Гипермнезия (қадимги юнонча: ὑπέρ ва μνήμη — хотира) — маълумотни эслаб қолиш ва такрорлаш қобилиятини оширади. Хотиранинг турли шакллари ва турларига мурожаат қилиши мумкин[1]. Кўпинча бу ёқимсиз, оғриқли ҳодиса (масалан, хотирада жуда кўп аҳамияциз тафсилотларни сақлашда)[2].

Таснифлаш

Гипермнезиянинг бир неча турлари мавжуд[3]. Биринчидан, хотирани яхшилаш таъсир кучайиши билан боғлиқ бўлиши мумкин, бу психиатрия амалиётида энг кенг тарқалган ҳолат[4]. Кейин ҳипермнезия ҳипомани, мания синдроми ёки ҳипертиминин белгиларидан бири ҳисобланади. Бу, шунингдек, масалан, психостимуляторлардан келиб чиққан дори гипертимияси (ёки гипомания) белгиси бўлиши мумкин. Бундай гипермнезия ноқулайлик туғдирмайди.

Гипермнезия, шунингдек, чалкаш онг, галлюцинациялар, делусионал ривожланишнинг фаол шакли ва бошқа руҳий касалликлар билан боғлиқ бўлиши мумкин[5]. Эпизодик ва доимий гипермнезия ҳам мавжуд[6].

Диффуз (умумий) гипермнезия билан хотира бир текисда ошади, бу мания ҳолатлар учун, алкогол ва марихуана билан заҳарланишнинг дастлабки босқичларида, прогрессив фалажнинг продромал даврида, парафреник синдромнинг баъзи вариантлари билан хосдир[7].

Электив (қисман, селектив) гипермнезия билан алоҳида ҳодисалар, фактлар, рақамлар ёки ҳаётнинг муайян даврлари учун хотира кучаяди[8]. Делусионал тажрибалар билан боғлиқ ҳодисаларга нисбатан бундай гипермнезия турли хил келиб чиқиши параноя ва параноид синдромларда пайдо бўлиши мумкин. Олигофрения билан у беморнинг чекланган манфаатлари доирасидаги индивидуал фактларга мурожат қилиши мумкин. Худди шу ҳодиса кузатилиши мумкин эпилепсия, агар беморнинг қизиқиш доираси сезиларли даражада торайса. Депрессия ва депрессив синдромда беморни салбий нуқтаи назардан тавсифловчи фактлар ва кичик ҳодисалар учун селектив гипермнезия мавжуд[9].

Феноменал хотира ҳолатлари, баъзан гипермнезиялар[10] деб аталади, тиббий нуқтаи назардан гипермнезиялар деб номланмайди.

Санъатдаги гипермнезия

  • Хотирани ҳаяжонлантиради — Ҳ. Л. Борхеснинг ҳикояси ҳеч нарсани унута олмайдиган одам ҳақида[11].

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://www.псйчологиэс.ру/глоссарй/04/гипермнезия/
  2. ↑ ҳттпс://www.псйчологиэс.ру/глоссарй/04/гипермнезия/
  3. ↑ Жмуров В. А. „Гипермнезия“, . Большая энциклопедия по психиатрии, 2-е изд, М.: Джангар, 2012. 
  4. ↑ Антропов и др. 2010.
  5. ↑ „Гипермнезия“. Толковый словарь психиатрических терминов. 2016-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-март 2012-йил.
  6. ↑ ҳттпс://www.псйчологиэс.ру/глоссарй/04/гипермнезия/
  7. ↑ ҳттпс://www.псйчологиэс.ру/глоссарй/04/гипермнезия/
  8. ↑ ҳттпс://www.псйчологиэс.ру/глоссарй/04/гипермнезия/
  9. ↑ ҳттпс://www.псйчологиэс.ру/глоссарй/04/гипермнезия/
  10. ↑ „ГИПЕРМНЕЗИЯ“, Словарь иностранных слов.- Комлев Н.Г, 2006. 
  11. ↑ ҳттпс://www.псйчологиэс.ру/глоссарй/04/гипермнезия/