Тҳе Германия Императори (олмонча: Деуцчер Каисер , талаффузи: [ˌдɔɪ̯т͡ʃɐ ˈкаɪ̯зɐ] ( тингланг)) Германия империяси ҳукмдорининг расмий унвони. ушбу атама, Германия Империяси конституциясига ҳам киритилган ва 1918-йил 28-ноябрда Вилгелм ИИ расман тахтдан воз кечгунга қадар амалда бўлган[1].

Император
Деуцчер Каисер

Энг охирги ва энг узоқ ҳукмронлик қилган
Вилгелм ИИ
15-июн 1888-йил – 9-ноябр 1918-йил
Тафсилотлар
Услуб [[Ҳазрати олийлари|Империал Мажестй ҳазрати олийлари]]
Биринчи монарх Вилгелм И
Охирги монарх Вилгелм ИИ
Шаклланиши 18-январ 1871-йил
Бекор қилиниши 28-ноябр 1918-йил
Резиденсияси Берлин Cитй Палаcе
Тайинловчи Меросий
Даъвогар(лар) Георг Фридрих

1918-йилги инқилобдан кейин давлат бошлиғи Фридрих Эбертдан бошлаб Рейх (немисча: Реичспрäсидент) президенти деб юритиладиган бўлди.

Унвоннинг қабул қилиниши

Император унвони Парижни қамал қилиш пайтида Версал саройида Пруссия қироли Вилгелм И император деб эълон қилингунга қадар давом этган муҳокамадан сўнг Пруссия вазири ва Шимолий Германия Конфедерацияси канслери Отто фон Бисмарк томонидан эҳтиёткорлик билан танланган[2]. Вилгелм И18-январда бу унвонни „Германия императори“ (немисча: Каисер вон Деуцчланд) ни мамнуният билан қабул қилди. Бироқ, бу Жанубий Германия монархлари учун қабул қилиб бўлмас ҳолат эди, чунки бу унвони Пруссия қироллигидан ташқаридаги ерларга (Австрия, Швейсария, Люксембург ва бошқалар) ҳам даъво қилишини англатарди[3].

Бир пайтлар 1849-йилда Франкфурт парламентида Пруссия қироли ўзини „немислар императори“ деб эълон қилгани рад этилганди. Умуман олганда, Вилгелм конституция билан яратиладиган сунъий (Наполеонникига ўхшаш) императорлик тожидан норози эди[4].

Империя конституциясига кўра, империя Пруссия қироллиги остидаги давлатлар федерацияси эди. Императорлик тожи тўғридан-тўғри Пруссия тожига боғланган эди — ушбу факторни Вилгелм ИИ Биринчи жаҳон урушидан кейин ҳам таъкидлаганди. Уруш тугаши билан у император бўлиб қола олмаслигини тан олди, лекин у ҳеч бўлмаганда Пруссия қироллиги тожини сақлаб қолишга ҳаракат қилди[5].  Бироқ, унинг сўнгги канслери, Баден шаҳзодаси Макс буни қонуний жиҳатдан имконсиз деб топди ва 9-ноябр куни, яъни Биринчи жаҳон уруши тугаши сулҳидан икки кун олдин Вилгелм иккала тахтдан ҳам воз кечишини эълон қилди. Ўзи эса Голландияга кетишга мажбур бўлди. Фақат 28-ноябрда Вилгелм ИИ "Пруссия тожига ва у билан боғлиқ бўлган немис императорлик тожига бўлган ҳуқуқлардан" расман воз кечди[6].

Вилгелм И нинг Франсиянинг Версал саройидаги Кўзгулар залида Германия императори деб эълон қилиниши(Антон фон Вернер томонидан чизилган расм)

Император унвонлари

Немис императорлари Гогензоллерн сулоласи томонидан бошқариладиган ерларнинг географик кенглиги ва хилма-хиллигини акс эттирувчи унвонлар ва титулларнинг кенг рўйхатига эга эди[7].

  • Германия императори ва Пруссия қироли;
  • Бранденбург марграфи;
  • Нюрнберг Бурграве, Гогензоллерн графи;
  • Суверен Силезия ва Глатз округи герсоги;
  • Қуйи Рейн ва Позен Буюк Герцоги;
  • Саксония герцоги;
  • Вестфалия, Померания, Голштейн ва Шлезвиг, Магдебург, Бремен,Cроссен, Лауэнбург ва Мекленбург герцоги;
  • Гессен ва Тюрингия ландграфи[8];
  • Юқори ва Қуйи Лусатия марграфи;
  • Шарқий Фризландия, Рюген Падерборн, Ҳалберстадт, Верден, Нассау, Мюнстер шаҳзодаси;
  • Ҳеннеберг; Равенсберг, Хоҳенштейн, Текленбург ва Линген, Мансфелд, Франкфурт князи[9].
  • Германия императори ва Пруссия қироли;
  • Бранденбург марграфи;
  • Нюрнберг Бурграве, Гогензоллерн графи;
  • Суверен Силезия ва Глатз округи герсоги;
  • Қуйи Рейн ва Позен Буюк Герцоги[10];
  • Саксония герцоги;
  • Гессен ва Тюрингия ландграфи;
  • Юқори ва Қуйи Лусатия марграфи;
  • Шарқий Фризландия, Рюген Падерборн, Ҳалберстадт, Верден, Нассау, Мюнстер шаҳзодаси;
  • Ҳеннеберг; Равенсберг, Хоҳенштейн, Текленбург ва Линген, Мансфелд, Франкфурт князи[11].
  • Германия императори ва Пруссия қироли;
  • Бранденбург марграфи;
  • Нюрнберг Бурграве, Гогензоллерн графи;
  • Суверен Силезия ва Глатз округи герсоги;
  • Қуйи Рейн ва Позен Буюк Герцоги;
  • Саксония герцоги;
  • Гессен ва Тюрингия ландграфи;
  • Юқори ва Қуйи Лусатия марграфи;
  • Шарқий Фризландия, Рюген Падерборн, Ҳалберстадт, Верден, Нассау, Мюнстер шаҳзодаси;
  • Ҳеннеберг; Равенсберг, Хоҳенштейн, Текленбург ва Линген, Мансфелд, Франкфурт князи[12].

Германия императорлари

Исми Яшаган йиллари Ҳукмронлигининг бошланиши Ҳукмронлигининг тугаши У ҳақида Оиласи Сурати
Вилгелм И[13] 1797-йил 22-март

1888-йил 9-март (90 ёш)

1871-йил 18-январ 1888-йил 9-март

(17 йил, 69 кун)

Биринчи Германия Императори Гогензоллерн
Вилгелм И
Фридрих ИИИ[14] 1831-йил 18-октабр

1888-йил 15-июн (56 ёш)

1888-йил 9-март 1888-йил 15-июн

(99 кун)

Вилгелм И нинг ўғли Гогензоллерн
Фридрих ИИИ
Вилгелм ИИ 1859-йил 27-январ

1941-йил 4-июн (82 ёш)

1888-йил 15-июн 1918-йил 28-ноябр

(37 йил 167 кун)

Вилгелм И нинг набираси

Фридрих ИИИ нинг ўғли

Гогензоллерн
Вилгелм ИИ

Эслатмалар

  1. ↑ Статемент оф Абдиcатион оф Wилҳелм ИИ
  2. ↑ Эрнст Рудолф Ҳубер: Деуцче Верфассунгсгесчичте сеит 1789. Банд ИИИ: Бисмарcк унд дас Реич. 3рд эдитион, W. Коҳлҳаммер, Стуттгарт 1988, п. 750-753.
  3. ↑ Wиллиам Даwсон (14 Жулй 2017). Ҳисторй оф тҳе Герман Эмпире. Меркаба Пресс. п. 355.
  4. ↑ Карл Кроэсчелл: Деуцче Речцгесчичте, Бд. 3: Сеит 1650, 5. Ауфл., Бöҳлау/УТБ, Кöлн/Wеимар/Wиэн 2008, С. 235.
  5. ↑ Мичаэл Котулла: Деуцче Верфассунгсгесчичте: Вом Алтен Реич бис Wеимар (1495-1934), 2008, Рн. 2042.
  6. ↑ Клаус Стерн: Дас Стаацречт дер Бундесрепублик Деуцчланд. Банд В: Диэ гесчичтличен Грундлаген дес деуцчен Стаацречц. Диэ Верфассунгсентwиcклунг вом Алтен Деуцчен Реич зур wиэдервереинигтен Бундесрепублик Деуцчланд. C.Ҳ. Беcк, Мüнчен 2000, ИСБН 978-3-406-07021-1, Рн. 128.
  7. ↑ Бургесс, Жоҳн W. (1888). „Тенуре анд Поwерс оф тҳе Герман Эмперор“. Политиcал Сcиэнcе Қуартерлй. 3 (2): 334-357. дои:10.2307/2139036. ИССН 0032-3195. ЖСТОР 2139036.
  8. ↑ Рудолф Граф в. Стиллфриэд: Диэ Тител унд Wаппен дес преуßисчен Кöнигшаусес. Берлин 1875.
  9. ↑ "Титлес оф Фредериcк ИИИ". Арчивед фром тҳе оригинал он 14 Марч 2007. Ретриэвед 15 Оcтобер 2007.
  10. ↑ "Арчивед cопй". регименц.орг. Арчивед фром тҳе оригинал он 22 Деcембер 2007. Ретриэвед 11 Жануарй 2022.
  11. ↑ Wилҳелм ИИ (1922). Тҳе Каисер’с Мемоирс. Транслатед бй Тҳомас Р. Йбарра. Ҳарпер & Бротҳерс Публишерс. пп. 285-91
  12. ↑ "Титлес оф Wилҳелм ИИ". Арчивед фром тҳе оригинал он 14 Марч 2007. Ретриэвед 15 Оcтобер 2007.
  13. ↑ Ҳулл 2004, п. 31.
  14. ↑ Энумератед ас суccессор оф Фредериcк ИИ wҳо wас Кинг оф Пруссиа 1740-1786 бут нот Герман Эмперор.


Адабиётлар

  • Ҳулл, Исабел В. (2004), Тҳе Энтоураге оф Каисер Wилҳелм ИИ, 1888-1918.
  • Ҳорне, Чарлес Ф. (2009), Соурcе Реcордс оф тҳе Греат Wар, Кессингер Публишинг,
  • Эрнст Рудолф Ҳубер: Деуцче Верфассунгсгесчичте сеит 1789. Банд ИИИ: Бисмарcк унд дас Реич. 3рд эдитион, W. Коҳлҳаммер, Стуттгарт
  • Wилҳелм ИИ (1922). Тҳе Каисер’с Мемоирс. Транслатед бй Тҳомас Р. Йбарра. Ҳарпер & Бротҳерс Публишерс.
  • Энумератед ас суccессор оф Фредериcк ИИ wҳо wас Кинг оф Пруссиа 1740-1786 бут нот Герман Эмперор.
  • Карл Кроэсчелл: Деуцче Речцгесчичте, Бд. 3: Сеит 1650, 5. Ауфл., Бöҳлау/УТБ, Кöлн/Wеимар/Wиэн 2008