Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Gidroliz

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Гидролиз (гидро... ва юн. лйсис —ажралиш, парчаланиш) —моддалар билан сув ўртасида ўзаро таъсир натижасида турли бирикмалар (кислота, асос ва б.) ҳосил бўлиши, жумладан (тузларда) ион алмашинув реаксияси. Гидролизни қўйидаги умумий тенглама билан кўрсатиш мумкин: А-В+Н-ОН "± А-Н+В-ОН, бу ерда А—В —гидролизланувчи модда (туз), А—Н (кислота). В—ОН (асос) — гидролиз маҳсулоти. Гидролиз анорганик ва органик бирикмаларда кўп тарқалган муҳим жараёндир. Гидролиз тузлар, углеводлар, оқсиллар, эфирлар, ёғлар ва б. турли синфга мансуб бирикмаларда учрайди.

Тузлар гидролизланиши массалар таъсири қонунига бўйсунади. Кўпчилик ҳолларда тузлар гидролизи қайтар реаксиядир. Гидролиз натижасида эримайдиган ёки енгил учувчан модда ҳосил бўлса, реаксия туз бутунлай парчалангунча давом этади. Кучсиз кислота билан кучли асосдан таркиб топган тузлар гидролизланганда эритма ишқорий муҳитли бўлади:CҲ,CООНа+ҲОҲ# <± CҲ,CООҲ+На+ОҲКучсиз асос билан кучли кислотадан таркиб топган тузлар гидролизланганда эса эритма кислота муҳитли бўлади:НҲ4C1+ҲОҲ <± НҲ4ОҲ+Ҳ+C1.

Кучсиз кислота ва кучсиз асосдан таркиб топган тузлар тўла гидролизга учрайди:А12С3+6Ҳ2О=2А1(ОҲ)3+3Ҳ2СТ 2Ар+3С2-+6Ҳ2О=2Ал(ОҲ)3+3Ҳ2Ст.

Кучли кислота ва кучли асосдан таркиб топган тузлар гидролизга учрамайди,уларнинг сувдаги эритмалари нейтрал бўлади. Муҳитнинг кислотали ё ишқорли бўлишини таъминлайдиган буфер эритмалар гидролиз туфайли мавжуд бўла олади. Бундай эритмаларнинг физиологик аҳамияти ҳам жуда муҳим — организмнинг нормал ҳаёт фаолияти учун Н+ ионлари доим бирдай консентрацияда бўлиши зарур. Ер пўстининг бир қанча геологик ўзгаришлари, минераллар ҳосил бўлиши ва тупроқнинг шаклланиши тузларнинг гидролизланишига боғлиқ.

Тузларнинг гидролизланиши кимё саноатидаги кўпгина муҳим жараёнларга асос бўлиб хизмат қилади. Органик бирикмаларнинг гидролизланиши — уларнинг сув таъсирида парчаланиб икки ёки ундан ортиқ модда ҳосил қилиши демакдир. Органик моддалар аксари кислота ёки ишқорлар иштирокида гидролизланади. Яна қ. Гидролиз саноати.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил