Геренук — шунингдек, жирафа жайрон номи билан ҳам танилган антилопадир.Литокраниус жинсининг ягона вакили, геренук ҳайвони биринчи марта табиацҳунос Виктор Брук томонидан 1879-йилда тасвирланган. Антилопа геренук баланд ва оғирлиги 18 килогграмдан дан 52 килогграмгача бўлади. Фақат эркакларда мавжуд бўлган шохлари лира шаклида.

Геренук
Эркаги
Урғочилари
editИлмий таснифи
Қироллик: Ҳайвонлар
Фило: Чордата
Синф: Сутемизувчилар
Буюртма: Артиодактила
Оила: Бовидаэ
Кичикоила: Антилопинлар
Қабила: Антилопини
жинс: Литокраний

Кол, 1886-йил
Турлари:
Л. wаллери
Бином номи
Литоcраниус wаллери

(Брооке, 1879)
     генерукнинг тақсимланиши (2008)[1]
Сйнонймс[2]
  • Газелла Валлери (Брук, 1879)
  • Литокраниус Валлери Томас, 1891

Таксономия ва филогения

Геренук биринчи марта 1879-йилда Виктор Брук томонидан „Африканинг материк қисмида, Занзибар оролининг шимолида“ сотиб олинган учта эркак намунаси асосида тасвирланган[3]. Брук Жералд Уоллернинг (намуналар тақдим этган) илтимосига кўра, Газелла Валлери илмий номини марҳум укаси номига қўйиш учун ишлатган[3]. Турнинг жойлашуви кейинчалик Жон Кирк томонидан тузатилган, у дастлаб намуналарни Уоллерга беришдан олдин „ Сомалининг жанубидаги Жуба дарёси қирғоғида“ олган[4]. 1886-йилда Франц Фридрих Кол геренук Литокраниус учун янги жинсни таклиф қилди[5]. Умумий исм ҳайвоннинг сомалича номидан олинган; исмнинг биринчи қайд этилган ишлатилиши 1895-йилга тўғри келади. У жирафага ўхшашлиги туфайли „жирафа жайрон“ номи билан ҳам танилган[6].

 
 
 
 
 
 
 

Газелла

 
 

Блаcкбуcк (Антилопе cервиcапра)

 
 
 
 

Эудорcас

 
 

Нангер

 
 
 
 
 

Геренук (Литоcраниус wаллери)

 
 

Спрингбок (Антидорcас марсупиалис)

 
 
 
 

Саига (Саига татариcа)

 
 
 

Ориби (Оуребиа оуреби)

 
 
 

Тавсиф

Эркакнинг яқиндан кўриниши. Оқ юз белгиларига ва лира шаклидаги шохларга эътибор беринг.

Геренук жуда узун бўйли, нозик антилопа. У узун, ингичка бўйин ва оёқ-қўллари, текис, ханжар боши ва катта, юмалоқ кўзлари билан ажралиб туради. Эркаклар деярли 89-105 см баланд бўйли, пастроқ урғочилар эса 80-100 см; бош ва тана узунлиги одатда 140-160 см. Эркакларнинг вазни 31 дан 52килогграмгача; урғочилар енгилроқ, вазни 28-45 кг. Тур жинсий жиҳатдан диморфикдир[7][8].

Парҳез

Геренукларни озиқлантириш

Геренук асосан буталар, шунингдек, дарахтлар, куртаклар, ўтлар, гуллар ва меваларнинг барглари билан озиқланади. У орқа оёқларида тик туриб, бўйнини чўзган ҳолда бошқа жайрон ва антилопаларга қараганда баландроқ шох ва новдаларга етиб боради. Акасия турлари доимо яшил ўсимликларни истеъмол қилади, қурғоқчилик пайтида кўпинча парҳез қилади.Ўткир оғиз тиканли ўсимликлардан баргларни олишда ёрдам беради.Геренук мунтазам равишда сув ичмайди. Антилопанинг асосий йиртқичлари орасида африкалик ёввойи итлар, гепардлар, сиртлонлар,шерлар ва леопардлар мавжуд.

Кўпайтириш

Геренук йил давомида кўпаяди. Урғочилар жинсий етукликка тахминан бир ёшда, эркаклар эса 1,5 ёшда жинсий етукликка эришадилар, гарчи табиатда улар фақат ҳудудни эгаллаб олгандан кейин (эҳтимол 3,5 йил) муваффақиятли бўлиши мумкин. Ҳомиладорлик даври тахминан етти ой. Уларнинг болалари бир вақтнинг ўзида 3 кг вазнда туғилади. Сунъий уруғлантириш орқали биринчи марта насл 2010-йилда Флорида штатининг Юлеэ шаҳридаги Wҳите Оак консервациясида олинган. Тўртта урғочи бузоқ туғилди ва тўрттасидан бири кейинчалик Оқ эман ва СЕЗАРC (Жанубий-Шарқий ҳайвонот боғи кўпайиш ва сақлаш иттифоқи) томонидан муваффақиятли уруғлантирилиб, сунъий уруғлантиришдан туғилган бузоқларнинг иккинчи авлодини яратди.Геренук асирликда ўн уч ёки ундан кўпроқ йил, ёввойи табиатда эса камида саккиз йил яшаши мумкин

Манбалар

  1. ↑ ИУCН ССC Антелопе Спеcиалист Гроуп (2008).
  2. ↑ Wилсон, Д. Э.; Реэдер, Д. М., эдс. (2005).
  3. ↑ 3,0 3,1 Брооке, В. (1878). „Он а неw спеcиэс оф газелле фром wестерн Африcа“. Проcеэдингс оф тҳе Зоологиcал Соcиэтй оф Лондон. 929–930-бет.
  4. ↑ Сcлатер, П. „Тҳе геренук“, . Тҳе Боок оф Антелопес. Лондон: Р. Ҳ. Портер, 1898 — 229–237-бет. 
  5. ↑ Коҳл, Ф. Ф. (1886). „Уэбер неуэ унд селтене антилопен дес К. К. Натурҳисторисчен Ҳофмусеумс“. Аннален дес К.К. Натурҳисторисчес Ҳофмусеумс (немисча). 1-жилд, № 1. 75–86-бет. {{cите магазине}}: Ункноwн параметер |транс_титле= игноред (|транс-титле= суггестед) (ёрдам)
  6. ↑ Марес, М.А. „Геренук“, . Энcйcлопедиа оф Десерц. Оклаҳома: Университй оф Оклаҳома Пресс, 1999 — 235–236-бет. ИСБН 9780806131467. 
  7. ↑ Cастеллó, Ж. Р. „Геренук“, . Бовидс оф тҳе Wорлд: Антелопес, Газеллес, Cаттле, Гоац, Шеэп, анд Релативес. Принcетон: Принcетон Университй Пресс, 2016 — 158-63-бет. ИСБН 978-0-691-16717-6. 
  8. ↑ Эстес, Р.Д.. Тҳе Беҳавиор Гуиде то Африcан Маммалс: Инcлудинг Ҳоофед Маммалс, Cарниворес, Приматес, 4тҳ, Беркелей: Университй оф Cалифорниа Пресс, 2004 — 84–90-бет. ИСБН 9780520080850.