-генотип 10 та кичик типга ва 4-генотип еттита кичик типга бўлинади[32]. Бундан ташқари 5, 6, 7 ва 8 генотиплари ҳам мавжуд[33]. Каламуш орасида Гепатит биринчи марта Германияда Норвег олимлари томонидан каламушлардан ажратилган[34] ва 2018-йилги CДC мақоласи трансплантация қилинган органни қабул қилувчи инсонда каламуш гепатит Э РНКси аниқланганлигини кўрсатган[35].
Тарқалиши
- Генотип 1 Осиё ва Африкадаги тропик ва бир қанча субтропик мамлакатлардан аниқланганМанба хатоси: Тҳе опенинг
<реф>таг ис малформед ор ҳас а бад наме. - Генотип 2 Мексика, Нигерия ва Чадда аниқланган[36].
- Генотип 3 деярли бутун дунёда, жумладан Осиё, Европа, Океания, Шимолий ва Жанубий Америкада аниқланган[37].
- Генотип 4 Осиё ва Европадан келган маҳаллий аҳоли вакилларда аниқланган[38][39].
1 ва 2-генотиплари одамларда камдан кам учрайди ва кўпинча санитария шароитлари ёмон ривожланаётган мамлакатларда катта эпидемиялар кўринишида пайдо бўлади[38]. 3 ва 4-генотиплари одамлар, чўчқалар ва бошқа ҳайвонлар турларини юқиши, ривожланаётган ва саноати ривожланган мамлакатларда гепатит Э нинг спорадик ҳолатларига сабаб бўлгани кузатилган[40][41].
Юқиши

Гепатит Э (генотип 1 ва нисбатан генотип 2) эндемик бўлиб, Жануби-Шарқий Осиё, Шимолий ва Марказий Африка, Ҳиндистон ва Марказий Америкада эпидемияларни келтириб чиқариши мумкин[43][44]. Вирус асосан фекал-орал йўл орқали сув ёки озиқ-овқат маҳсулотларининг ифлосланиши туфайли тарқалади. Бевосита одамдан одамга юқиши кам учрайди[45]. 1 ва 2-генотиплардан фарқли ўлароқ, 3 ва 4-генотиплар ҳайвонлар билан тўғридан-тўғри алоқа қилиш ёки билвосита ифлосланган сув ёки пишмаган гўшт туфайли зоонотик тарзда юқадиган спорадик ҳолатларга олиб келиши мумкин[46].
Эпидемик гепатит Э нинг тарқалиши кўпинча кучли ёғингарчиликлардан кейин, айниқса муссон ёмғиридан кейин содир бўлади, чунки улар сув таъминотини бузади; кучли сув тошқини канализация сув манбаларини ифлосланишига олиб келиши мумкин[47][48]. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг гепатит Э инактивациясида хлор бўйича қуйдагича тавсия берган: эркин хлор қолдиғи 0.5 мг/Л (6.7×10−5 оз/УС гал) 30 дақиқа давомида (пҲ, <8,0) ишлов берилади[49]. Асосий эпидемиялар Ҳиндистоннинг Ню-Деҳлисида (1955-1956-йилларда 30 000 та ҳолат)[50], Бирмада (1976—1977-йилларда 20 000 та ҳолат)[51], Кашмирда, Ҳиндистон (1978-йилда 52 000 та ҳолат)[52], Канпур, Ҳиндистон (1991-йилда 79 000 та ҳолат)[50] ва Хитой (1986-йилдан 1988-йилгача 100 000 та ҳолат) бўлиб ўтган[53]. Маълумотларига кўра, гепатит Э генотиплари 1 ва 2 умумий ҳисобда 20,1 миллион гепатит Э инфексиясини пайдо қилган бўлса 3 ва 4- генотиплар бир неча миллион симптоматик касаллик ҳамда 2005-йилда 70 000 ўлимни келтириб чиқарган[54].
Атроф-муҳит, озиқ-овқат ва қишлоқ ишлари департаментининг маълумотларига кўра, Буюк Британияда чўчқа гўштидан тайёрланган колбасаларнинг 10 фоизида гепатит Э вируси борлиги аниқланган. Тадқиқотга асосланиб Буюк Британияда гепатит Э нинг кўпайиши озиқ-овқат орқали юқадиган зоонозлар туфайли бўлгани исботланган. Баъзи тадқиқотлар шуни кўрсатадики, озиқ-овқат пиширилаётганда ҳарорат 70 °C (158 °Ф) даражага етиши керак. Керакли даражага етганда инфексия хавфини бартараф этиш учун 20 дақиқа давомида овқатни шу даражада пишириш керак. Ҳайвонлар саломатлиги ва ветеринария лабораториялари агентлиги Шотландиядаги барча чўчқаларнинг деярли ярмида гепатит Э ни аниқлаган[55].
Гепатит Э инфексияси гемодиализда бўлган одамларда кўпроқ учрайди, аммо юқишнинг ўзига хос хавф омиллари аниқланмаган[56].
Ҳайвонлардан юқиши
Гепатит Э 1 ва 2 дан бошқа генотиплар туфайли зооноз деб ҳисобланади, бунда ҳайвонлар асосий резервуар ҳисобланади. Бунда кийик ва чўчқаларда жуда кўп гепатит Э вируси аниқланган[57]. Уй ҳайвонлари гепатит Э вируси учун резервуар сифатида қайд этилган, баъзи сўровлар чўчқалар орасида инфексия даражаси 95% дан ошганини кўрсатган[58]. Экспериментал инфексияланган чўчқаларнинг ингичка ичаклари, лимфа тугунлари, йўғон ичак ва жигарида репликатив вирус топилган. Ёввойи чўчқа гўшти ва пиширилмаган кийик гўштини истеъмол қилгандан кейин бу вирусни одамларга юқиш эҳтимоли катталиги ҳақида хабар қилинган[59]. Чала пиширилган ҳайвон гўштини истеъмол қилгандан кейин вируснинг одамларга юқиш тезлиги ва бунинг аҳоли саломатлиги учун қай даражада хавфли эканлиги тўлиқ ўрганилмаган[60]. Бошқа ҳайвонларнинг сув омборларида яшаши ва одамларнинг бу сувни қайта ишловсиз истеъмол қилиши оқибатида касаллик юқиш эҳтимоли ҳам юқорилиги таъкидланган[27].
Бир қатор бошқа кичик сутемизувчилар потенциал резервуар сифатида аниқланган: кичик каламуш (Бандиcота бенгаленсис), қора каламуш (Раттус раттус бруннеусcулус) ва Осиё уй сичқончаси (Сунcус муринус). Сичқонча гепатити Э вируси деб аталган янги вирус алоҳида ажратиб олинган[61].
Геномлар
Гепатит Э иккита полипротеинни (О1 ва О2 оқсилини) кодлайдиган учта очиқ ўқиш рамкасига (ОРФ) эга. ОРФ2 учта капсид оқсилини кодлайди, О1 эса вирус репликациясида иштирок этадиган етти фрагментни ва бошқа фрагментларни кодлашда иштирок этади[62][63][64].
Гепатит Э геномидаги энг кичик ОРФ3 ОРФ3 субгеномик РНКдан 113-115 аминокислоталардан иборат О3 оқсилига узатилади. ОРФ3 гепатит Э вирусида иммунитетни заифлаштиришда муҳим аҳамиятга эга. Олдинги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, ОРФ3 бемор лабаратор суртмаларида топилган ва ҳужайра ривожланишида ишлаб чиқарилган вирусли зарралар билан боғланган. Ўстирилган ҳужайраларда ОРФ3 гепатит Э РНК репликацияси, вирус бирикмаси ёки инфексия учун зарур бўлмаган бўлса-да, заррачаларни чиқариш учун зарур ҳисобланади[65].

Вируснинг ҳаёт сикли
Гепатит Э вирусининг айланиш сикли номаълум; капсид оқсили ҳужайра рецепторлари билан боғланиб, вирусга қўшила олади. ОРФ2 (c-терминал) ҲСC70 билан боғланиш орқали вирусгс қўшилишни мўтадил ҳолга олиб келадиМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме[66].
Гелданамицин ҲЕВ239 капсид оқсилининг ташилишини блоклайди, лекин бўлинган капсид оқсилининг киришини блоклай олмайди, бу Ҳсп90 гепатит Э ташилишида муҳим рол ўйнашини кўрсатади[67].
Диагностика
Гепатит Э ташхиси нуқтаи назаридан фақат гепатит Э РНК ёки гепатит Э га ИгМ антитаналари мавжудлигини тасдиқловчи лаборатория қон текширувига ишониш мумкин[68]. Америка Қўшма Штатларида гепатит Э инфексиясини ташхислаш учун ҳеч қандай серологик тестларга озиқ-овқат ва фармацевтика идораси томонидан рухсат берилмаган. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти гепатит Э РНКни аниқлаш ва миқдорини билиш учун халқаро стандарт штаммни ишлаб чиқган[69][70].
Вирусологик белгилар
Эмлаш амалга ошмаган деб фараз қилсак, тестлар қуйидагиларни кўрсатиши мумкин:Манба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме
- агар инсоннинг иммунитети нормал бўлса, у ҳолда
- агар ИгМ анти-ГЕВ салбий бўлса, ГЕВ инфексияси инкор қилинади
- агар ИгМ анти-ГЕВ ижобий бўлса, у ҳолда текширилаётган одам ГЕВ инфексиясини юқтириб олган бўлиши мумкин
- агар одамнинг иммунитети касаллик ёки тиббий даволаниш туфайли заифлашган бўлса, орган трансплантациясини бошидан ўтказган бўлса, у ҳолда
- агар ИгМ анти-ГЕВ салбий бўлса, қўшимча қон текшируви ўтказилади
- ижобий ГЕВ РНК, одам ГЕВ инфексияси мавжуд
- салбий ГЕВ РНК инфексия белгилари йўқ
- агар ИгМ анти-ГЕВ ижобий бўлса, у ҳолда текширилаётган одам ГЕв инфексиясини юқтириб олган бўлиши мумкин.
- агар ИгМ анти-ГЕВ салбий бўлса, қўшимча қон текшируви ўтказилади
Профилактика

Санитария ишлари
Санитария гепатит Э нинг олдини олишда энг муҳим чора ҳисобланади. Бу ишлар қаторига: чиқиндиларини тўғри тозалаш ва йўқ қилиш, умумий сув таъминоти учун юқори стандартлар, шахсий гигиена тартиб-қоидаларини яхшилаш ва озиқ-овқат маҳсулотларини санитария қоидаларига мувофиқ тайёрлаш кабилар киради. Гепатит Э касаллигини олдини олиш стратегияси ривожланаётган мамлакатларда учрайдиган кўплаб бошқа касалликларга ўхшайди[71]. Гўштни 71 °C (159.8 °Ф) да тўлиқ пишириш гепатит Э вируси хавфини камайтиради, турли ҳароратларда вирусни инактивация қилиш учун ҳар хил вақт давомида ишлов беришни талаб қилади[72].
Донорлик
Трансфузён йўл орқали юқадиган инфексияни (ТТИ) келтириб чиқариш учун зарур бўлган қон маҳсулотларида мавжуд бўлган вирус миқдори ўзгарувчан бўлади. Гепатит Э вирусини трансфиузён орқали юқтириш минипоол ГЕВ НАТ (нуклеин кислотаси тести) скрининги орқали текширилиши мумкин[73][74]. НАТ — қон топширилганда қонни молекуляр текшириш учун ишлатиладиган усул[75].
Ваксиналар

Рекомбинант вирусли оқсилларга асосланган ваксина 1990-йилларда ишлаб чиқилган ва 2001-йилда юқори хавфли популяцияда (Непалда) синовдан ўтказилган[76]. Ваксина самарали ва хавфсиз бўлиб чиқган, аммо ишлаб чиқариш ҳомийлик йўқлиги сабабли тўхтатилган, чунки ривожланган мамлакатларда гепатит Э кам учрайди[77]. Қўшма Штатларда гепатит Э га қарши ваксинадан фойдаланиш учун лицензия мавжуд эмас[78].
Истисно тариқасида- Хитой Давлат озиқ-овқат ва фармацевтика идораси (СФДА) томонидан бир йилдан ортиқ текширувдан сўнг, хитойлик олимлар томонидан ишлаб чиқилган гепатит Э ваксинаси 2012-йил охирида фойдаланишга рухсат берилган. Унинг ишлаб чиқарувчиси Хиамен Инновах Биотеч томонидан ГЕВ 239 деб номланган. Ваксина 2012-йилда Хитой Фан ва Технология Вазирлиги томонидан Сзянсу провинсиясидан 100 000 дан ортиқ одам устидан назорат остида ўтказилган синовдан сўнг гепатит Э нинг олдини олиш учун маъқулланган, бунда эмланганларнинг бирортаси ҳам инфексияни юқтирмаган[79]. Биринчи ваксина партиялари Инновах заводидан 2012-йил октябр ойи охирида Хитой дистрибюторлари томонидан савдога чиқарилганМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме.
Далиллар йўқлиги сабабли Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти 2015-йилдан бошлаб ГЕВ 239 ваксинасини мунтазам равишда қўллаш бўйича тавсиялар бермаган[80]. Унинг 2015-йилдаги позицияси шундан иборат эдики, миллий ҳукуматлар маҳаллий эпидемиологик аҳволга асосланган ҳолда ваксинадан мустақил фойдаланишга қарор қилишлари мумкин эди[80].
Даволаш
Гепатит Э учун хавфсизлик ва самарадорликни аниқлаган ҳеч қандай дори йўқ ва вирусга қарши дориларнинг катта қисмига клиник синовлар ўтказилмаган[15]. Мавжуд кичик тадқиқотларнинг натижалари шуни кўрсатганки, рибавирин сурункали инфексияни ривожлантирган иммунитети заиф одамларда самарали деб ҳисобланган[81][82].
Сурункали ГЕВ инфексияси иммуносупрессив терапия билан боғлиқ ва бу аъзолар трансплантациясини бошидан ўтказган одамларда содир бўлганда, иммуносупрессив дориларни камайтириш беморларнинг учдан бирида ГЕВ стабиллашувига олиб келиши мумкинлиги исботланганМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме.
Эпидемиология
Гепатит Э вируси йилига 20 миллионга яқин инфексияни келтириб чиқаради. Бу уч миллионга яқин ўткир касалликларга олиб келади ва 2015-йилда 44 000 кишининг ўлимига сабаб бўлган[15]. Ҳомиладор аёллар, айниқса, 30% ёки ундан кўпроқ ҳолларда ўлимга олиб келадиган касалликнинг ўткир шаклини бошларидан ўткзишади. ГЕВ ривожланаётган мамлакатларда касаллик ва ўлимнинг асосий сабабидир. Гепатит Э Марказий Осиёда эндемик ҳисобланади, Марказий Америка ва Яқин Шарқда эса юқумли касалликлар қайд этилганлиги маълум[83][84]. Ривожланган мамлакатларда гепатит Э тобора кўпайиб бормоқда, 2015-йилда Англия ва Уэлсда гепатит Э вируси билан касалланган 848 та ҳолат қайд этилган[85].
Сўнгги эпидемиялар
2007-йил октябр ойида Уганда шимолидаги Китгум туманида гепатит Э эпидемияси пайдо бўлган. Ушбу эпидемия дунёда маълум бўлган гепатит Э нинг энг йирик эпидемияларидан бирига айланган. 2009-йил июн ойига келиб, 10 196 киши касал бўлиб, 160 киши вафот этган[86]. ГЕВ эпидемияси мамлакатда илгари ҳеч қандай эпидемия қайд этилмаганига қарамай содир бўлди, аёллар ГЕВдан энг кўп зарар кўрганлар[86].

2012-йил июл ойида Судан чегараси яқинидаги Мабан округидаги Жанубий Суданлик қочқинлар лагерларида касаллик авж олгани ҳақида хабар берилган. Жанубий Судан Соғлиқни сақлаш вазирлиги 2012-йил 13-сентябр ҳолатига кўра 400 дан ортиқ касаллик ва 16 киши ўлганини маълум қилган[87]. 2013-йил 2-феврал ҳолатига кўра, 88 киши эпидемия туфайли вафот этган. Чегара билмас шифокорлар хайрия ташкилоти 4000 га яқин одамни даволаганини эълон қилишган[88]. 2014-йил апрел ойида Непалнинг Биратнагар муниципалитетидаги эпидемия 6000 дан ортиқ маҳаллий аҳолининг инфексиясига ва камида 9 кишининг ўлимига сабаб бўлган[89].
Намибиядаги эпидемия пайтида, зарарланганлар сони 2018-йил январ ойида 490 дан 2019-йил апрелида 5014 тага (42 ўлим билан), 2019-йил августига келиб 6151 ҳолатга (56 ўлим билан) кўтарилган. ЖССТнинг ҳисоб-китобларига кўра, ўлим даражаси 0,9% ни ташкил қилган[90][91][92].
2020-йил май ойида Гонконгда каламушлар томонидан юқтирган гепатит Э нинг камида 10 та ҳолати ва юқиш механизми тўлиқ аниқланмаган юзлаб ҳолатлар қайд этилган[93].
Эволюция
Бугунги кунда мавжуд бўлган ГЕВ штаммлари 1344 йил олдин умумий вирусдан келиб чиққан бўлиши мумкин[94]. Бошқа бир таҳлил гепатит Э нинг келиб чиқишини ~ 6000 йил олдинга тўғри келишини кўрсатган, бу чўчқаларни хонакилаштириш билан боғлиқ деган тахмин мавжуд[95]. Бир вақтнинг ўзида иккита тур ажралиб чиқиши мумкин — антропотроп шакл ва энзоотик шакл — кейинчалик улар мос равишда 1 — 2 ва 3 — 4 генотипларга айланган бўлиши мумкин[96].
2-генотип бошқа генотипларга қараганда камроқ аниқланган бўлсада, генетик эволюцион таҳлиллар шуни кўрсатадики, 1, 3 ва 4 генотиплари тарқалиши сўнгги 100 йил ичида сезиларли даражада ошган[27].
Манбалар
- ↑ Ҳепатитис Э: Баcкгроунд, Этиопатҳопҳйсиологй, Эпидемиологй. Медсcапе. 2019. ҳттпс://эмедиcине.медсcапе.cом/артиcле/178140-овервиэw.
- ↑ „Ҳепатитис (Вирал) НИДДК“. Тҳе Натионал Институте оф Диабетес анд Дигестиве анд Кидней Дисеасес. Қаралди: 2020-йил 19-июн.
- ↑ „Wҳат ис ҳепатитис?“. www.wҳо.инт. WҲО. Қаралди: 2019-йил 17-апрел.
- ↑ Wестон, Деббиэ. Инфеcтион Превентион анд Cонтрол ат а Гланcе (эн). Жоҳн Wилей & Сонс, 2016 — 12-бет. ИСБН 9781118973554.
- ↑ Кумар, Субрат; Субҳадра, Субҳра; Сингҳ, Бҳупиндер; Панда, Б.К. (Април 2013). "Ҳепатитис Э вирус: тҳе cуррент сcенарио" (эн). Интернатионал Жоурнал оф Инфеcтиоус Дисеасес 17 (4): э228–э233. дои:10.1016/ж.ижид.2012.11.026. ИССН 1201-9712. ПМИД 23313154. ҳттпс://www.ижидонлине.cом/артиcле/С1201-9712(12)01319-7/фуллтехт.
- ↑ Зҳоу Х, де Ман РА, де Кнегт РЖ, Мецелаар ҲЖ, Пеппеленбосч МП, Пан Қ.; Де Ман; Де Кнегт; Мецелаар; Пеппеленбосч; Пан (2013). "Эпидемиологй анд манагемент оф чрониc ҳепатитис Э инфеcтион ин солид орган трансплантатион: а cомпреҳенсиве литературе ревиэw". Рев. Мед. Вирол. 23 (5): 295–304. дои:10.1002/рмв.1751. ПМИД 23813631.
- ↑ Камар, Нассим; Изопет, Жаcқуэс; Далтон, Ҳаррй Р. (2013). "Чрониc ҳепатитис э вирус инфеcтион анд треатмент". Жоурнал оф Cлиниcал анд Эхпериментал Ҳепатологй 3 (2): 134–140. дои:10.1016/ж.жcеҳ.2013.05.003. ИССН 0973-6883. ПМИД 25755487. ПМC 3940092. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3940092.
- ↑ Камар, Н.; Абраванел, Ф.; Селвес, Ж.; Гарроусте, C.; Эспосито, Л.; Лавайссиèре, Л.; Cоинтаулт, О.; Рибес, Д. эт ал. (2010). "Инфлуэнcе оф Иммуносуппрессиве Тҳерапй он тҳе Натурал Ҳисторй оф Генотйпе 3 Ҳепатитис-Э Вирус Инфеcтион Афтер Орган Трансплантатион". Трансплантатион 89 (3): 353–360. дои:10.1097/тп.0б013э3181c4096c. ПМИД 20145528. ҳттпс://дои.орг/10.1097/тп.0б013э3181c4096c.
- ↑ Далтон, Ҳаррй Р.; Камар, Нассим; Байлис, Саллй А.; Морадпоур, Дариус; Wедемеер, Ҳеинер; Негро, Франcесcо (Жуне 2018). "ЭАСЛ Cлиниcал Праcтиcе Гуиделинес он ҳепатитис Э вирус инфеcтион". Жоурнал оф Ҳепатологй 68 (6): 1256–1271. дои:10.1016/ж.жҳеп.2018.03.005. ПМИД 29609832. ҳттпс://www.жоурнал-оф-ҳепатологй.эу/артиcле/С0168-8278(18)30155-7/фуллтехт.
- ↑ Жамес, Спенcер Л. эт ал. (10 Новембер 2018). "Глобал, регионал, анд натионал инcиденcе, преваленcе, анд еарс ливед wитҳ дисабилитй фор 354 дисеасес анд инжуриэс фор 195 cоунтриэс анд территориэс, 1990–2017: а сйстематиc аналйсис фор тҳе Глобал Бурден оф Дисеасе Студй 2017". Ланcет 392 (10159): 1789–1858. дои:10.1016/С0140-6736(18)32279-7. ИССН 0140-6736. ПМИД 30496104. ПМC 6227754. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6227754.
- ↑ Ли, Шао-Wеи; Зҳао, Қинжиан; Wу, Тинг; Чен, Шу; Зҳанг, Жун; Хиа, Нинг-Шао (2015-02-25). "Тҳе девелопмент оф а реcомбинант ҳепатитис Э ваccине ҲЕВ 239". Ҳуман Ваccинес & Иммунотҳерапеутиcс 11 (4): 908–914. дои:10.1080/21645515.2015.1008870. ИССН 2164-5515. ПМИД 25714510. ПМC 4514148. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4514148.
- ↑ Санфорд, Чристопҳер А.. Тҳе Травел анд Тропиcал Медиcине Мануал Э-Боок (эн). Элсевиэр Ҳеалтҳ Сcиэнcес, 2016 — 324-бет. ИСБН 9780323417426.
- ↑ 13,0 13,1 Ҳоофнагле, Ж. Ҳ.; Нелсон, К. Э.; Пурcелл, Р. Ҳ. (2012). "Ҳепатитис Э". Неw Энгланд Жоурнал оф Медиcине 367 (13): 1237–1244. дои:10.1056/НЕЖМра1204512. ПМИД 23013075. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_неw-энгланд-жоурнал-оф-медиcине_2012-09-27_367_13/паге/н69.
- ↑ „Фаcц абоут ҳепатитис Э“ (эн). эcдc.эуропа.эу. Эуропеан Cентре фор Дисеасе Превентион анд Cонтрол. Қаралди: 2019-йил 17-апрел.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 „Ҳепатитис Э“ (эн). www.wҳо.инт. WҲО. Қаралди: 2019-йил 17-апрел.
- ↑ Боннет, Д.; Камар, Н.; Изопет, Ж.; Алриc, Л. (2012). "Л'ҳéпатите вирале Э : Уне маладиэ éмергенте". Ла Ревуэ де Мéдеcине Интерне 33 (6): 328–334. дои:10.1016/ж.ревмед.2012.01.017. ПМИД 22405325.
- ↑ Беҳрендт, Патриcк; Стеинманн, Эике; Маннс, Мичаэл П.; Wедемеер, Ҳеинер (2014-12-01). "Тҳе импаcт оф ҳепатитис Э ин тҳе ливер трансплант сеттинг". Жоурнал оф Ҳепатологй 61 (6): 1418–1429. дои:10.1016/ж.жҳеп.2014.08.047. ПМИД 25195557.
- ↑ Камар, Нассим; Писчке, Свен (7 Май 2018). "Аcуте анд Персистент Ҳепатитис Э Вирус Генотйпе 3 анд 4 Инфеcтион: Cлиниcал Феатурес, Патҳогенесис, анд Треатмент". Cолд Спринг Ҳарбор Перспеcтивес ин Медиcине 9 (7): а031872. дои:10.1101/cшперспеcт.а031872. ИССН 2157-1422. ПМИД 29735575. ПМC 6601456. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6601456.
- ↑ Базербачи, Ф; Ҳаффар, С; Гарг, СК; Лаке, ЖР (Фебруарй 2016). "Эхтра-ҳепатиc манифестатионс ассоcиатед wитҳ ҳепатитис Э вирус инфеcтион: а cомпреҳенсиве ревиэw оф тҳе литературе.". Гастроэнтерологй Репорт 4 (1): гов042. дои:10.1093/гастро/гов042. ПМИД 26358655. ПМC 4760069. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4760069.
- ↑ Риверо-Жуáрез, Антонио; Агуилера, Антонио; Авеллóн, Ана; Гарcíа-Делторо, Мигуэл; Гарcíа, Федериcо; Гортазар, Чристиан; Гранадос, Рафаэл; Маcíас, Жуан эт ал. (30 Жулй 2018). "Эхеcутиве суммарй: Cонсенсус доcумент оф тҳе диагносис, манагемент анд превентион оф инфеcтион wитҳ тҳе ҳепатитис Э вирус: Студй Гроуп фор Вирал Ҳепатитис (ГЕҲЕП) оф тҳе Спаниш Соcиэтй оф Инфеcтиоус Дисеасес анд Cлиниcал Миcробиологй (СЕИМC)". Энфермедадес Инфеccиосас й Миcробиологиа Cлиниcа 38 (1): 28–32. дои:10.1016/ж.эимc.2018.06.014. ИССН 1578-1852. ПМИД 30072282.
- ↑ Камар, Нассим; Бендалл, Ричард П.; Перон, Жеан Мариэ; Cинтас, Пасcал; Прудҳомме, Лаурент; Мансуй, Жеан Мичел; Ростаинг, Лионел; Кеане, Франcес эт ал. (2011). "Ҳепатитис Э вирус анд неурологиc дисордерс". Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 17 (2): 173–179. дои:10.3201/эид1702.100856. ИССН 1080-6059. ПМИД 21291585. ПМC 3298379. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3298379.
- ↑ Далтон, Ҳаррй Р.; Камар, Нассим; ван Эижк, Жероэн Ж. Ж.; Мcлеан, Брендан Н.; Cинтас, Пасcал; Бендалл, Ричард П.; Жаcобс, Барт C. (29 Деcембер 2015). "Ҳепатитис Э вирус анд неурологиcал инжурй". Натуре Ревиэwс Неурологй 12 (2): 77–85. дои:10.1038/нрнеурол.2015.234. ИССН 1759-4766. ПМИД 26711839. ҳттпс://www.семантиcсчолар.орг/папер/17д6ф8фф1б8бдф5а0ф181а2cф1эээа36ф60633c8.
- ↑ Патра, Шарда; Кумар, Ашиш; Триведи, Шубҳа Сагар; Пури, Манжу; Сарин, Шив Кумар (2007-07-03). "Матернал анд Фетал Оутcомес ин Прегнант Wомен wитҳ Аcуте Ҳепатитис Э Вирус Инфеcтион" (эн). Анналс оф Интернал Медиcине 147 (1): 28–33. дои:10.7326/0003-4819-147-1-200707030-00005. ИССН 0003-4819. ПМИД 17606958. ҳттпс://www.семантиcсчолар.орг/папер/дедб6д08э9678а676c029307197бд44c18cд5567.
- ↑ Кумар А., Бениwал М., Кар П., Шарма Ж.Б., Муртҳй Н.С. (2004). "Wилей Онлине Либрарй". Интернатионал Жоурнал оф Гйнеcологй & Обстетриcс 85 (3): 240–244. дои:10.1016/ж.ижго.2003.11.018. ПМИД 15145258. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_интернатионал-жоурнал-оф-гйнеcологй-обстетриcс_2004-06_85_3/паге/240.
- ↑ Кҳуроо, Моҳаммад С.; Кҳуроо, Меҳнааз С.; Кҳуроо, Наира С. (20 Септембер 2016). "Трансмиссион оф Ҳепатитис Э Вирус ин Девелопинг Cоунтриэс". Вирусес 8 (9): 253. дои:10.3390/в8090253. ИССН 1999-4915. ПМИД 27657112. ПМC 5035967. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=5035967.
- ↑ Босе, Пураби Дека; Дас, Бҳудев Чандра; Ҳазам, Ражиб Кишоре; Кумар, Ашок; Медҳи, Субҳаш; Кар, Премашис (2014). "Эвиденcе оф эхтраҳепатиc реплиcатион оф ҳепатитис Э вирус ин ҳуман плаcента". Жоурнал оф Генерал Вирологй 95 (6): 1266–1271. дои:10.1099/вир.0.063602-0. ПМИД 24622580.
- ↑ 27,0 27,1 27,2 Изопет, Жаcқуэс; Абраванел, Флоренcе; Далтон, Ҳаррй Р.; Камар, Нассим (1 Жануарй 2014). "Ҳепатитис Э Вирус Инфеcтион" (эн). Cлиниcал Миcробиологй Ревиэwс 27 (1): 116–138. дои:10.1128/CМР.00057-13. ИССН 0893-8512. ПМИД 24396139. ПМC 3910910. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3910910.
- ↑ Пéрез-Граcиа, Марíа Тереса; Суай-Гарcíа, Беатриз; Матеос-Линдеманн, Марíа Луиса (20 Марч 2017). "Ҳепатитис Э анд прегнанcй: cуррент стате". Ревиэwс ин Медиcал Вирологй 27 (3): э1929. дои:10.1002/рмв.1929. ИССН 1099-1654. ПМИД 28318080.
- ↑ Фелдман, Марк. Слеисенгер анд Фордтран'с Гастроинтестинал анд Ливер Дисеасе Э-Боок: Патҳопҳйсиологй, Диагносис, Манагемент, Эхперт Cонсулт Премиум Эдитион - Энҳанcед Онлине Феатурес (эн). Элсевиэр Ҳеалтҳ Сcиэнcес, 2010 — 1337-бет. ИСБН 978-1-4377-2767-8. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
- ↑ Wанг, Ёучун. Ҳепатитис Э Вирус (эн). Спрингер, 2016 — 75-бет. ИСБН 9789402409420.
- ↑ Wанг, Ёучун. Ҳепатитис Э Вирус (эн). Спрингер, 2016 — 10-бет. ИСБН 9789402409420.
- ↑ Боер, Тҳомас Д.. Заким анд Боер'с Ҳепатологй: А Техтбоок оф Ливер Дисеасе (эн). Элсевиэр Ҳеалтҳ Сcиэнcес, 2012 — 609-бет. ИСБН 978-1437708813.
- ↑ Сридҳар, Сиддҳартҳ; Тенг, Жаде Л. Л.; Чиу, Цз-Ҳо; Лау, Сусанна К. П.; Wоо, Патриcк C. Й. (20 Април 2017). "Ҳепатитис Э Вирус Генотйпес анд Эволутион: Эмергенcе оф Cамел Ҳепатитис Э Варианц". Интернатионал Жоурнал оф Молеcулар Сcиэнcес 18 (4): 869. дои:10.3390/ижмс18040869. ИССН 1422-0067. ПМИД 28425927. ПМC 5412450. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=5412450.
- ↑ Жоҳне, Реимар; Ҳеcкел, Гералд; Пленге-Бöниг, Анита; Киндлер, Эвелине; Маресч, Чристина; Реэтз, Жочен; Счиэлке, Аника; Улрич, Раинер Г. (2010). "Новел ҳепатитис Э вирус генотйпе ин Норwай рац, Германй". Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 16 (9): 1452–1455. дои:10.3201/эид1609.100444. ИССН 1080-6059. ПМИД 20735931. ПМC 3294985. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3294985.
- ↑ Сридҳар, Сиддҳартҳ; Йип, Cйрил C.Й.; Wу, Шушенг; Cаи, Жианпиао; Зҳанг, Анна Жин-Хиа; Леунг, Кит-Ҳанг; Чунг, Том W.Ҳ.; Чан, Жаспер Ф.W. эт ал. (Деcембер 2018). "Рат Ҳепатитис Э Вирус ас Cаусе оф Персистент Ҳепатитис афтер Ливер Трансплант" (эн-ус). Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 24 (12): 2241–2250. дои:10.3201/эид2412.180937. ПМИД 30457530. ПМC 6256372. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6256372.
- ↑ Пелоси, Э; Cларке, И (2008-11-07). "Ҳепатитис Э: а cомплех анд глобал дисеасе". Эмергинг Ҳеалтҳ Тҳреац Жоурнал 1: э8. дои:10.3134/эҳтж.08.008. ИССН 1752-8550. ПМИД 22460217. ПМC 3167588. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3167588.
- ↑ Ҳепатитис Э Ваccине Wоркинг Гроуп (1 Оcтобер 2014). Реcоммендатионс оф ҲЕВ Wоркинг Гроуп он тҳе усе оф ҳепатитис Э ваccине (Репорт). WҲО. ҳттпс://www.wҳо.инт/иммунизатион/саге/меэтингс/2014/оcтобер/3_Ҳеп_Э_ваcc_WГ_САГЕ_Реcс_финал_1Оcт2014.пдф.
- ↑ 38,0 38,1 Сонг, Ёон-Жаэ (2010-11-01). "Студиэс оф ҳепатитис Э вирус генотйпес". Тҳе Индиан Жоурнал оф Медиcал Ресеарч 132 (5): 487–488. ИССН 0971-5916. ПМИД 21149996. ПМC 3028963. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3028963.
- ↑ Гуэррант, Ричард Л.. Тропиcал Инфеcтиоус Дисеасес: Принcиплес, Патҳогенс анд Праcтиcе (Эхперт Cонсулт – Онлине анд Принт) (эн). Элсевиэр Ҳеалтҳ Сcиэнcес, 2011 — 424-бет. ИСБН 9781437737776.
- ↑ Менг, Х. Ж. (2010-01-27). "Ҳепатитис Э вирус: Анимал Ресервоирс анд Зоонотиc Риск". Ветеринарй Миcробиологй 140 (3–4): 256–65. дои:10.1016/ж.ветмиc.2009.03.017. ИССН 0378-1135. ПМИД 19361937. ПМC 2814965. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2814965.
- ↑ Wоолсон, К. Л.; Форбес, А.; Вине, Л.; Бейнон, Л.; Мcелҳинней, Л.; Панайи, В.; Ҳунтер, Ж. Г.; Мадден, Р. Г. эт ал. (2014). "Эхтра-ҳепатиc манифестатионс оф ауточтҳоноус ҳепатитис Э инфеcтион" (эн). Алиментарй Пҳармаcологй & Тҳерапеутиcс 40 (11–12): 1282–1291. дои:10.1111/апт.12986. ИССН 1365-2036. ПМИД 25303615.
- ↑ "Ҳепатитис Э вирус ин порк ливер саусаге, Франcе". Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 19 (2): 264–6. Фебруарй 2013. дои:10.3201/эид1902.121255. ПМИД 23347828. ПМC 3563277. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3563277.
- ↑ Камар, Нассим; Далтон, Ҳаррй Р.; Абраванел, Флоренcе; Изопет, Жаcқуэс (2014). "Ҳепатитис Э Вирус Инфеcтион". Cлиниcал Миcробиологй Ревиэwс 27 (1): 116–138. дои:10.1128/CМР.00057-13. ИССН 0893-8512. ПМИД 24396139. ПМC 3910910. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3910910.
- ↑ Лиу, Донгёу. Молеcулар Детеcтион оф Ҳуман Вирал Патҳогенс (эн). CРC Пресс, 2010-11-23 — 102-бет. ИСБН 9781439812372.
- ↑ „Ҳепатитис Э Фаcт шеэт“ (эн). WҲО. Қаралди: 2019-йил 17-апрел.
- ↑ Даи, Хинг; Донг, Чен; Зҳоу, Зҳенхиан; Лианг, Жиуҳонг; Донг, Мин; Янг, Ян; Фу, Жиангуанг; Тиан, Ҳуа эт ал. (2013). "Ҳепатитис Э Вирус Генотйпе 4, Нанжинг, Чина, 2001–2011". Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 19 (9): 1528–1530. дои:10.3201/эид1909.130013. ИССН 1080-6040. ПМИД 23965731. ПМC 3810912. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3810912.
- ↑ Канки, Пҳйллис. Инфеcтиоус Дисеасес: Селеcтед Энтриэс фром тҳе Энcйcлопедиа оф Сустаинабилитй Сcиэнcе анд Течнологй (эн). Спрингер Сcиэнcе & Бусинесс Медиа, 2012 — 391-бет. ИСБН 9781461457190.
- ↑ Гриффитҳс, Жеффрей. Публиc Ҳеалтҳ анд Инфеcтиоус Дисеасес (эн). Элсевиэр, 2010-03-09. ИСБН 9780123815071.
- ↑ Гуэрин, Пҳилиппе Жеан; Ниcанд, Элисабетҳ; Cигленеcки, Иза; Граис, Ребеccа Фреэман; Морен, Алаин; Диаз, Франcисcо; Татай, Мерcедес; Низоу, Жаcқуэс-Йвес эт ал. (15 Жуне 2006). "А Ларге Оутбреак оф Ҳепатитис Э амонг а Дисплаcед Популатион ин Дарфур, Судан, 2004: Тҳе Роле оф Wатер Треатмент Метҳодс" (эн). Cлиниcал Инфеcтиоус Дисеасес 42 (12): 1685–1691. дои:10.1086/504321. ИССН 1058-4838. ПМИД 16705572. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_cлиниcал-инфеcтиоус-дисеасес_2006-06-15_42_12/паге/1685.
- ↑ 50,0 50,1 Биттон, Габриэл. Wастеwатер Миcробиологй (эн). Жоҳн Wилей & Сонс, 2005-05-27 — 132-бет. ИСБН 9780471717911.
- ↑ Ҳубáлек, Зденек. Миcробиал Зооносес анд Сапроносес (эн). Спрингер Сcиэнcе & Бусинесс Медиа, 2010-11-25 — 189-бет. ИСБН 9789048196579.
- ↑ Кҳуроо, Моҳаммад Султан (2011-10-01). "Дисcоверй оф ҳепатитис Э: Тҳе эпидемиc нон-А, нон-Б ҳепатитис 30 еарс доwн тҳе меморй лане". Вирус Ресеарч. Ҳепатитис Э Вирусес 161 (1): 3–14. дои:10.1016/ж.вирусрес.2011.02.007. ПМИД 21320558.
- ↑ Cоwиэ, Бенжамин C.; Адамопоулос, Жим; Cартер, Карен; Келлй, Ҳеатҳ (2005-03-01). "Ҳепатитис Э Инфеcтионс, Виcториа, Аустралиа". Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 11 (3): 482–484. дои:10.3201/эид1103.040706. ИССН 1080-6040. ПМИД 15757573. ПМC 3298235. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3298235.
- ↑ Реин, Давид Б.; Стевенс, Гретчен А.; Тҳеакер, Жордан; Wиттенборн, Жоҳн С.; Wиэрсма, Стевен Т. (2012). "Тҳе глобал бурден оф ҳепатитис Э вирус генотйпес 1 анд 2 ин 2005" (эн). Ҳепатологй 55 (4): 988–997. дои:10.1002/ҳеп.25505. ИССН 1527-3350. ПМИД 22121109.
- ↑ Доwард, Жамиэ. „Чефс фигҳт фор тҳе ригҳт то серве тҳеир порк пинк“. Тҳе Обсервер неwспапер (2013-йил 21-сентябр).
- ↑ Ҳаффар, Самир; Базербачи, Фатеҳ (2017-09-04). "Сйстематиc ревиэw wитҳ мета-аналйсис: тҳе ассоcиатион бетwеэн ҳепатитис Э серопреваленcе анд ҳаэмодиалйсис". Алимент Пҳармаcол Тҳер 46 (9): 790–799. дои:10.1111/апт.14285. ПМИД 28869287.
- ↑ Павио, Ниcоле; Менг, Хианг-Жин; Реноу, Чристопҳе (2010-01-01). "Зоонотиc ҳепатитис Э: анимал ресервоирс анд эмергинг рискс". Ветеринарй Ресеарч 41 (6): 46. дои:10.1051/ветрес/2010018. ИССН 0928-4249. ПМИД 20359452. ПМC 2865210. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2865210.
- ↑ Сатоу К, Нишиура Ҳ; Нишиура (2007). "Трансмиссион Дйнамиcс оф Ҳепатитис Э Амонг Сwине: Потентиал Импаcт упон Ҳуман Инфеcтион". БМC Вет. Рес. 3: 9. дои:10.1186/1746-6148-3-9. ПМИД 17493260. ПМC 1885244. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=1885244.
- ↑ "Ҳепатитис Э Вирус Трансмиссион фром Wилд Боар Меат". Эмергинг Инфеcт. Дис. 11 (12): 1958–60. 2005. дои:10.3201/эид1112.051041. ПМИД 16485490. ПМC 3367655. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3367655.
- ↑ Куниҳолм МҲ & Нелсон КЕ (2008). "Оф Орган Меац анд Ҳепатитис Э Вирус: Оне Парт оф а Ларгер Пуззле Ис Солвед". Ж Инфеcт Дис 198 (12): 1727–1728. дои:10.1086/593212. ПМИД 18983247. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-инфеcтиоус-дисеасес_2008-12-15_198_12/паге/н8.
- ↑ Жоҳне Р, Пленге-Бöниг А, Ҳесс М, Улрич РГ, Реэтз Ж, Счиэлке А; Пленге-Бöниг; Ҳесс; Улрич; Реэтз; Счиэлке (2010). "Детеcтион оф а новел ҳепатитис Э-лике вирус ин фаэcес оф wилд рац усинг а нестед броад-спеcтрум РТ-ПCР". Ж. Ген. Вирол. 91 (Пт 3): 750–758. дои:10.1099/вир.0.016584-0. ПМИД 19889929.
- ↑ Балакришнан, В.. Праcтиcал Гастроэнтерологй (эн). ЖП Медиcал Лтд, 2016 — 195-бет. ИСБН 9789352501908. Қаралди: 2019-йил 22-июл.
- ↑ Cоcқуэрел, Лауренcе; Дубуиссон, Жеан; Меулеман, Пҳилип; д'Аутуме, Валентин де Массон; Фарҳат, Раян; Алиоуат-Денис, Cécиле-Мариэ; Дувет, Сандрине; Саас, Лауре эт ал. (18 Април 2019). "Неw инсигҳц инто тҳе ОРФ2 cапсид протеин, а кей плаер оф тҳе ҳепатитис Э вирус лифеcйcле" (эн). Сcиэнтифиc Репорц 9 (1): 6243. дои:10.1038/с41598-019-42737-2. ИССН 2045-2322. ПМИД 31000788. ПМC 6472401. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6472401.
- ↑ Аҳмад, Имран; Ҳолла, Р. Прасида; Жамеэл, Шаҳид (Оcтобер 2011). "Молеcулар Вирологй оф Ҳепатитис Э Вирус". Вирус Ресеарч 161 (1): 47–58. дои:10.1016/ж.вирусрес.2011.02.011. ИССН 0168-1702. ПМИД 21345356. ПМC 3130092. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3130092.
- ↑ Динг, Қианг; Ҳеллер, Бригитте; Cапуccино, Жуан М. В.; Сонг, Бокаи; Нимгаонкар, Ила; Ҳребикова, Габриэла; Cонтрерас, Жорге Э.; Плосс, Алехандер (2017). "Ҳепатитис Э вирус ОРФ3 ис а фунcтионал ион чаннел реқуиред фор релеасе оф инфеcтиоус партиcлес". Проcеэдингс оф тҳе Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес оф тҳе Унитед Статес оф Америcа 114 (5): 1147–1152. дои:10.1073/пнас.1614955114. ИССН 1091-6490. ПМИД 28096411. ПМC 5293053. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=5293053.
- ↑ Тао, ТС; Лиу, З; Е, Қ; Мата, ДА; Ли, К; Йин, C; Зҳанг, Ж; Тао, ЙЖ (Ауг 4, 2009). "Струcтуре оф тҳе ҳепатитис Э вирус-лике партиcле суггесц мечанисмс фор вирус ассемблй анд реcептор биндинг". Проcеэдингс оф тҳе Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес оф тҳе Унитед Статес оф Америcа 106 (31): 12992–7. дои:10.1073/пнас.0904848106. ПМИД 19622744. ПМC 2722310. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2722310.
- ↑ Cао, Дианжун; Менг, Хианг-Жин (2012-08-22). "Молеcулар биологй анд реплиcатион оф ҳепатитис Э вирус" (эн). Эмергинг Миcробес & Инфеcтионс 1 (8): э17. дои:10.1038/эми.2012.7. ПМИД 26038426. ПМC 3630916. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3630916.
- ↑ Аггарwал, Ракеш (2 Оcтобер 2012). "Диагносис оф ҳепатитис Э" (Эн). Натуре Ревиэwс Гастроэнтерологй & Ҳепатологй 10 (1): 24–33. дои:10.1038/нргастро.2012.187. ИССН 1759-5045. ПМИД 23026902. ҳттпс://www.семантиcсчолар.орг/папер/10д4929c9аcф2ф9бе896465э1039фф47аабф9313.
- ↑ Байлис, Саллй А.; Блüмел, Жоҳаннес; Мизусаwа, Саэко; Мацубаяши, Кеижи; Саката, Ҳидекацу; Окада, Ёшиаки; Нüблинг, C. Мича; Ҳансчманн, Кай-Мартин О. (Май 2013). "Wорлд Ҳеалтҳ Организатион Интернатионал Стандард то Ҳармонизе Ассайс фор Детеcтион оф Ҳепатитис Э Вирус РНА". Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 19 (5): 729–735. дои:10.3201/эид1905.121845. ИССН 1080-6040. ПМИД 23647659. ПМC 3647515. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3647515.
- ↑ Wебб, Глйнн W.; Далтон, Ҳаррй Р. (3 Април 2019). "Ҳепатитис Э: ан ундерестиматед эмергинг тҳреат". Тҳерапеутиc Адванcес ин Инфеcтиоус Дисеасе 6: 204993611983716. дои:10.1177/2049936119837162. ИССН 2049-9361. ПМИД 30984394. ПМC 6448100. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6448100.
- ↑ „Ҳепатитис Э Фаcт шеэт“ (эн). WҲО. Қаралди: 2019-йил 17-апрел.
- ↑ „Ҳепатитис Э Вирус анд Фоод“. www.фсаи.иэ. Фоод Сафетй Аутҳоритй оф Иреланд (2017-йил 11-июл). 2019-йил 28-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 9-июл.
- ↑ Ҳиллер, Чристопҳер Д.. Трансфусион Медиcине анд Ҳемостасис: Cлиниcал анд Лабораторй Аспеcц (эн). Элсевиэр, 2009 — 364-бет. ИСБН 9780080922300.
- ↑ Дреиэр, Женс; Кнаббе, Cорнелиус; Воллмер, Танжа (1 Фебруарй 2018). "Трансфусион-Трансмиттед Ҳепатитис Э: НАТ Сcреэнинг оф Блоод Донатионс анд Инфеcтиоус Досе". Фронтиэрс ин Медиcине 5: 5. дои:10.3389/фмед.2018.00005. ИССН 2296-858Х. ПМИД 29450199. ПМC 5799287. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=5799287.
- ↑ Ҳанс, Рекҳа; Марwаҳа, Неэлам (2014). "Нуcлеиc аcид тестинг-бенефиц анд cонстраинц". Асиан Жоурнал оф Трансфусион Сcиэнcе 8 (1): 2–3. дои:10.4103/0973-6247.126679. ИССН 0973-6247. ПМИД 24678164. ПМC 3943139. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3943139.
- ↑ "Сафетй анд эффиcаcй оф а реcомбинант ҳепатитис Э ваccине". Неw Энгланд Жоурнал оф Медиcине 356 (9): 895–903. 2007. дои:10.1056/НЕЖМоа061847. ПМИД 17329696. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_неw-энгланд-жоурнал-оф-медиcине_2007-03-01_356_9/паге/894.
- ↑ Парк, С. Б. (Новембер 2012). "Ҳепатитис Э ваccине дебуц". Натуре 491 (7422): 21–22. дои:10.1038/491021а. ПМИД 23128204. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_натуре-ук_2012-11-01_491_7422/паге/н29.
- ↑ „Ҳепатитис Э Қуэстионс анд Ансwерс фор Ҳеалтҳ Профессионалс“ (эн-ус). www.cдc.гов. CДC (2018-йил 13-июн).
- ↑ Лабриқуэ, Алаин Б.; Сикдер, Шегуфта С.; Краин, Лиса Ж.; Wест, Кеитҳ П.; Чристиан, Парул; Рашид, Маҳбубур; Нелсон, Кенрад Э. (2012-09-01). "Ҳепатитис Э, а Ваccине-Превентабле Cаусе оф Матернал Деатҳс". Эмергинг Инфеcтиоус Дисеасес 18 (9): 1401–1404. дои:10.3201/эид1809.120241. ИССН 1080-6040. ПМИД 22931753. ПМC 3437697. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3437697.
- ↑ 80,0 80,1 "Ҳепатитис Э ваccине: WҲО поситион папер, Май 2015.". Релевé Éпидéмиологиқуэ Ҳебдомадаире 90 (18): 185–200. 1 Май 2015. ПМИД 25935931. ҳттпс://www.wҳо.инт/wер/2015/wер9018.пдф?уа=1.
- ↑ Далтон, Ҳаррй Р.; Камар, Нассим (2016). "Треатмент оф ҳепатитис Э вирус". Cуррент Опинион ин Инфеcтиоус Дисеасес 29 (6): 639–644. дои:10.1097/ҚCО.0000000000000316. ИССН 1473-6527. ПМИД 27607911.
- ↑ Петерс ван Тон, А. М.; Геверс, Т. Ж. Г.; Дрентҳ, Ж. П. Ҳ. (Деc 2015). "Антивирал тҳерапй ин чрониc ҳепатитис Э: а сйстематиc ревиэw". Жоурнал оф Вирал Ҳепатитис 22 (12): 965–973. дои:10.1111/жвҳ.12403. ИССН 1365-2893. ПМИД 25760481.
- ↑ Тешале. „Ҳепатитис Э – Инфеcтиоус Дисеасес Релатед то Травел Чаптер 3 – 2018 Еллоw Боок“. www.cдc.гов. CДC (2017-йил 31-май).
- ↑ Наванеэтҳан, Удаякумар; Моҳажер, Маяр Ал; Шата, Моҳамед Т (2008). "Ҳепатитис Э анд Прегнанcй- Ундерстандинг тҳе патҳогенесис". Ливер Интернатионал 28 (9): 1190–1199. дои:10.1111/ж.1478-3231.2008.01840.х. ИССН 1478-3223. ПМИД 18662274. ПМC 2575020. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2575020.
- ↑ Публиc Ҳеалтҳ Энгланд. „Cоммон анимал ассоcиатед инфеcтионс қуартерлй репорт (Энгланд анд Wалес) – фоуртҳ қуартер 2015“. гов.ук. Қаралди: 2019-йил 27-июл.
- ↑ 86,0 86,1 "Ҳепатитис Э эпидемиc, Уганда". Эмергинг Инфеcт. Дис. 16 (1): 126–129. 2010. дои:10.3201/эид1601.090764. ПМИД 20031058. ПМC 2874362. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2874362.
- ↑ Инвестигатион оф Ҳепатитис Э Оутбреак Амонг Рефугеэс — Уппер Ниле, Соутҳ Судан, 2012–2013 (Репорт). 62. CДC Морбидитй анд Морталитй Wеэклй Репорт. 26 Жулй 2013. пп. 581–586. ҳттпс://www.cдc.гов/ммwр/превиэw/ммwрҳтмл/мм6229а2.ҳтм.
- ↑ Ҳереwард Ҳолланд. „Ҳепатитис оутбреак киллс 88 ин Соутҳ Судан—аид агенcй“. Реутерс (2013-йил 2-феврал). 2016-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 9-июл.
- ↑ Шарма. „Непал, ҳепатитис Э эпидемиc: 9 деад анд овер 6 тҳоусанд инфеcтед“. www.асианеwс.ит (2014-йил 5-сентябр).
- ↑ „Ҳепатитис Э cасес ин Намибиа рисе то 490“ (эн). www.хинҳуанет.cом. Хинҳуа Неwс (2018-йил 28-январ). 2018-йил 29-январда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Wеэклй буллетинс он оутбреакс анд отҳер эмергенcиэс“. Wорлд Ҳеалтҳ Организатион. WҲО.инт. Қаралди: 2019-йил 20-май.
- ↑ „Оутбреакс анд Эмергенcиэс Буллетин, Wеэк 33: 12 – 18 Аугуст 2019“ (эн). WҲО | Регионал Оффиcе фор Африcа. Қаралди: 2019-йил 20-август.
- ↑ Жессиэ Еунг. „Рац аре инфеcтинг ҳуманс wитҳ ҳепатитис, анд нободй кноwс ҳоw“. CНН (2020-йил 8-май). Қаралди: 2020-йил 11-май.
- ↑ Кҳудяков, Юрй Э.; Пурдй, Мичаэл А. (2010). "Эволутионарй Ҳисторй анд Популатион Дйнамиcс оф Ҳепатитис Э Вирус" (эн). ПЛОС ОНЕ 5 (12): э14376. дои:10.1371/жоурнал.поне.0014376. ИССН 1932-6203. ПМИД 21203540. ПМC 3006657. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3006657.
- ↑ Баҳа, Сарра; Беҳлоул, Ноуредине; Лиу, Зҳензҳен; Wеи, Wенжуан; Ши, Руиҳуа; Менг, Жиҳонг (2019-10-29). "Cомпреҳенсиве аналйсис оф генетиc анд эволутионарй феатурес оф тҳе ҳепатитис Э вирус". БМC Геномиcс 20 (1): 790. дои:10.1186/с12864-019-6100-8. ИССН 1471-2164. ПМИД 31664890. ПМC 6820953. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6820953.
- ↑ Миразо С, Мир Д, Белло Г, Рамос Н, Мусто Ҳ, Арбиза Ж (2016). "Неw инсигҳц инто тҳе ҳепатитис Э вирус генотйпе 3 пҳйлодйнамиcс анд эволутионарй ҳисторй". Инфеcт Генет Эвол 43: 267–273. дои:10.1016/ж.меэгид.2016.06.003. ПМИД 27264728.