Gineya

Гинея (инглизча: гуинеа) — 1663-йилдан 1813-йилгача муомалада бўлган инглиз, кейин Британия олтин тангаси .
Тарихи
У биринчи марта 1663-йилда Гвинеядан олиб келинган олтиндан зарб қилинган, шунинг учун унинг норасмий номи шундай номланган.
1663-йил 27-мартда қирол Карл ИИ нинг (1660—1685-йилларда ҳукмронлик қилган) эълон қилиниши тангага қиролликнинг асосий олтин тангаси мақомини берди. Гинея 21 шиллингга тенг эди (фунт стерлинг ва бир шиллинг).
Бу машинада зарб этилган биринчи инглиз олтин тангаси бўлган. Гинеянинг оғирлиги 8,3-8,5 гр (олтин миқдори 90 % дан ошарди), диаметри 25-27 мм. Аммо умуман олганда, деярли бир ярим аср (1663-1813) давомида тангаларнинг сифати анча барқарор бўлиб қолди.
Олтин тангалар Ярим Гинея, 1 Гинея, 2 Гинея ва 5 Гинея номиналларида муомалада бўлган (5 Гинея тангаси биринчи марта 1668-йилда Карл ИИ томонидан чиқарилган). Кейинчалик, ундан ҳам кичикроқ тангалар зарб қилинди: 1/4 Гвинея (1718-йилда биринчи Жорж И, 1762-йилда Жорж ИИИ) ва 1/3 Гвинея (1797—1813-йилларда Жорж ИИИ). Кўпинча Гинея давом этаётган тарихий воқеаларни акс эттиради. 1703-йилда Испания ворислиги уруши пайтида испанлардан тортиб олинган олтиндан зарб қилинган Гинея ва ярим гвинеяда ВИГО сўзи (олтин қўлга киритилган денгиз жанги номидан кейин) зарб қилинган эди. малика[1]. ВИГО ёзуви бўлган 5 гвинеядан иборат олтин танга ҳам маълум. Ҳозирги вақтда ВИГО зарб қилинган тангалар жуда кам учрайдиган тангалардир.
Англия ва Шотландия иттифоқи (1707) тузилгандан сўнг, танганинг орқа томонидаги афсона ўзгарди: энди у МАГ БРИ ФР ЭТ ҲИБ РЕГ (Буюк Британия, Франсия ва Ирландия қироличаси) деб ёзилган.
1729—1739-йиллардаги баъзи тангаларда монарх портрети остида ЭИC белгиси мавжуд бўлиб, у тангалар зарб қилинган олтиннинг келиб чиқишини билдиради (Ост Ҳиндистон компанияси).
1745—1746-йилларда Тинч океанида қароқчиларнинг рейдлари натижасида қўлга киритилган металлдан кумуш ва олтин тангалар зарб қилинган, шунингдек, 1741—1745-йилларда Жанубий Америка колонияларини талон-торож қилишган. Бундай тангалар қирол портрети остида ЛИМА ёзуви билан белгиланган. 1745—1746-йилларда олтин тангалар 750 000, кумуш 130 000 фунт стерлингга зарб қилинган.[1]
Олтиннинг кумушга нисбатан қиймати доимий равишда ўзгариб турарди ва гинеянинг шиллингдаги қиймати ҳам шунга мос равишда ўзгарди. 1680-йилда Гинея аллақачон 22 шиллингга тенг бўлган, кейинчалик бу қиймат 23 шиллингга етди, ниҳоят, 1717-йил декабрдаги қироллик эълонига кўра, Гинея расман 21 шиллингга тенглаштирилди.1799-йилда Франсияга қарши уруш бошланиши муносабати билан гвинея зарб қилиш тўхтатилди; улар фақат ярим гинея ва учдан бир гинея тангаларини зарб қилишни давом эттирдилар. Олтин гвинеяларни алмаштириш учун банкноталар чиқарилди.
1813-йилда, баъзи узилишлардан сўнг, охирги марта 80 000 гвинея тиражлари чиқарилди. Бу пул Пиренейдаги Веллингтон герцоги инглиз армияси учун мўлжалланган бўлиб, танга „уруш гвинеяси“ деб номланган. Танганинг тескари томонида орден шиори туширилган Гартер ордени тасвирланган. Ўша пайтда қимматбаҳо металл тангалар танқис эди ва Гвинея банкнотларда 27 шиллингга тенг эди.
1817-йилда Гвинея олтин суверен билан алмаштирилди, бу асосий олтин танга бўлди. 1971-йилда мамлакатда ўнлик пул тизимига ўтишгача бўлган 21 шиллинг миқдори баъзан гинея деб аталган ва ҳисоб бирлиги сифатида ишлатилган. Гинеяларда қимматбаҳо товарлар (насл отлар, санъат асарлари, аёллар ҳожатхоналари), тўловлар учун нархлар кўрсатилган. Анъанага кўра, Гинея от савдосида валюта сифатида ишлатилади. Битта гвинея 1,05 фунт стерлингга тенг бўлган.
Тарихи
- ↑ 1,0 1,1 „Публикация: «Миниатюра», № 17 (57), 2002 г.“. 2009-йил 19-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 26-май.
Ҳаволалари
- Англия ва Буюк Британия тангалари(ингл.) )