Gerenuk sahifasining manbasini koʻrish

{| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%"
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Gerenuk
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |[[File:San_Diego_Zoo_Avril_2013_05.JPG|frameless]]
|-
| colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Erkagi
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |[[File:San_Diego_Zoo_Avril_2013_13.JPG|frameless]]
|-
| colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Urgʻochilari
|- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)"
! colspan="2" |
|-
| colspan="2" |
|-
! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |<span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|link=Template:Taxonomy/Litocranius| edit ]]</span>Ilmiy tasnifi
|-
|Qirollik:
|[[Animal|Hayvonlar]]
|-
|Filo:
|Chordata
|-
|Sinf:
|Sutemizuvchilar
|-
|Buyurtma:
|[[Even-toed ungulate|Artiodaktila]]
|-
|Oila:
|Bovidae
|-
|Kichikoila:
|[[Antilopinae|Antilopinlar]]
|-
|Qabila:
|[[Antilopini]]
|-
|jins:
|[[Gerenuk|''Litokraniy'']]<br /><br /><small>[[Franz Friedrich Kohl|Kol]], 1886-yil</small>
|-
|Turlari:
|<div class="species" style="display:inline">'''''L.&nbsp;walleri'''''</div>
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Binomial nomenclature|Binom nomi]]
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Litocranius walleri''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">([[Victor Brooke|Brooke]], 1879)</div>
|- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)"
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Gerenuk_Litocranius_walleri_distribution_map.png|frameless]]
|-
| colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |<span style="margin:0px; font-size:90%;"><span style="border:none; background-color:#3e0000; color:#3e0000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>&nbsp;generukning taqsimlanishi (2008)</span><ref name="iucn"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFIUCN_SSC_Antelope_Specialist_Group2008">IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008). </cite></ref>
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref name="MSW3"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation book cs1" id="CITEREFWilsonReeder2005">[[Don E. Wilson|Wilson, D. E.]]; Reeder, D. M., eds. (2005). </cite></ref>
|-
| colspan="2" style="text-align: left" |
* ''Gazella Valleri'' <span style="font-size:85%;">(Bruk, 1879)</span>
* ''Litokranius Valleri'' <span style="font-size:85%;">[[Oldfield Thomas|Tomas]], 1891</span>
|}
'''Gerenuk''' — shuningdek, '''jirafa jayron''' nomi bilan ham tanilgan [[Antilopalar|antilopadir]].'''''Litokranius''''' [[Urugʻ (zoologiya)|jinsining]] yagona vakili, gerenuk hayvoni birinchi marta tabiatshunos Viktor Bruk tomonidan 1879-yilda tasvirlangan. Antilopa gerenuk baland va ogʻirligi 18 kiloggramdan dan 52 kiloggramgacha boʻladi. Faqat erkaklarda mavjud boʻlgan [[Shox|shoxlari]] lira shaklida.

== Taksonomiya va filogeniya ==
Gerenuk birinchi marta 1879-yilda Viktor Bruk tomonidan „Afrikaning materik qismida, Zanzibar orolining shimolida“ sotib olingan uchta erkak namunasi asosida tasvirlangan<ref name="brooke" />. Bruk Jerald Uollerning (namunalar taqdim etgan) iltimosiga koʻra, ''Gazella Valleri'' [[Binar nomenklatura|ilmiy nomini]] marhum ukasi nomiga qoʻyish uchun ishlatgan<ref name="brooke">{{jurnal manbasi|last=Brooke|first1=V.|author-link=Victor Brooke|title=On a new species of gazelle from western Africa|journal=Proceedings of the Zoological Society of London|date=1878|pages=929–930|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/28519641}}</ref>. Turning joylashuvi keyinchalik Jon Kirk tomonidan tuzatilgan, u dastlab namunalarni Uollerga berishdan oldin „ [[Somali|Somalining]] janubidagi [[Juba (daryo)|Juba daryosi]] qirgʻogʻida“ olgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Sclater|first=P.|title=The Book of Antelopes|date=1898|publisher=R. H. Porter|location=London|pages=229–237|chapterurl=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42167912|chapter=The gerenuk}}</ref>. 1886-yilda Frants Fridrix Kol gerenuk ''Litokranius'' uchun yangi jinsni taklif qildi<ref>{{jurnal manbasi|last=Kohl|first1=F. F.|author-link=Franz Friedrich Kohl|title=Ueber neue und seltene antilopen des K. K. Naturhistorischen Hofmuseums|journal=Annalen des K.K. Naturhistorisches Hofmuseums|date=1886|volume=1|issue=1|pages=75–86|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/5653178|language=de|trans_title=About new and rare antelopes from the K. K. Natural History Museum}}</ref>. Umumiy ism hayvonning somalicha nomidan olingan; ismning birinchi qayd etilgan ishlatilishi 1895-yilga toʻgʻri keladi. U jirafaga oʻxshashligi tufayli „jirafa jayron“ nomi bilan ham tanilgan<ref name="mares">{{Kitob manbasi|last=Mares|first=M.A.|title=Encyclopedia of Deserts|date=1999|publisher=University of Oklahoma Press|location=Oklahoma|isbn=9780806131467|pages=235–236|chapter=Gerenuk|chapterurl={{Google Books|id=3RLeDQAAQBAJ|page=235|plainurl=yes}}}}</ref>.
{{Clade|{{clade
   |1={{clade
       |1={{clade
          |1={{clade
             |1={{clade
                |1={{clade
                    |1=''[[Gazella]]''
                    |2=[[Blackbuck]] (''Antilope cervicapra'') [[File:Antilope_cervicapra_from_velavadar.JPG|60px]]
                   }}
                |2={{clade
                    |1=''[[Eudorcas]]''
                    |2=''[[Nanger]]''
                   }}
                }}
             |2={{clade
                |1='''Gerenuk''' (''Litocranius walleri'')
                |2=[[Springbok]] (''Antidorcas marsupialis'') [[File:Antidorcas_marsupialis,_male_(Etosha,_2012).jpg|60px]]
                }}
             }}
          |2=[[Saiga]] (''Saiga tatarica'') [[File:Saiga_antelope_at_the_Stepnoi_Sanctuary_(cropped).jpg|60px]]
          }}
       |2=[[Oribi]] (''Ourebia ourebi'') [[File:Sudan_Oribi_(Ourebia_montana)_male_(18172324646).jpg|60px]]
       }}
}}}}

== Tavsif ==
[[Fayl:Gerenuk_(3847435602).jpg|left|thumb| Erkakning yaqindan koʻrinishi. Oq yuz belgilariga va lira shaklidagi shoxlarga eʼtibor bering.]]
Gerenuk juda uzun boʻyli, nozik [[Antilopalar|antilopa]]. U uzun, ingichka boʻyin va oyoq-qoʻllari, tekis, xanjar boshi va katta, yumaloq koʻzlari bilan ajralib turadi. Erkaklar deyarli 89-105 sm baland boʻyli, pastroq urgʻochilar esa 80-100 sm; bosh va tana uzunligi odatda 140-160 sm. Erkaklarning vazni 31 dan 52kiloggramgacha; urgʻochilar yengilroq, vazni 28-45 kg. Tur [[Jinsiy dimorfizm|jinsiy jihatdan dimorfikdir]]<ref>{{Kitob manbasi|last=Castelló|first=J. R.|title=Bovids of the World: Antelopes, Gazelles, Cattle, Goats, Sheep, and Relatives|date=2016|publisher=Princeton University Press|location=Princeton|isbn=978-0-691-16717-6|chapter=Gerenuk|chapterurl={{Google Books|id=zWyYDwAAQBAJ|page=158|plainurl=yes}}|pages=158-63}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Estes|first=R.D.|title=The Behavior Guide to African Mammals: Including Hoofed Mammals, Carnivores, Primates|date=2004|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=9780520080850|pages=84–90|edition=4th|url=https://archive.org/details/isbn_0520080858/page/84}}</ref>.

== Parhez ==
[[Fayl:Gerenuks_in_Samburu.jpg|left|thumb| Gerenuklarni oziqlantirish]]
Gerenuk asosan butalar, shuningdek, daraxtlar, kurtaklar, oʻtlar, gullar va mevalarning barglari bilan oziqlanadi. U orqa oyoqlarida tik turib, boʻynini choʻzgan holda boshqa jayron va antilopalarga qaraganda balandroq shox va novdalarga yetib boradi. ''[[Akatsiya|Akasiya]]'' turlari doimo yashil oʻsimliklarni isteʼmol qiladi,  qurgʻoqchilik paytida koʻpincha parhez qiladi.Oʻtkir ogʻiz tikanli oʻsimliklardan barglarni olishda yordam beradi.Gerenuk muntazam ravishda suv ichmaydi. Antilopaning asosiy yirtqichlari orasida afrikalik yovvoyi itlar, [[Gepard|gepardlar]], [[sirtlonlar]],[[Arslon|sherlar]] va leopardlar mavjud.

== Koʻpaytirish ==
Gerenuk yil davomida koʻpayadi. Urgʻochilar jinsiy yetuklikka taxminan bir yoshda, erkaklar esa 1,5 yoshda jinsiy yetuklikka erishadilar, garchi tabiatda ular faqat hududni egallab olgandan keyin (ehtimol 3,5 yil) muvaffaqiyatli boʻlishi mumkin. [[Boʻgʻozlik|Homiladorlik davri]] taxminan yetti oy. Ularning bolalari bir vaqtning oʻzida 3 kg vaznda tugʻiladi. [[Sunʼiy qochirish|Sunʼiy urugʻlantirish]] orqali birinchi marta nasl 2010-yilda [[Yulee|Florida shtatining Yulee]] shahridagi White Oak konservatsiyasida olingan. Toʻrtta urgʻochi buzoq tugʻildi va toʻrttasidan biri keyinchalik Oq eman va SEZARC (Janubiy-Sharqiy hayvonot bogʻi koʻpayish va saqlash ittifoqi) tomonidan muvaffaqiyatli urugʻlantirilib, sunʼiy urugʻlantirishdan tugʻilgan buzoqlarning ikkinchi avlodini yaratdi.Gerenuk asirlikda oʻn uch yoki undan koʻproq yil, yovvoyi tabiatda esa kamida sakkiz yil yashashi mumkin

== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}

[[Turkum:Keniya sutemizuvchilari]]