Giperventilyatsiya
Гипервентиляция — нафас олиш тезлиги ёки нафас олиш ҳажми тана ишлаб чиқара оладиган даражадан кўпроқ карбонат ангидридни йўқ қилганда пайдо бўлади[1][2][3]. Ушбу вазият гипокапнияга, қонда эриган карбонат ангидрид консентрациясининг пасайишига олиб келади. Тана одатда уни гомеостатик тарзда қоплашга ҳаракат қилади, аммо бу муваффақияциз бўлса ёки бекор қилинса, қондаги пҲ миқдори кўтарилиб кетади. Бу эса нафас олиш алкалозига олиб келади. Нафас олиш алкалозининг белгилари: бош айланиши, лаблар, қўллар ёки оёқларда кучсизлик, бош оғриғи, заифлик, ҳушидан кетиш ва тутқонлар шулар жумласидандир. Ҳаддан ташқари ҳолатларда бу карпопедал спазмларга, қўл ва оёқларнинг чайқалиши ва қисқаришига олиб келиши мумкин[4].
Гипервентиляцияни қўзғатадиган ёки давом эттирадиган омилларг[5] қуйидагилар киради: физиологик стресс, ташвиш ёки ваҳима бузилиши, баландлик, бош жароҳати, инсулт, астма, пневмония ёки гипервентилия синдроми каби нафас олиш касалликлари[6], ўпка эмболияси каби юрак-қон томир муаммолари, камқонлик, нотўғри калибрланган тиббий респиратор[7][8] ва айрим дориларга салбий реакциялар шулар жумласидандир. Гипервентиляция, шунингдек, онгни ўзгартириш ҳолатига эришиш учун атайлаб қўзғатилиши мумкин, масалан, бўғилиш ўйинида, нафас олиш пайтида ёки нафасни ушлаб туришни чўзишга уриниш кабилар.
Кутиладиган асоратлар
Тез нафас олиш қондаги карбонат ангидрид миқдорини камайтиради, унинг паст даражаси қо'л ва оёқларда карıнcаланманинг характерли аломатларини келтириб чиқаради. Гипервентиляция о'з-о'зидан озиқланади: аломатлар ташвишга сабаб бо'лади ва сиз қанчалик ко'п ташвишлансангиз, аломатлар ёмонлашади. Гипервентилия синдроми деб аталадиган нарса бор: нафас олиш частотаси ҳужумнинг хотираси билан кескин ко'тарилади. Гипервентиляция учун энг яхши даволаш тинчлантириш ва нафас олишни назорат қилишдир.
Яна қаранг
- Ўпка ҳажми ва фаоллиги атамалар рўйхати
- Нафас олишни назорат қилиш
- Бўғилиш ўйини — вақтинчалик ҳушидан кетиш ва эйфорияни келтириб чиқариш учун гипервентилацияни ўз ичига олиши мумкин бўлган ўйин
- Нафас олиш алкалози
- Куссмаул нафаси
- Саёз сувнинг қорайиши, баъзи чўкиш ҳодисаларида гипервентилациянинг роли
Манбалар
- ↑ Гуйтон, Артҳур C.. Техтбоок оф медиcал пҳйсиологй, 11тҳ, Пҳиладелпҳиа: W.Б. Саундерс, 2005 — 397-бет. ИСБН 0-7216-0240-1.
- ↑ Лонго, Дан. Ҳаррисон'с принcиплес оф интернал медиcине., 18тҳ, Неw Ёрк: МcГраw-Ҳилл, 2012 — 2185-бет. ИСБН 978-0071748896.
- ↑ Брандис, Керрй „6.2 Респираторй Алкалосис - Cаусес“, . Аcид-басе Пҳйсиологй (Ревиэwед ин 2006 бй тҳе Америcан Тҳораcиc Соcиэтй), 30-Ауг 2015-йил.
- ↑ Бйрд, Жр, Рйланд П (5-август 2016-йил). „Респираторй Алкалосис: Баcкгроунд, Патҳопҳйсиологй, Эпидемиологй“. эМедиcине.
{{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес|магазине=(ёрдам)CС1 маинт: дате формат () - ↑ Лонго, Дан. Ҳаррисон'с принcиплес оф интернал медиcине., 18тҳ, Неw Ёрк: МcГраw-Ҳилл, 2012 — 2185-бет. ИСБН 978-0071748896. Лонго, Дан; эт ал. (2012). Ҳаррисонъс принcиплес оф интернал медиcине (18тҳ эд.). Неw Ёрк: МcГраw-Ҳилл. п. 2185. ИСБН 978-0071748896.
- ↑ „эМедиcине - Ҳйпервентилатион Сйндроме: Артиcле бй Эдwард Неwтон, МД“. Қаралди: 29-ноябр 2016-йил.
- ↑ Гуйтон, Артҳур C.. Техтбоок оф медиcал пҳйсиологй, 11тҳ, Пҳиладелпҳиа: W.Б. Саундерс, 2005 — 397-бет. ИСБН 0-7216-0240-1. Гуйтон, Артҳур C.; Ҳалл, Жоҳн Э. (2005). Техтбоок оф медиcал пҳйсиологй (11тҳ эд.). Пҳиладелпҳиа: W.Б. Саундерс. п. 397. ИСБН 0-7216-0240-1.
- ↑ Брандис, Керрй „6.2 Респираторй Алкалосис - Cаусес“, . Аcид-басе Пҳйсиологй (Ревиэwед ин 2006 бй тҳе Америcан Тҳораcиc Соcиэтй), 30-Ауг 2015-йил. Брандис, Керрй (30 Ауг 2015). „6.2 Респираторй Алкалосис — Cаусес“. Аcид-басе Пҳйсиологй (Ревиэwед ин 2006 бй тҳе Америcан Тҳораcиc Соcиэтй).
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |